This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online. It has survived long enough for the Copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to Copyright or whose legal Copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you. Usage guidelines Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken Steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. We also ask that you: + Make non-commercial use of the file s We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these flies for personal, non-commercial purposes. + Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's System: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help. + Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. + Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in Copyright varies from country to country, and we can't off er guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner any where in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. About Google Book Search Google's mission is to organize the world's Information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the füll text of this book on the web at jhttp : //books . qooqle . com/ /£ tX i „ v i G$74£7J'30 &arbart College ätbrarg Sa&wtJJOQ*«^^ Digiti: zedby( lOOgk Digiti: zedby G00gk i Digiti: zedby G00gk Digiti: zedby G00gk Digiti: zedby G00gk Fanch JAFFRENNOU « taldir n*A*AA*t**A*>A0*i An Delen (LA HARPE D'ACIER) Dir AVEC PORTRAIT DE L AUTEUR Dessins et Illustrations de MM. John Edwards et Emile Hamonic SANT-BRIEK RENfe PRÜD'HOMME, MOULLER-LEVRER IJOO Digitized by Google 1 Digiti: zedby G00gk AN DELEN DIR Digiti: zedby G00gk Digiti: zedby G00gk -*»*«. Digiti: zedby G00gk Digiti: zedby G00gk © Fakch JAFFRENNOU « taldir » An Delen (LA HARPE D'ACIER) Dir AVEC PORTRAIT DE L AUTEÜR ^Dessins et Illustration de MM. John Edwards et Emile Hamonic SANT-BRIEK RENfc PRUD'HOMME, mouller-levrer 1900 Digiti: zedby Google Digiti: \ zedby G00gk ittttttttti COURTE PREFACE Je tiens ä remercier bien cordialement le public breton du chaleureux accueil qu'il a bien voulu faire a mon premier volume de vers : An Hitvoudou. Je l'avais lance bravement, le coeur plein d'espoir, comme un semeur qui jette sa graine au vent, afin qu'elle germe. Dieu veuille que mes poesies aient germe, elles aussi, au fond de quelques cceurs celtiques et les aient pousses ä se faire les defenseurs de notre petite patrie. Car notre premiere patrie, nous le disons sans affectation comme sans honte, c'est la Bretagne. Et l'ame de notre pays, c'est sa langue. Malgre les efforts que prodiguent les vrais Bretons depuis quelques annees pour obtenir la complete rehabilitation de notre langue, le gouvernement a fait jusqu'ä present la sourde oreille, et Tecole primaire est devenu chez nous le contraire de ce qu'elle aurait du fitre : un foyer de nivellement general, de « debretoni- sation » et par lä meme de demoralisation graduelle. On trouve encore, ä notre epoque de liberalisme et de progres, des gens assez aveugles pour pretendre que le breton ne saurait £tre enseigne qu'au detriment du fran^ais, et que notre langue doit etre repoussee ä priori comme un instrument de reaction. Nous soutenons, nous, qu'elle est susceptible de progres : il suffit de jeter un regard sur notre litterature au xix« siecle. Nous soutenons que chez nous la methode bilingue, la seule rationnelle, produirait d'admirables effets, et nous appuyons cette assertion en citant Digiti: zedby G00gk VIII PREFACE l'exemple si frappant de l'enseignement, au Pays de Galles, du gallois et de l'anglais. Quoiqu'il en advienne nous ne cesserons de reclamer, apres les Brizeux, les Le Gonidec, les Luzel, les Le Scour et ä la suite de nos celebrites et de nos ecrivalns bretons modernes comme MM. de la Borderie, Loth, Eraault, Vallee, Le Goffic, Le Braz, Tiercelin, Ren6 Degoul, G>rfec, G>rentin Le Nours, etc., l'ensei- gnement, au moins partiel, de notre langue et de notre Histoire, non comme une faveur, mais comme une chose ä laquelle nous avons droit. N'est-il pas de toute justice, en effet, qu'un peuple qui a su se conserver homogene jusqu'ä nos jours, qui a gard£ intact ä travers les siecles l'hentage que lui leguerent ses anc&res, sa Langue et ses Moeurs, puisse enfin reclamer de la grande natioa ä laquelle il s'est librement uni, le respect de sa person- nalit£ et la mise en honneur de son idiome ? Cependant un r£sultat, et non des moins efHcaccs, a &e" atteint : le clerge breton s'est mis ä Toeuvre, et commence, non seulement ä cultiver le breton pour lui-meme, mais ä le parier dans la cliaire avec beaucoup de purete et de correction. De leur cöt6, si les Freres des Ecoles chretiennes et les Soeurs Blanches ne l'enseignent pas encore officiellement, du moins ils ne le proscrivent plus comme autrefois et en autorisent m^me l'enseignement libre dans certaines classes. Deux Colleges ont, de plus, organise des cours de langue celtique, Tun ä Saint-Brieuc, Tautre ä Guingamp. Le cri d'appel de Brizeux aux paroisses d'Armorique a ete entendu : Dans ces classes sans nombre Notre langage ä nous ne r£sonne jamais ! Nos vieux Saints ont pleur^ dans leur chapelle sombre 1 « Hilas I dit Hoel, les fils des guerriers que j'aimais !... » Digiti: zedby G00gk pr£facb ix .... Le niveau, c'est la mort ! — O pr&tres d'Armoriqae Si calmes, mais si forts sous vos surplis de lin, Anne laissa tomber le joog sur la Celtique, Sauvez du moins, sauvez la barpe de Merlin ! (La Flenr d'Or). II me reste enfin ä remercier nos freres d'Irlande, des Highlands d'Ecosse et du Pays de Galles, du concours efficace qu'un grand nombre de leurs journaux m'ont pr£te pour repandre An Hir- voiujou parmi eux. Dans ce premier livre, j'avais fait prec£der mes Po£sies de quelques mots de gallois, dans l'intention de travailler par la a £tablir entre les Galles et la Bretagne une sorte de collaboration litt&raire. Dans celui-ci j'ai fait plus encore en ajoutant ä quelques pieces de vers la traduction galloise. On y trouvera aussi des dessins de M. Hamonic, le zel£ photographe breton de Saint-Brieuc, qui met si gracieusement ses talents d'artiste au Service de la Bretagne. Enfin, et les Celtes m'en sauront gr£, je me suis assur^ la collaboration du jeune artiste gallois de Festi- niog, Ioan Mab Iorwerth « Pwyntil Meirion », 61eve des Beaux- Arts, ä Paris. II a execute pour An Dehn dir la plupart des croqufs et des vignettes qui trouvent leur place dans ce livre. Tous sont pleins de naturel et de sentiment. Je ne puis que lui en exprimer ici ma reconnaissance, en souhaitant que la mutuelle frequentation des hommes de notre race dispersee, mais indes- tructible, constitue pour eile une force plus consideiable ä opposer ä ses nombreux detracteurs, en meme temps qu'une source de paix, de prosperite et de richesse, Taldjr. Digiti: zedby G00gk KENTSKRID (en brezonek kerne-uhel) f D') Riwall, a lavar Istor Breiz, Gwintet war Roc'h-Ellas, noz deiz, Gant eur vouez skiltr evel eur bleiz, Iouc'he d'an avel e werziou Hag a daole d'an hekleoiou £ gounnar hag e valloziou. Pa vize an nenv du spontus Hag uz d'an draonien ar c'hogus * Hag er gwabren ar c'hurun ruz, Pa vize spontus arvesti Ouz al luc'hed tan o luc'hi Vel klezeier dir o lintri, Oa spontusoc'h gwelet Riwall E vleo hir briz en dro d'e dal Evel eur vran zu o iudal. (*) Ar c'houmoul. Digiti: zedby G00gk 42 AN DELEN DIR Iudal a r& d'an aveliou *N eur disfia ar c'hurunou, Ken e krene an tosennou ; Gand e vouez trenk vel c'houez ar gwad E c'halve Breiziz d'an argad. « Harz gwaskerien hon douar mad ! » Me n'am meuz ket mouez ar Riwall, Vel e hini n'euz bombard all. -r- Enor d'ar Varzed a wechall — Daoust da ze e santan em c'hreiz Karante vraz evid ma Breiz Hag en he flaneden 'meuz feiz. Na zisfian ket an taran, Ma mouez, siwaz, a zo re wän, Mez en iez Breiz me a vouskan : Me da gar, Breiz ma Zadou karet, Bro ar brugou hag ar c'herrek. War gein da veneziou alaouret E kresk ar bleuniou el lannek. En da draoniennou lirzin ha dön Meur a emgann zo bet kroget, Ha meur a vrezeller a galon Dindan da reier zo beziet. Digiti: zedby G00gk MB DA GAR, BREIZ 43 Me da gar, Breiz, gand da vrezonek, Iez karantek, mar zo unan ; Iez an dud vad, an dud kalonek, Levriz vel leaz, krenv vel taran. Me da gano, en-dra ma vevin, Keid ma vö eun teod em geno Gant, em c'hreiz, an esper e welin An Trec'h o tond war al lanö I Me da gar, Breiz, dre ma'z out nerzus, Dre ma 'c'h euz feiz ha kalon vad. Mez ha gwä d'ar Vretoned kablus A dro o c'hein evid goapaat. Ha ! Riwall ! Petra e lavarfez Mar welchcz eur seurt viloni ? Gant eur glac'har vraz e hirvoudfez, Gant an heuz hag ar velkoni ! Me da gar, Breiz ar b6tred kaled Mignon d'an ebad ha d'ar c'han, A oar ober al Iez d'ar merc'hed Ha mervei dispont en emgann. Ennout oun ganet, ennout vevin, Ennout e c'hoantean mervei, Dindan da zou*r, sioul e kouskin, Ken douz ma bez hag eur c'havel. Pengleuic, d'id-te ar c'han-man War an avel mor e kasan. Digiti: zedby G00gk XII AN ERC'H Goloet an nenv a goumoulou briz, An douar tewal, hag an avel kriz... O pebez dudi gweled an erc'h kan O koueza stank 'päd nozveziou ar goan 1 Diouz va c'hambrik kloz, pa zellan er-meaz Gwen cz eo peb tra ! — Gwd d'ar beorien keaz ! Koanta kalzennou !... Vel eledigou E nijont mesk-mesk a-dreuz d'an oablou. Mond ha dond a rent ; diskenn ha sevel, Tarnij a beb tu m'ho c'has an avel. Kouezet int brema 1 Gwiskad ha gwiskad E c'holoont holl, prajou, lann, ha koat. Fulennou erc'h gwen, ken koant ha ken kaer ! Mousc'hoarzin a ret o treraen en er, Hag e seilet ig dre brennestr va zi : « Ez omp da vale ! 'Deuz ket ganorap-ni ? » Ia, et,.c'hoarezed 1 Mez bremaik, siwaz Ho korfou ken glan ha gwerc'hezed noaz A gouezo maro war an douar ien. .... Hevelep termen d'an erc'h ha d'an den. Digiti: zedby G00gk XIII MARONAD EUR MIGNON MARO (En envor E. de Ca.) Lavaret nevoa d'in, c'houec'h miz 'rog e varo Oa skoct 'n e skevent gant eur c'hlenved garo. En eur stoka e viz ouz e goste kasti, En nevoa lavaret : « Mignon, n'euz ken a spi ! » Prestik goude, brevet gand broudou ar c'hlenved War e wele, siwaz, e choraaz gourvezet : Päd c'houec'h miz ar c'hlenved gantan a c'hoariaz Vel eur c'haz kent laza al logoden dapaz. Ar paour keaz den iaouank ! Tri miz han, tri miz goan E c'houzanvaz, e vam bepred en dro d'ezan. E vam baour, ar glac'har o vantra hec'h ene Dirag-an a c'hoarze : dreg e gein a ouele. Pa vize tom an heol, ar c'heaz vize gwisket Hag en eur gador-vrec'h d'al liorz glaz käset. An heol a zeblante rei buhez d'ezan c'hoaz : Eur wech, en-d-eün, eurvad ! tro ar jerdin kerzaz. Digiti: zedby G00gk 46 AN DELEN DIR Mez pa zeuaz Here ha miziou hir ar goan Ar paour a adkouezaz war e wele, gwall glan. Ar paz a adkrogaz, ar ber-alan ive... Daoulagad e vam geaz a ouelaz a neve. UZ DA GORF MA MIGNON E ZO LAKET EUR BEZ Ar glao, en eur goueza, a fr&e ar prennestr, Iudal a r£ er-meaz an avel digabestr : Ouz o c'hlevet, ar paour a zeue trist e dal, Aoun en nevoa brema arog an amzer fall. Koulskoude an delliou a oa kouezet pell-zo, Ha bepred e yeve. « Marteze e savo ! » Digiti: zedby G00gk r MAROKAD EUR MlGNON MARÖ 47 'Me e vam. Mez eun deiz, ar medisin galvet A lavaraz d'an tad : « Peb esper zo kollet. » Ha 'vid gwir, an deiziou kenta a viz Chouevrer Ma mignon paour, am boa anveet ken seder, A beurwenvaz, henvel ouz eun dellien grazet, _ Hag e gorf triwecTi vlä oe käset d'ar vered. . . >± 1 'Uz da gorf ma mignon e zo laket eur bez, Bleün hadet gant e vam a skuill tro-dro ho c'houez Hag eur wezen elö, eun tammik a goste, Daougrommet he brankou, a ouel ha noz ha de. 3* Digiti: zedby G00gk XIV MOND DRE AN NOZ Digoüezet eo an noz, hag an devalijen A led he gweliou du war menez ha traonien, AI lapousik a daw e ganik ken joaüs Ha 'n e glud, er goudor, en em dastum da guz. An askilli-kroc'hen a droc'h an er distan, Hag ar chas-gward a iud gant moueziou hir ha gwan : Digoüezet eo an noz, spouron an eneou. -T- Mez eur beachour paour zo c'hoaz dre an henchou. Mez eur beachour paour a gerz dre an noz du. Na wel na hent, na foz : teval eo a bep tu. An avel o trouzal en delliou ar gwez braz A strafill e spered evel diston eur glaz. E dreid a stok bewech d'ar c'herrek ha d'ar vein. E ziouc'har zo glebet gant dour ar poullou brein, Ha pa Vh astenn e zorn da glask eun harp bennag Na gav euz a beb tu 'med er goullo ha gwag. Neuze e krog au aoun 'n e galon da ziskenn, Troidellat a ra e spered en e benn : Digiti: zedby G00gk MOND DRE AN NOZ 49 Kredi a ra klevet tud o heuill e roudou, Pe cTioaz, a beb koste, o tarnijal teuzou. . . Petra zo ? Hag e sonj er cTionchou bet klevet, Er c'hannerezed-noz, hag er c'hornandoned. Du ha du c'hoaz ! An hent diragan a hirra, Hag an avel faeus en-dro d'an a c'hoapa. Meur a hini a zo vel ar beachour-ze. Ar re-ze n'euz 'med noz ledet war o buhe. O c'hein a zo pleget ha nec'het eo o fenn : Na gerzont deiz ha noz 'med en devalijen. Ar re-ze vank eun dra en o c'halon : Ar Spi *. Bulumet eo o gwad gant an dizesper kri. N'o deuz ti 'bed. An Noz eo o rouantelez, Ha barnet int da glask hep kaout, hed o buhez. (•) Esper. Digiti: zedby G00gk XV MA BRO Da Charlez Ar Goffik a Eostik ». Ma Bro a zo duze, er pellder, Lec'h na c'houez ket ar gorventen. Na zeu di na tempest, na krizder, Na trubarderez, nag anken. Mez eur wahren skler e zo ena * Ha beradeiz torader an heol mad Hag eun ezen dener o c'houezä Dreuz da zelliennou glaz ar c'hoat. Ma Bro a zo duze, er pellder» Lec'h ma zo eur c'han peurbadus ! Deuz peb bod ha peb brank a gaver E tiskenn kan an evn joaüs. Eno kresk ar bleuniou ar purra Ha korzen ken glan al IUI : Ne neuz ket, mesk ar broiou kaerra Eur vro a ve henvel outi; (*) Eno. Digiti: zedby G00gk MA BRO 51 Ma Bro a zo duze, er pellder, En tu all d'an traoniennou dön. Me garche mond, hed da hed an er Da beteg d'id, Bro ma c'halon. Me garche kaout dioueskell buan Vel re ar goulmik vihan wen Ha treuz-didreuza an nenv ledan Vid mond d'am Bro, — da virviken ! O Bro, a zo duze, er pellder, Huanadi a ran warnout, Ha *n eur veuleudia da gaerder Em c'halon e sao an hirvoud. Pegoulz ec'h in d'ar Vro a garan D'ar Vro lec'h e ma ma c'halon ? N'oun ket, n'oun ket !... Mez c'hoaz e sonjan D'am Bro, 'kreiz-tre an daou vor dön ! ^WWWMWW Digiti: zedby G00gk XVI PENN-BAZ AR BREIZAD HA DERVEN AR PLOC'h (Da t Ian Mab GwilUrm » Ar Pustec). i n eun emgann, tost da Wened Ar Chouan-Brai a oa skoet, ■E Toull-didoullet e vruched dir E-kreiz ar stourm, gant taol eur bir. * Tom e oa bet ar sachaden, Emgann a oa a zen da zen, Hag ar Re-Chlaz, daoust d'o niver, O devoa kavet krog d'ober. Krog d'ober gant ar Vretoned A zo pötred da skei kaled Hag a ouve difenn o bro Beteg an eur euz o maro ! ( *) Ibil houarn, pe baionnettezen. Digiti: zedby G00gk PENN-BAZ AR BRE1ZAD HA DERVEN AR PEOC'H J3 Kouezet e oa ar Choiian-Braz, Hanter vruzunet e benn-baz : Gant e yrad ru evel an tan Ez eo brizet an delliou man. Mez araog mervel, ar Breton O tastum holl nerz e galon, Tatnmou e vaz e kemeraz, Hag en dpuar dön o sankaz.... O tra burzudus ! Ar skillien Zo deüt da veza eun derven, Eun derven bodennek, uhel ; Selaouet mad, tud Breiz-Izel ! Eur vouez krenv, deuz korf an derven Ouzin a gomzaz evel-hen : « Peoc'h da Vro-Vreiz en peb mare, « Rag Derven ar Peoc'h ez oun-me ! « Peoc'h da ouenn-tud ar Vretoned ! « Lezet breudeur pell-zo rannet « Da unani c'hoaz o c'halon « 'Uz da islonkou ar mor dön. « Peoc'h 'tre an dud ha peoc'h d'ar bed. a Ra vo gwelet al Lealded « AI Lealded o ren, o ren, « 'Dreuz da rouantelez an den. Digiti: zedby G00gk 54 AN DELEN DIR « Derven ar Peoc'h eo ez oun-me. « Ma fenn a dap beteg an ne ; « Ma brankou, a zelliou karget, « Prestik a c'holoo ar bed. « Ganet ez oun war zouar Breiz, « Ac'hano ma brankou eleiz « En em ledo dre Vro ar Gall « Ha bete Bro-Saoz, en tu all. a Peoc'h 'ta d'an diou Vreiz binniget « Broiou santel, broiou karet, « Peoc'h d'£ da zevel er gwabren « Dreist ar broadou all, ho fenn ! » Evelse komzaz ar penn-baz Deut da veza eun derven vraz Diwanet war hon bro garet, Vid he zernz, gwad ar Vretoned. Digiti: zedby G00gk ENOR DARREA ZOUG BEPRED GWISKAMANCHOÜ AR VRETONED XVII IOU! Enor d'ar re a zoug bepred Gwiskamanchou ar Vretoned, Ar c'houriz hag ar boudriou, Iou! Digitized by Google 56 AN DELEN DIR Pegen kaSr dillad ar Breton, Pa o dougan, trid ma c'halon, Salud gwiskamant ma zadou ! Iou! O ! Gwiskomp c'hoaz an dillad koz, Ar bragou-braz, ar chupen gloz, Dougomp ane en hon Goueliou, lou! Harz ar vez, en hano Doue ! Beza traitour, piou a c'houllfe ? Digouezet eo an amzeriou ! loa! Digiti: zedby G00gk xvra MOUEZ AN OROLACH « -txBtra lavar da vouez d'in-me, -L Orolach vihan zo aze ? Petra lavarez, pa ganez Tik-tak, hep gwech a-bed paouez ? » — t Me lavar d'id e ma *n amzer O vond a-biou gant founusder ! Bewech hag e sko va rnorzol, Eur munut ouspenn eat da goll. • Me lavar d'id da beb mare Dre va zik-tak didrugare Zo c'hoaz eur munuten kouezet Evid biken, en Tremenet. Me lavar d'id 'ma ar vuhe Evel eur vogeden en ne. Tremen a ra vel al luc'hed : A-boan int deut, 'maint dija eat ! Me lavar d'id na c'hounei Biken an amzer a golli. • , An den iaouank, ho ma karfe ! An den koz, siwaz, ma c'hallfe ! Digiti: zedby G00gk SO AN DELEN DIR Me lavar d'id 'ma ar iec'hed Vel eur vleuen buan gwenyet. Na fiz ket enni mar 'd out für N'hi dibab ket evid da stur. PETRA LAVAR DA VOUFZ JN-ME ? Me lavar d'id, hep ehana E ma tost ar marö ama> - A-boan am be great eur wech tik, Ez euz meur a zen maro-mik. Disk brema 'ta dre va c'hentel Embrega * d'amzer vel e feil, Difenn bepred ar Wirione, Prezeg da Vro ha da Zoue. » (*) Implu, Digitized by Google XIX EVID PEORIEN KARNOT Al lun kenta demeuz ar miz 'Ma de ar beorien, herve 'r c'hiz. Deuz ar beure, savet abred, O zac'h war o skoa daoubleget, Ec'h eont dre an henchou dön, Na joa, na klem en o c'halon. Mond a reont, hep gouzout d'e, Vel o c'herent koz, deziou oe. Mond a reont, tud koz, merc'hed, O zac'h war o skoa daoubleget. — « Pelec'h ez-te, plac'h Toull-ar-Blei ? » — « Da glask an aluzen, emel. Da glask an aluzen ec'h an, A zor da zor, goan evel han. » AI lun kenta demeuz ar miz, Roi an aluzen 'ma ar c'hiz — « 'N han an Tad, ar Mab, ar Spered, Tri ferson unan en Drinded, Digiti: zedby G00gk 6ö AK DttEN DIA Roet aluzen d'ar c'hlasker, Tudigou vad demeuz ar gear. Hon Tad pehini zo en Ne Roet d'in ma bara bemde. » — « Dalet, Marianna Loch-an-Dot Ha c'houi, Ar Vern, sethu ho lod. Set ho para Anna Iekel, Ha kig evid ho seiz bugel, » Eme ma mam, en eur astenn Bara gwiniz ha gwenneien. — « Bennez Doü a-greiz ma c'halon ! Doü da bardoni hoc'h Anaoü, # » Eme ar paour en eur voned, E beden gantan achuet. Bepred e talc'hin an envor Deuz peorien grommet an Arvor ; Peorien keaz, dilerc'h enoret Konterien 'n amzer dremenet. — Roet ba beorien Breiz-Izel, Er vereuri hag er c'hastell. — Digiti: zedby G00gk XX KIMIAD DA VRO-GEUMRI (En mii Eost 1899) Kenavo d'id, Bro ar Varzed — ken kaer, Bro ar Gorsedd hag an Drouized. Da gan zo brav, ha da verc'hed Ken dudius ha gwerc'hezed. Da vibien a zo tud nerzus, — ha t€r, Mez dreist-holl int karantezus Hag o c'halon madelezus ; Biskoaz na weliz pobl a-uz. : Me gar da dud iaouank, bepred — seder, Hint ive gar ar Vretoned, Deut euz a bell vid o gweled, Vid sklouma o daouarn kevred. Kenavo d'id douar santel ! — En e> Me glev huanad an awel A hirvoud kimiad xla Gawel Bretoned vad Bro Breiz-Izel. Digiti: zedby G00gk 62 AK DELEK ÖlR HENFFYCH WELL I GYMRU (Ym tnis Awst 1899) Ffarwel i ti, Bro y Beirdd — mor hardd, Bro yr Orsedd ac y Derwyddion. Dy gan sy 'n fraf, a dy ferched Mor ardderchog a gweryfon. Dy feibion sydd dynion nerthol, — a ter, Ond yn cnwedig ydynt dynion caredig Ac eu calon yn ddaionus, Erioed ni welais pobl yn uwch. Mi garaf dy ddynion ieuainc, bob araser — IIa wen, Hwynt hefyd a garant y Frythoniaid, Wedi dod o bell i 'w gweled, I giymu eu dwylaw i gyd. Ffarwel X ti, ddaear sanctaidd ! — Yn yr awyr Mi glywaf ochenaid yr awel Yn susurro Ffarwel i Gawel Brythoniaid mad Gwlad Llydaw-Isel. MAMWWXAMVWtA« Digiti: zedby G00gk XXI N'ANVEZEZ-TE KET AR BOAN GUZET? N'ANVEZEZ-te ket ar boan guzet, Ar boan na greder diskoueza ? Poan ar galon pe boan ar spered Ho flemm hep na liret netra ! Me 'meuz bet c'hoant gouela era buhe ; Gouela na reen ket koulskoude ! Aliesoc'h evid d'am zro Am meuz bet stänket ma daero. N'anvezez-te ket ar galonad, Pa weler an traou a garer O teuzi a gaouad da gaouad, Ha mond a-eneb na c'haller ? Me am meuz bet aliez sonjet Gant ar rann-galon vizen marvet, Rag biskoaz da zen all n'am meuz Dizoloet poaniou ma c'hreuz. N'anvezez-te ket flemm ar gounnar Dirag an Tonkad* didruez O verka d'ec'h eun hent a c'hlac'har, Ha d'ar re all, hent levenez ? (*) Satalite. Digiti: zedby G00gk 64 AN DELEN DIR A-wechou am meuz bet ar greden Oa pep-hini 'hanomp eur blouzen, Hag ar bed vel eul laz-dorna Lec'h 'traill Maro hag Ankouna. N'anvezez-te ket an Dizesper Dirag traou n 'aller kaout gwell, Dirag da oaled ien ha gouler, Da wele kazus, da vro, pell ?... Ar chaden zo stag deuz ma diouc'har „ A zo gwall bounner. Ha ma glac'har An hini *ra d'in hirvoudi Eo n'allin biken he zerri. Digiti: zedby G00gk XXII AR CHORN-BOUD ARM D'Ar Braz « Strew ar Mor ». Gouest da veza kanet war don : r Ar Souben hea\ ». Arog krigi kana, isku% a (fhoulennan Digant kement hini a %o pre^ant atnan (bis). M e a gan Breiz-Izel ha gouenn ar Vretoned : Klevet tud koz, ha c'tioui mibien neve c'hanet. Abaoue hir amzer gouenn nerzus ar C'helted Tal ster an Ankounac'h eve dour ar c'housked. War he c'hein eskernek tremene 'r c'hantvejou, Kar an Ankou rede dre he gwenojennou. Mez eur iouc'h zo klevet, iouc'haden an emzao, A c'halve ar C'helted da zevel en o zao. Klevet eo deuz Karnot bete kriben Arre, Deuz traonien an Elorn bete krec'h Mene-Bre, Dalek tosen Vrasparz bete Gwened-Izel, Deuz porz an Aberwrac'h da vek pell ar Frehel. Digiti: zedby G00gk 66 AN DELEN DIR Evidon oun lawen : sonet 'meuz ar c'horn-boud, A-dreuz didreuz d'ar Vro 'meuz taolet ma Hirvoud. Pignet oun gant ar c'horn war dosen Sant Wehaz, Pegen lern eo e vouez, Doue, körn an Hir-Laz. Koz eo, ha louedet, ha kizellet en arm, Pegen skiltr ha skrijus, dre Vreiz-Izel pa c'harm ! Pardonet d'in, Breiziz en douar gourvezet Mar 'd oun eat da zihun ho ludu morgousket. Pardonet d'in Marzin, ha c'houi ive, Riwall, Gwenc'hlan Diouganer, ha te, Minouz an Dali ; Pardonet d'in, Barzed brudet ar c'hantved-ma, Mar meuz sonet ar c'horn re skiltr an dro genta. Rag peurevet hon euz, Breiziz, li ar chalir, Poent eo brema reüdi kerden an Delen dir. Vel gwagennou ar mor, a drouz, a ruill bepred, E vo gwelet prestik bagadou ar Varzed O veui Doue, torrer ar chalmou didrue A chadenne hon gouenn war riblou al Lethe. * (*) Ster vraz ar Maro. Digiti: zedby G00gk XXIII DALL KORLE Deüz ar mor beteg ar mene Piou n'euz ket klevet Dali Korle ? • Pa *z eo koz, vel pa oa krennard N'eu* gret nemed sön e vombard. Deuz ar raor beteg ar mene Sön Dali Korle. Pa oa iaouank e söne drant Ken e tride ar merc'hed koant, 'N e gozni e hirvoud muioc'h, Hag e döniou a ve kateoc'h : Deuz ar mor beteg ar mene Sön Dali Korle. Dali Korle a zön hag a zön En abaden hag er pardon. £ zaoulagad na welont ket Met skanv eo penn e vizied. Deuz ar mor beteg ar mene Sön Dali Korie, Digiti: zedby G00gk 68 AN DELEN DIR Dali Korle biken na welo, Rag e zaoulagad zo maro, Mez e vombard, mistr ha seder A gan evei eun alc'houcder. Deuz ar mor beteg ar mene Sön Dali Korle. O lintri, mar na weler ket E ene 'n e lagad gwenvet, Er wabren vriz 'ma o nijal Mesk re ar sonerien gwechall. Deuz ar mor beteg ar mene Sön Dali Korle. Brud ar sonerien a zo ber : Pa vint maro, o ankouaer. Mez dalc'het envor euz an Dali Pa vo bet gaivet d'ar bed all. Pedet deuz ar mor d'ar mene Vid Dali Korle. Digiti: zedby G00gk E ZA OU LAG AD NA WELONT KET MEZ SKANV EO PENN E VIZIED Digiti: zedby G00gk XXIV DELUOU SECH Sec'h eo an dellien er foz du Buan ez aio da ludu ; Ken kraz eo he c'horf a beb tu l Gwechall, stag ouz bek ar wezen E c'hwarze da c'houez an ezen, 'Mesk he c'hoarezed glaz-melen. Gwechall, pa vize ar storm braz O iudal er gwez gant trabaz, Dispont, e c'hwarze 'n dellien c'hlaz. Mez reo Here zo digwezet Hag an Diskar-Amzer kaled, An dellien vihan zo kouezet. Mesk he c'hoarezed, sec'h vel-t hi Eo kouezet er fank hag er pri. An dellien baour na vevo mui 1 Kaer en deuz an Heol arc'hantet Hag al Loar aour, hag ar stered Skedi krec'h ar gwabrennou kled, Digiti: zedby G00gk DELUOÜ SECH 71 An dellien graz a 20 maro Ha biken moi na adsavo : Skornet eo evel an Anko. 'Velse esperiou ma ene Zo tec'het 'n eil goud' egile, 'Vel, kreiz eun nozvez, eun huvre. «^»wwwvt/ww» Digiti: zedby G00gk XXV MALLOZ AR BARZ KOZ O VERVEL Da Loeiz Tiercelin. War ddn : An dur^unel, pe c'hoaz war hini ar Hollaika (Bar^ai-Brei^, deillen XXXVI). « qethu me gwelet kam goanvez, O Echu eo ma redaden ! Deuz Gwened betek Porz-an-Trez Am beuz sonet ma zelen, Er c'hastell hag er maneriou Ha dirag oaled ar c'houer, Eil ilizou ar parreziou, Ha ma-un el lanneier. Bevet 'meuz keid hag ar brini Keid hag an dero kaled ; Marvet e zo meur a remzi Aboue ez oun-me ganet ! Chomet oun brema ma-unan I N'anvezan ken tud ma bro Ha tud ma bro, braz ha bihan, A c'hwarz war ma gwalleurio. Digiti: zedby G00gk BBVBT *MEÜZ KEID HAG AR BRINI O sön klemmus v6 klevet. Hag an noz neb a dremeno Dre wenojennou ar c'hoat Da zelaou ar sön e chomo Hep gallout biken pellat. Hag e teufont a vandenno Boemet gant sön an delen ! . . . Mez an delen vö o maro Rag ne zistrofont biken ! Unan beo c'hoaz, o mar befe E-touez raa mignoned koz Hennez da vihana gasfe Ma eskern kämmet d'ar foz ! Mez siwaz n'euz ken eur c'hristen Na war zouar na war vor Ac'h anvez ar soner telen A hirvoude dre Arvor. D'in-me pa vin bremaik maro Glaz a-bed ne vo tintet ! Ama, 'kreiz ar c'hoajou dero, Den na ouezo vin kouezeti Ma c'horf mesket gant an douar A vo boued d'ar griziennou, Teuzi a rai evel ar c'houar Vid delc'her beo ar goulou. . . Mez mar ne sön ket ar c'hleier Ar c'hanv d'ar barz dilezet, Ma zelen goz e-barz an er, Digitized by Google 74 AN DELEN DIR Hag era gwele douar skornet E-pad ar c'housk heb dihun Ma c'halon a vo frealzet Rag na gouezin ket raa-un ! 'Päd tri rerazi ha tri-ugent An delen goz a dinto. Dalc'h eta da vond gant an hent, Gwaz d'an hini zelaouo !... Gwaz a vo da dud ar vro-ma O deuz am dianvezet ! Hast, o Maro da zond brema, Ma c'halon a zo houbet. » Ar Barz zo kouezet war al leür Vel eun derven diskaret. An douar d'an hevelep eur Dindan e gorf zo skarret. Tra ma save *n delen santel En eur dinta barz an er, Muzellou ledan ar skoassel A zerre war ar c'haner. WVyvywwvyyYt Digiti: zedby G00gk XXVI AR PIRCfflRIN KLANV E GALON W Um Fenster stand die Mutter, Im Bette lag der Sohn. « — Willst du nicht aufstehen, Wilhelm, Zu schauen die prozession? » (Heine). Kichen ar prenestr oa 'n he sav ar Vam, En e wele oa gourvezet ar Mab. a — Ha na c'hoanteez ket sevel, G willer m, Da heuil ar prozision ? » Ac'hanta, ma mab keaz" Gwillerraik Ha na zeüi ket d'ar pardon ? Me a wel eo klanv da galonik... Deuz da heuil ar prozision. » « — Ia, klanv ec'h oun, em c'hreizik, siwaz, Rag eur gouli doun eo am zroc'h ! Maro eo ar plac'h hag am c'haraz Marc'haridik koant a Goatloc'h. » (i) Henvelidigez euz a Heine, eur barz allamand, an deuz savet ar werz Die Wallfahrt nach Kevlaar (Pirc'hirinach Kevlar). Digiti: zedby G00gk 76 AN DELEN DIR « — Mam Doue, ma mab, zo truezuz, IecTied ar galon roio d'id : Fiz en he c'halloud madelezuz, Me ielo d'ar pardon ganid. » Da bardon ar Werc'hez kustumer Digas gouloueier kouar gwen : Hcd ar prozision o douger Gant doujanz, epad ar beden. Pe c'hoaz e tigaser vel provou Izili moullet 'barz ar c'houar, Vid goulen dre ar seurt kinnigou Iec'hed ar c*horf war an douar. Neb a zo klanv e c'har pe e droad A zigas eun troad pe eur c'har ; Neb zo gouliet en e zorn mad A zigas eun dornik en kouar. Hag ar vammik paour a lavare D'he mab, da zerc'hent ar pardon : « — Gra eur galon gouar, 'ma ar mare, Vid dougen d'ar prozision. » Digiti: zedby G00gk AR PIRC HIR1N KLANV E GALON 77 Gwillermik a voullaz eur galon Er c'houar deut deuz rusk ar gwenan, Ha gant e vam ec'h iz d'ar pardon Vid rci d'ar WercTiez e brov glan. « Setlm ma fkinnig d'in O Gwerc'hez, ma Mam vad l Iafha ma Jhalon $in Rag gwenvet eo da-vad I Deut oun gant ma mam baour, O Gwerc'fxz dibefhed Da rei d'id, elec'h aour, Eur galon gouar moullet. Silaou oui ma Jeden Ha hadser ma gouli l Ro d'in-me ma goulen Ha meület vi, Mari I » Ar mab hag ar vam zo distroet Leun a esper d'o zi bihan. Ar mab war e wele zo kousket : Ar vam a veil en körn an tan. Digiti: zedby G00gk 78 AN DBLEN DIR An deiz-warlercTi, dre ar prennestrik, Ar gouiou-deiz en em zilaz, A nijaz en dro da Willermik Hag a gurunaz e dal glaz.... Ar vam deuz he mab pa 'deuz seilet, C'hoant gouela zo deuet d'ezi : « Ma mab 1 Da galon zo gwellaet 1 Meulet vi koulskoude, Mari ! ! » IWWWM^^W* Digiti: zedby G00gk XXVII HENT AR GEAR Melus ydyw ymneillduo hyd rodfaoedd mebyd gwyn Gadael pawb ar ol, a dringo gyda'r awel dros y bryn. (Bryfdir). Melus ez eo en cm denna hed gwenojennou bugaleach gwen Lezel peb den a-dren ha pigria gant an awel dreuz ar roz. X AN hini kollet en peil bro Pell deuz e di hag e gerent Kement tra 'neuz a gav c'houero Hag a hunvre d'an amzer gent. Mez pa ve peurc'hret e hunvre E spered a chom goul-hanter, Ha skuiz, e lez e ved neve Evid dond c'hoaz war hent ar gear. II Ar martolod war ar mor d6n A zonj 'n e vestrez ha 'n e vro. Pedi a ra 'greiz e galon Evid e dad a zo maro. Digiti: zedby G00gk So AK DELEN DIR Ha pa ve 'bek ar wem uhel, Dihijet gant an awel ter Hen a bed ar Werc'hez santel D'hen digas c'hoaz war Jjent ar gear. III An den prizoniet er vac'h du Pa na wel ken a sklerijen Nemed mogeriou a beb tu Hag eur gwele kaled ha ien, E zaoulagad a dreuz an nor Ha mein louedet ar voger 'Vid seilet 'uz douar ha mor Euz an hentik a gas (Fe gear. IV An hini red d'an labourat En eur gear vraz euz a Vro-C'hall Da bed mare, e kav eo mad En douar e gavel sonjal. Klask a ra koste Breiz-Izel Ar sul da noz, p'en de amzer, Hag en eur vale, t6l eur zeil War-zu an hent a gas d'ar gear. Digiti: zedby G00gk titttf AR ÖEAft An den klanv ebarz e wele, Staget eno gant an derzien, A gav didu bepred neve O hunvrea d'e geriaden, Hag e sonj d'ar cTioulz ma c'hallo Gwellaat, evid mond dibreder Sot oun ? Marteze. N'ouzon ket. Leiz ma c'kalon 'meuz hi c'haret. Gouveet ac'h euz ze, lavar ? Nan, nan ! Eno 'ma ma glac'har. Digiti: zedby G00gk MELIA Melia goant, sonjal a ran c'hoaz ennout. Pelec'h out brema ? Daoust hag eürus out ? Daoust hag hen karez menel en Bro-C'hall En eur gear ken braz, em-mesk tud ken fall ? Daoust hag hen biken na zi mui d'ar vro Da frealz da vam araog he maro ? Daoust ha da galon a zo gwerc'h bepred Bretonez vihan, 'n eur fabourk kollet ? O ! Gweled a ran da gambr, 'n eur « bemped », En eun ti bennag lec'h zo Bretoned : Eno 'm out lojet gant eur c'henvroad Da c'hortoz ez po kavet eur plas mad ! ... Awel ar menez a dremen buan. Buanoc'h evid ma huvreou, nan ! 'Ch-euz ket sonj, eun deiz ma oamp asamblez Stagiz d'az korfen eur vrochen berlez ? Hag e lavarchez gant sellou seder Tra ma kemeren eur bouchik tener : « — Seil penöz e luc'h, ar spillien arc'hant 'Barz ar pardoniou, ho na me vo koant ! » Digiti: zedby G00gk MELIA IO3 Dirag ar prennestr, skler gant heol Even £ troez anei en da zornik gwen... Ankouaet az poa, £1 am euz karet Lavarout ar ger am bije goullet : « — M'hi miro dalc'hmad en envor diouid ! » En envor diouin !... Siwaz, et eo 'kuit. Doue da roi d'id an evurusted. Evid ma hini, pell 'zo 'ma kollet. Digiti: zedby G00gk VI MELIA Ma-unan war ar boulouardou Lec'h ma kouez an noz hirvoudus, E savan ma spered a-uz, Hag e klevan trouz braz ar ruiou : E welan gweturiou, kirri Mesk ouz vesk gant tremenidi, — Merc'hed ha paotred brec'h ouz vrec'h, Ha nie, war eur bank, er gwelec'h * — Nag a gant a c'histi, ma Doue ! Vel ma rodont vel diaoulezed... Ar re-ze ive a zo bet Gwerc'h ha diflam eun deiz, marteze ! Mez brema ez int holl hudur, Mitizien louz ar blijadur, A werz ho c'horf hag ho ene Vid eur seblant a garante. Brema 'welan, 6 plac'hik santel A gariz, ouz troad ar mene, (*) SoHtudc. Digiti: zedby G00gk MELIA 105 Pegen kaer e oa da ene... Pebez tenzor zo eat da avel ! Brema 'sonjan gant dizesper D'ar braden c'hlaz, e-tal da gear, Hag hi henvelean, siwaz, Gant boulouard sec'h ar gear vraz ! Eun abardevez — evel houma — Glaz an nenvou vel da lagad, Oamp kichen ouz kichen er prad, Te o vrega, me o vutuna. Greiz-hoil, er brouskoat en kichen E klevchomp hirvoud eur gaouen, Hag e lärchez, tristik da zell : « Daoust ha gwall-eur Ve, Vo ket pell ? » Me gav d'in ar gwall-eur zo kouezet War da benn ha war ma hini. Aoun am beuz, paour keaz Meli, Vefe kollet ive da c'hlanded... Noz eo war ar boulouardou : Me glev kleier an ilizou O tintal eun Angelus ien... Vid Melia 'meuz great eur beden ! Digiti: zedby G00gk VII Digitized by Google HUDÜRNEZ 107 Konta 'reaz pez a lennfet, E-kreiz ar stagadennou dineüz Kreiz-tre ar gwin hag ar moged. . . Ma tregerne ma c'halon em c'hreüz. — « Eur wech, 'mezi gant mouez viber, Em farroz, stok da droad ar mene Ec'h anaveziz ma gwaller, Eun den iaouank flam hag am c'hare. Päd miziou hir hag evurus En em garchomp evel an eled : Mez, siwaz, eun nozez heuzus Em meuz kollet gantan ma gwerc'hded. An den fall ! Pemzek deiz goude E oa redet pell 'meaz euz ar vro O lez 'hanon em faourente Da c'hortoz an amzeriou garo ! Bemdeiz, bemnoz, 'barz em spered E sonjen ennan en eur ouela, Pa zeuaz d'in eur zonj daonet... Nan ! n'am meuz ket c'hoaz a geüz brema ! Digwezet deiz ar gwilioudi. ... Ar weledigez a welan c'hoaz ! . . . Ma zad eno o hirvoudi E zell ken lern hag eur c'hleze noaz ! Digiti: zedby G00gk I08 AN DELEN DIR • • . Kemer a riz mab ma gwaller A oa skeuden wirion an traitour, Ha ma dorn war e goug tener, Hen mougiz krenn en e gavel flour. • . » — « Bet oun käset d'ar Galeou ! » Emezi neuze gant eur c'hoarz trenk, Ha goude, gant chilpadennou : a Brema, mignoned, sethu ma renk ! ! » Ar c'hast a c'hoarze, a c'hoarze, O tiskoueza he dent lugernus, Ha 'n he gweren leün ec'h eve Dre vannac'higou stang, ar gwin ruz. .', Ma zeod oa sec'h, ma fenn pleget, Ha ma gwin a chomaz em gweren. . . 'Kerz an noz, em gwele kousket En eur zonjal enni. . ., e krenen ! N'et ket an noz dre 'r fabourkou Da redek dre beb hostaleri ! Gant gwin, gisti ha merc'hedou N'eo ket stard d'an den en em vevi. Digiti: zedby G00gk VIII MA C'HOÜLM VIHAN Tön : Mar vifen Bar\ (Proux) Evel eun durzunel Digor he diouaskell E oa ma mestrezik Gwisket 'n he mantellik. Diouz kollier he c'hap du Tronset 'tro he goük ru Save war grec'h he fenn Henvel euz eur fleuren. Eur fleuren euz an ne Deut deuz touez an ele ; Eur fleuren a c'houez vad Vel lili-han ar prad. He bleo hir ha melen Vel delliou ar rozen Gurune he zal kaer Gant eur c'helc'h arc'hant skler. Gwisket en he broz c'hlaz Leun a vrodeür braz 'Ma vel ar barbellik Pa sün ar vleuennik. Digiti: zedby G00gk HO AN DELEN DIR Evel korf ar gwenan He c'hreizik a zo moan Hag he divreac'h ken gweon Ha diouaskell eun eon. Paour, izel, heb danvez, Matez... ha Rouanez ! — Heb amzer dremenet ; Euz an traou da zoned Diforz ha dizoursi Vel eur gwir wennili, — He c'halon e roe Heb sonj fall "n hec'h ene. Dreuz d'he daoulagad skler Ha ken doun hag an er Ken glan ha dour feuntenn, 'N he c'halon 'kreden lenn ! N'am bije ket troket Madou brasa ar bed 'Vid he daoulagad du, . . . Eur pok war he chod ru ! Siwaz perag n'eo bet Med eun huvre kaled Hon amourousded-ni War ar bed-ma, ken kri ? Pelec'h, ö raa c'houlmik, 'C'heuz käset da nezik Ha da beseurt bro bell Out eat a-den» askell?. M Digiti: zedby G00gk IX MERCHED D'Alfred Lajat * C'boant-Braz ». PA ve torret al leterti, ar goulou chom maro, Pa ve faoutet ar c'houmoul, e teuz gwarek-ar-glo, Pa ve freget an delen e tizonjer he zon, Eur wech komzet ar genou, ec'h ankoua ar galon. Vel na sked ken ar goulou, torret al letern gwer, Nag an toniou kaer, freget reun an delen seder, Siwaz, ma c'halon mantret na ziston ken ive Rag kollet ec'h eo gant-hi abek he c'harante. O karante diempenn ! Perag e tibabez Kalon ken finvus an den vid sevel da balez ? Vel brini en bek ar gwez e vö bransigellet, Ar gorventen a iudo *n e vuriou skoasellet. Em c'halon-me, eur c'hastell a oa savet gwechall Gant eur plac'hik ken divlam hag eled ar bed-all. Mez deut eo ar barr-avel da c'houeza en doen ! Ar c'hastell a zo kouezet vel ma kouez eun dellien. Digiti: zedby G00gk 112 AN DELEN DIR War hi* lerc'h me meuz kavet meur a verc'h war ma hent Biskoaz n'am meuz adgwelet ma flijaduriou kent. Kentoc'h e welot ar mor sioul deuz eun aod d'eben Evid en kalon Taldir eur peoc'h padus o ren. (*) Hi, M***. Digiti: zedby G00gk KANAOUEN AR CHLOAREK IAOUANK (Uam mignon Olier Sagory, en d$u% disket ar brqpruk hag hen Gall). War dön : Ar Paour Jtea^ reuqtudik. tl r E zo eur c'hloarek iaouank, heb gounki na micher, Da chom d'ar gear a Roazon oun deut vel studier. Diskan : Meiaen dro, hra\ ) Ato! Me ia en dro, ) , > diou wech. Di^oursi hra\ ha dinetfh \ C'houec'h gwech am meuz bet chenchet ma lojeiz en tri bla, Aliez debret m'arc'hant 'rog ar poent da baea.... Me ia en dro, etc. Pa zavan diouz ar beure, tom pe ien an amzer, Ma c'halon a zo dinec'h, bepred e ma seder 1 Me ia en dro, etc. Pa 'm me arc'hant em godel, hen dispigner abred Etre ar vignoned vad hag an holl gonsorted ! Me ia en dro, etc. Digiti: zedby G00gk 114 AN DELEN DIR Ha pa na chom ken gwennek nemed just da zibri Me a gerz dre ar ruiou, daouarn er godilli. Me ia en dro, etc. Ha 'vid tomma ma c'halon hag hi derc'hel klouar Me lavar d'eun durzunel : « O koantik ! Me da gar ! » Me ia en dro, etc. E-pad eur reuzad amzer ar garantez wirra A skloum hon diou galonik gant an ere grenva. Me ia en dro, etc. Mez pa zichanz d'ar verc'hik skriva d'in ma clionje, Me n'oun ket fall-eürusoc'h : eur plac'h ! petra eo ze ?... Me ia en dro, etc. Neuze, skuiz gant ar vuhez, me zistro d'am zaöl koat : « Poaniomp brema, emon-me, red eo d'in labourat. » Me ia en dro, etc. Hag e lonkan lezennou Bro-Chall dre vriajou, Hag artiklou ar Chodou, spouron ar sperejou. Me ia en dro, etc. Eur wech bennag, azeet 'tal ma oaled goullou Me a zav eun tarn gwerzik ouz flammen ar golou. Me ia en dro, etc. Eur werzik pe eur zonik, a ra d'in huvreal Da draou ha n'am mo biken, pe am meuz bet gwechall. Me ia en dro, etc. Eun de bennag pa vin koz, da Vreiz-Izel distro D'am buhez a studiant gant keüz me a zonjo !... Me ia en dro, etc. Digiti: zedby G00gk XI KANAOUEN AR MARTOLOD War don : P&tred Plouilb. Lar d'in martolod, ma mignon, A red ar mor penn da benn Da betra e sonj da galon Pa groz an dour 'n az kichen ? — Me zonj neuze d'am dousik koant Am gortoz en eur ouela En Lokrist, parroz Trabriant, Ha ma spered a grenva ! — Bügel an aochou, ma mignon, Martolod a Vreiz-Izel Da betra e sonj da galon Pa vez war ar wem uhel ? — Pa ven duze e-kreiz ar mor Me zonj d'an traou dremenet 1 Ma ene a guita e glor Vid nijal d'am bro garet. Digiti: zedby G00gk "6 AN DELEN DIR — Lar d'in martolod, ma mignon, Pa strak an tennou kanol Da betra e sonj da galon E-kreiz an emgann diroll ? — Me a zonj d'am eür diveza, Ha d'am mam baour zo er vro, Hag e pedan santez Anna D'am diwall d'eür ar maro!... MMMAAM#V«M«V«M** Digiti: zedby G00gk XII EN EUN HOSTALERI A VRO-CHALL War don Mercbed Landelo. PA oan o vond dre 'n henchou dön 'Kreiz tre Rdon ha Sant-Malo 'Samblez gant eur mignon Breton E teuaz sec'hed d'hon c'halon, 'Kreiz tre Raön ha Sant-Malo, La la la dam di ri deno ! E-tal ar bordik euz an hent Kreiz tre Räon ha Sant-Malo E oa eun hostaleri goent, Gant eur pez bochon vid he ment, 'Kreiz tre Raon ha Sant-Malo La la la dam di ri deno ! « Hola ! Perc'henez an ti-ma, Kreiz tre Räon ha Sant-Malo, Toi donner de bon cidr* ä moi Et moi sera content de toi ! » 'Kreiz tre Raon ha Sant-Malo La la la dam di ri deno ! Digiti: zedby G00gk "8 AN DELEN DIR Ar bercTienez demeuz an ti 'Kreiz tre Raon ha Sant-Malo, A reaz eur plegik d'he fri Hag a respontaz rök d'emp-ni : 'Kreiz tre Raon ha Sant-Malo, La la la dam di ri deno I « Koz Vretoned, debrerien plouz, 'Kreiz tre Raon ha Sant-Malo, Ho kallek brein a zo re louz 'Meaz ac'hann buan hag hep trouz ! 'Kreiz tre Raon ha Sant-Malo, La la la dam di ri deno I Ar Vretoned, ho ho ho ho ! 'Kreiz tre Raon ha Sant-Malo 'tf eur gomz galleg a zraill kolo, Ken o deve 'leiz o geno, 'Kreiz tre Raon ha Sant-Malo, La la la dam di ri deno ! » En eur glevet «ar vaouez fall 'Kreiz tre Räon ha Sant-Malo Sethu ni evel daou zen dall D'hi bac'hata gant beb a wall ! 'Kreiz tre Raon ha Sant-Malo La la la dam di ri deno ! « Seil ! Koz C'hallaouez an ifern, 'Kreiz tre Raon ha Sant-Malo, Digiti: zedby G00gk ° 5 *• öd 3 3 h 9 < U O onP* Digitized by Google 120 AN DELEN DIR ßremaik e santt pouez hon c'hern War da benn ha war da eskern ! 'Kreiz tre Räon ha Sant-Malo, La la la dam di ri deno ! » Hag e skoemp ken e saille, 'Kreiz tre Räon ha Sant-Malo, Pa zeuaz gwaz ha bugale Da gas ahanomp da vale ! 'Kreiz tre Raon ha Sant-Malo, La la la dam di ri deno ! Mez ar Vretoned, damnet vö, 'Kreiz tre Raon ha Sant-Malo, Euz ar C'hallaoued zo garo, EntrezS ec'h eo d'ar maro ! 'Kreiz tre Raon ha Sant-Malo La la la dam di ri deno ! Kement ha kement 'memp skoet 'Kreiz tre Räon ha Sant-Malo Ken war al leur-zi 'maint kouezet O c'houll truez ar Vretoned... 'Kreiz tre Raon ha Sant-Malo La la la dam di ri deno ! Ni, vel ma oamp tuchentil vad, 'Kreiz tre Räon ha Sant-Malo, Hon deuz dihanet dre hon grad, Digiti: zedby G00gk EN EÜN HOSTALERI A VRO-C HALL 121 Ita läret d'e sevel timad. 'Kreiz tre Räon ha Sant-Malo La la la dam di ri deno ! « Savet raktal da roi d'emp-ni, 'Kreiz tre Rion ha Sant-Malo, Jistr da eva, boued da zibri, Ma vö dihanet ar cTioari, TCreiz tre Rion ha Sant-Malo^ La k la dam ds ri d£no i » Pa oamp eat deuz taol *barz ar zal, TCreiz tre Rion ha Sant-Malo, Zo bei hktt er chiminal Ar pod kafe hag ar eilig sali. Tfcreiz tre Räon ha Sant-Malo, La la la dam di ri deno ! Pa oe" deut ar c'houlz da baea, 'Kreiz tre Räon ha Sant-Malo, — « Hola, 'mon-me, 6 tra la la ! Paeamant a-bed vid an dra ! 'Kreiz tre Raon ha Sant-Malo, La la la dam di ri deno ! Ama omp en hon bro ive, 'Kreiz tre Rion ha Sant-Malo, Ar Gali ec'h eo laer ar vro-ze ! ! ! Na gemeromp 'med hon danve ! 'Kreiz tre Raon ha Sant-Malo, La la la dam di ri deno ! » Digiti: zedby G00gk 122 AN DELEN DIR Gant aoun demeuz an taoliou baz 'Kreiz tre Räon ha Sant-Malo, An öc'h gant spouron a zentaz, Fe (Tarn Doue, mad e reaz 1 'Kreiz tre Räon ha Sant-Malo La la la dam di ri dgno ! I^MMMMWMM Digiti: zedby G00gk III BARZONEGOU (Poemes) Digiti: zedby G00gk Digiti: zedby G00gk AN DROUIZ HAG E VAB Da Varkiz An Estourbexllon * Hoel Browerek », AN DROÜIZ KOZ BLEO GWEN (e-unan). Diskenn a ra an noz war greiz ar c'hoajou dön 1 An noz ive, siwaz, a zo war ma c'halon. Ma c'haion zo rannet gant an anken vrasa Pa welan ma Bro baour er brezel o plega. Tud Alezia zo bet kannet ha distrujet, Ha Gwerkingetoriz da Rom zo bet käset. Ar Wenedourien zo bet pillet war ar mor Ha bagadou Kesar 'deuz drastet an Arvor. Arru int vel kruguill da beteg an Argoat, Pulufet o deuz holl geariou ar Vreiziz mad, Diskaret ar Vein hir ha Taoliou an Aberz*, Madou an Drouized-Veur o deuz laket en gwerz. Beleien hon gouenn-tud a zo bet chadennet ; Bisteodet eo Barzed broiou ar Vretoned. (*) Sacrifice. Digiti: zedby G00gk 126 AN DELEN DIR Me ma-unan, allaz, beuzet 'barz ar glac'har Oun brema o redeg, hep kenvreur nag hep par. Me am meuz bet eur mab ! Hen ivez a zo et Da skoazia e vreudeur eneb d'ar Romaned... Tudual Moue-Melen, Tudual, ma fenner, Am meuz käset da heul ar vrezellerien ter. Tudual, o ma Mab, pelec'h out-te brema ? Pe lazet en emgann, pe er vac'h an dua ? Braz eo ma melkoni, Tudual Moue-Melen ! Me meuz sonj pa vizez o c'hoari 'r c'hleze gwen, Da zorn a oa ken gweön ha brank glaz an elez, Ha da dreid a lamme evel re an heiez. Vid skoi ar saez* d'ar pal na oa den trec'h d'id-te, Da vouc'hal troad dero oa skanv en da zorn gwe. Pelec'h out-te brema, ma mab, ma mab bihan ? En eur difenn da Vro mar-d out kouezet er gann Me a veulo Taran, doue ar c'hurunou Ha lawen e varvin en gweled ma c'hoajou. (En em astenn a ra war an douar da c'hortoz ar maro). Mab AN DROUIZ (o tiredeg, goloet e benn a wad, hag eur vouc'hal dorret en e zorn.) Ar Mab Te zo ama, ma zad ? Klan out, pe gouliet ? (») Fleche. Digiti: zedby G00gk AN DROÜIZ HAG E VAB 127 An Drouiz koz (en eur zevel boan.) Tudual, ma mab ker ! Taran da vo meulet ! Mez petra ?... Gwad da dal, ma mabik a galon. Petra zo ? Nec'het oun gant ar brasa spouron. Tudual Ma zal zo bet troc'het gant kleze eun estrenn, Mez a-boan oan glazet, ma oa torret e benn. Ia, eur gann a zo bet 'tal kichen Porz-Poder, Lazet eo bet an holl, nemed-oun-me, ma Zad. Skuiz ma divrec'h o skoi, ha dallet gant ma gwad, War gorfou ma breudeur ez oun en em daolet Ha 'vid eun den maro ez oun bet kemeret. An Drouiz koz (garo) Petra glevan ganid ? O trubard milliget ! Perag n'out ket maro evel ar Vretoned ? Ha perag n'oun-me ket maro ive ama Rog kaout kement a vez deuz perz ma mab hena ? Tudual, ma malloz a daolan war da benn Laz da dad, o traitour, gant kil da vouc'hal wen. Digiti: zedby G00gk 128 AN DELEN DIR ru An Drouiz ; Tüdüal ; eur vagad Romaned (Ar Romaned en em daol war ar belek koz, hag unan anezo a sank e gfcst en e gorf.) Tüdüal (o indat gant ar gounnar.) Gwaskerien ha laeron ! Choui zanto pouez ma dorn* Keid ma iudo er gwez aveliou ar gwalorn Ha keid ma vo komzet iezou ar Vretoned Birviken en hon Bro na reno Romaned. (Gant houarn e voudhal e la% daou vre^eller AI laonen lern a lam evel eun er-wiber. Evel b\ei\ goue\ ar c'boat e stourm ar Arvoriad, Ma \ eo ruhtet an dro gant beradur e wad. Eurflem %o et *n e c'har hag unan en e vron : Tudual Moue-Melen na goll ket e galon. Stourm a rea% beteg ma oe faoutet e benn : Neu^e \toue\a\ a-blom war chla^ur an dachen.) Ar Romaned (o tec'hi.) Lazet an Arvoriad ha lazet ar belek. Prest e reno ama ar Roman kalonek. Digiti: zedby G00gk AN DROUIZ HAG E VAB 129 » — — — ^— — — IV An Droüiz. E Vab (O daou gourvezet war an douar hag o vond da vervel.) Tudüal (gant eur vouez izel.) Koll a ran ma zam gwad dre ma fewar gouli, Me glev pouez ar maro war ma holl ezili... An Droüiz koz (toullet e goste, a glev e vab hag a hanter-zav) Bennoz warnout, ma mab ! Bennoz araog mervel ! Laka ? eo brao koueza evid Bro hon c'havel ? Evelse e varve Arvoriz koz gwechall, Hag evelse varvint e-barz meur a gann all. An ankou zo brema eun dudi d'am c'halon : Marvomp ama* ma mab, e-kreiz ar c'hoajou dön.... »WWMWWWWWV Digiti: zedby G00gk DINDAN AR CHOUANNEREZ An dra-ma a die bout lennet Hepken gand ar gwir Vretoned. Kazus e vö d'ar Challaoued. Emgann Skrignak (Bet ar 4 Tbermidor an IV de la Republique, hervez paperoü koz.) En hano 'n Tad hag ar Mab hag ar Spered Santel Kemer a ran ma zelen vid kana ar Brezel Evid kana emgannou hag a zo bet gwechall Etre potred ar vro-ma ha soudarded Bro Chall. Selaouet kement hini a zo den a galon An traou a gano ar Barz a zo holl traou gwirion, Nemed eo red o läret gand pouell ha gwirione, Selaouet hag adkanet an& d'ho pugale. Parrez Skrignak a zo bet brudet a holl viskouaz, Skrignegiz zo tud kaled ha diez o argas Potred hag o deuz miret gand o gwiskamancho Kredennou an amzer goz ha karantez o Bro. Vid kabestra an dud-ze, vid ar Chouan tuet Hag o harz d'en em gavout o-unan Chouanted Digiti: zedby G00gk DINDAN AR CHOUANNEREZ I$I Oa digaset soudarded euz a gear Montroulez Hag er bourk oant bet lojet war goust an dudou keaz. Daou-ugent oa dioute, daou-ugent soudard Gall Hag a vastare ar vro, digare hi diwall. Digar ouz ar vourc'hizien, kemerent o zier, Ha kement tra o devoa e laerent dibleder. Mare-mare war ar meaz vize great eun droiad Ha great eun dastumaden a vevanz hag a goat, Ed, avalou, plouz ha foen, saout, denved hag oc'hen Vize dastumet gante ha laeret d'o ferc'hen. Vid paeamant e roent assignadou paper. « Kerz, Breton, da Vontroulez, ma vi paeet em-ber ! » Siwaz ! Pa ie ar Breton da glask da Vontroulez Na vized ket pell amzer araog hen teul er-meaz. Meur a wech eo bet gwelet (re aliez, siwaz,) Ar Vretoned o plega dindan an taoliou baz Meur a wech ive zo bet gwelet Bretoned balc'h O sevel o fenn nerzus evid laret : « Awalc'h 1 » Ar iouc'h « Awalc'h » neuz sonet war dosennou Skrignak Skrignegiz holl a-unan d'en em difenn zo sug : Sethu 'deuz en em glevet war ar meaz tro war dro Da stourm ouz ar Challaoued ha d'o c'has 'meaz ar vro. Hep mestr, hep penn, hep rener, o deuz en em glevet Da lammet war greiz ar bourk hep goüt d'ar soudarded. Eur sulvez vintin zo bet merket vid an devez : Gwaz d'ac'h holl mar vec'h tizet, soudarded Montroulez !.., (Petra bennag, e larer, eun den zizoloaz, Vid ugent skoed, pe vuioc'h, ar mennoz d'ar Re Chlaz). Digiti: zedby G00gk 132 AN DELEN DIR EUR CHOUAM A VKEIZ-IZEL Ar vrud a ro da gredi e oant [en em vodet Er gear a Geforc'h, arog moned [d'ar soudarded. Gand darn e oa filc'her hir staget [war bek eur wall, Gand darn all ferc'hier eur biz, [torret an daou viz all . Gant daou pe dri fuzulliou hag [eur c'hleze bennag : Sethu eno oa bagad kouerien [parrez Skrignak. Dre wenojen ar Groaz-Ru ha [lannou Lanuzon, Skrignegiz a valee, herder en o [c'halon. Sethu 'maint erru brema en [traonien Mill An T&r, Ar bourk a zo dirazo, war an [dosen kenver. Eur sul vintin tigwezaz an dar- [voud e kontan, An heol a zave duze, heol eur [beurevez han, Ar voren a beurdeuze, hag an [evnedigo, A hirvoude vid ar re a gerze d'ar maro. En eur dostaat ouz ar bourk e stardchont o bagad, Mond a reent kalonek, skoa ouz skoa, troad ouz troad. Digitized by Google DINDAN AR CHOÜANNEREZ I33 Oant en zonj tizet greiz-holl en o zoull ar Re Chlaz, Hint o-unan oa tizet ha dismantret, siwaz ! j An daou-ugent soudard Gall o doa klevet an dro, f En em guzet e oant holl en kear ar re varo, Er vered, dreg ar beziou ha dreg ar mogeriou, Troet war zu ar Sav-Heol begou o fuzulliou. j A-boan eo bet dispaket war greiz an dachen vraz I Bandennou ar Vretoned, daou ugent tenn strakaz. Eur boulc'h spontus a zo gret en renkou Skrignegiz, Ha kerkent, eur iouc'h glac'har a zavaz en nev briz. a D'ar vered ! Bec'h d'ar vered ! » Sethu ar hopaden, Mez allaz, uhel ar vur, hag ar skalierou stenn. Ann tennou a ra distruj en-touez ar Vretoned A gendalc'h gand kounnar braz stourm ouz ar C'hallaoued, Eur rc bennag, iaouankoc'h, a lammaz ar voger Hag a lazaz daou zoudard gand taoliou o c'hreger Mez buan int bet kouezet, treuzet ha toullgovet Gand ar « vaionnettezou » skoazel ar C'hallaoued. Oa ket peurzonet seiz eur na chome ken eun den War dachen vraz bourk Skrignak da ober siourmaden, Nemed ar c'horfbu maro em mesk ar filc'her hir, Dilezet pa n'allent ket stourm ouz an armou dir. An Trec'h oa gand ar Re Chlaz..., mez tri de tremenet, E kuitchont ar bourk didrouz, kement aon o doa bet ! Digiti: zedby G00gk 'st Emgann Plourac'li (Btr an 12 Frudidür an Vit ä& la RJpttMup(c) Z&JßL. KERNEVAD O C HEDAL AR SOUDARDED Oant eno war ar reier a zo e-harz Plourac'h, O tibri, o kozeal diwar-benn an Dispac'h, Bretoned vad e oant holl, deuz Skrignak, Bolazek, Dam deuz Plourac'h ha Karnot, ha darn a Bluskellek. Na oant ket ouspenn daou c'hant, mez o bro vesent mad. Hirie en koste Gwengamp ha varc'hoaz en Argoat. Ar mestr an£ oa hanvet gante Herve Saisy, Eun den eon ha kalonek, Breton gwir hag hep si. E oant war reier Plourac'h, diwar bere weler Hent Montroulez o kildrei a-dreuz d'al lanneier. Da c'houec'h eur euz an inder e klevchont eur gri vraz O sevel euz beg an tour beteg ar wahren c'hlaz, Digitized by Google DINDAN AR CHOUANNEREZ 135 Kri-fors sakrist bourk Plourac'h o vond d'e Angelas Pa welaz ar soudarded o tond d'an daoulam ruz, O tond dreuz d'al lanneier ha d'an henchigou striz Vel eun 5r c'hlaz o tiruill hec'h ailledennou briz. Hag hep sön an Angelus sethu ar sakrist koz O tiredek d'ar warem lec'h ma oant o repoz. EN GED WAR VORD EUN HRNT — « Bretoned, e lavaraz, me zeu da gemenn d'ac'h E ma 'r Re Chlaz o tiskenn gand lanneier Plourac'h Benn eun hanter-eur bennag e vint ama pignet Mar na zeut buan da stourm e vefomp holl kollet. » Oa ket peurläret e gomz ma oa krapet Saisy Var ar roc'h an uhela vid gallout arvesti Ouz ar menez e-kenver. Ha vid gwir e welaz O tiskenn gand ar rozen pemp kant brezeller Gla<5, Digitized by Google I36 AN DELEK DIR « Savet! Savet! Chouanted euz a goste Plourac'h, Poent eo 'n em lakat en gward ! Savet p'her läran d'ac'h ! Sethu ahont pemp kant soudard o tond euz Montroulez Digaset int gand Ponson vid hon bouta er-meaz ! N'euz ket daou c'hant ahanomp, kouskoude dalc'homp raad Kuzomp dreg bep a roc'hel ha gwerzomp ker hon gwad ! » Ar Re Chlaz doa diskennet ar meneziou uhel Arm oant 'barz an draonien ha staget da zevel Ar grec'hen a gas d'ar bourk zo war grib an dosen. Doa ket krapet kant goured, strakaz eiz ugent tenn. Boulejou ar Vretoned a vuke mad, me gred, Rag pemp renk euz an arme a zo bet diskaret. Ar re a heuille, dispont, a zalc'haz mond bepred Gand m'o doa touet touet distruj bagad ar Chouanted. Eiz ugent tenn prest goude a-nevez a strakaz, Ha pewar renk soudarded maro-mik a gouezaz ! Mez ar re all a lammaz dreist o breudeur lac'het Ha war grec'h, war grec'h arre, eneb d'ar Vretoned. Oant ket ken tregont goured deuz kriben ar reier Pa c'.h ez eiz ugent tenn all da voulc'ha o niver. War grec'h, war grec'h arre, hep diskuiz nag ehan ! « Red e vo d'emp, mignoned,'a grog-korf en em gann Eme Herve a Saisy. Penn ho fuzull skoulmet Ar gontell-läz zo ganec'h ouz ho koste staget ! » Renk kenta ar soudarded oa o paouez sevel War ben ar gerrek tosta, mez na chomaz ket pell. Ar Chouanted gand kounnar o diskaraz abred Hag o c'horfou a sachaz d'o heul o c'honsorted. Mez kement a oa oute m'eo kelc'hiet ar gerrek Digiti: zedby G00gk DINDAN AR CHOUANNEREZ 137 . Ha meur a Vreton lazet a gouezaz el lannek. « Tec'homp brema, 'me Saisy, 'n em virpmp Vid ar Vro « Koat ar Roue zo aze, ha hennez hon c'huzo. » Ar Chouanted 'deuz neuze o reier dilezet Ha dre an henchou douna d'ar c'hoat ez int redet. Ken pa zeuaz ar Chlazed da furcha ar reier Netra 'bed n'o deuz kavet, nemed o bouteier. Koulskoude klevchont buan e oa ar sakrist koz Eo en nevoa embannet o arm, da zer-noz. Hag evid tenna venjanz vid o breudeur lazet War zu e di int redet evid hen kemeret. « Pelec'h ema, emezo, perc'hen al lojen-ma ? » « Ho tigare, soudarded, emomp holl o koania ! » Raktal eur serjant hudur barz an ti zo saillet, Sakrist, gwreg ha bugale en deuz bet chadennet. « Kasomp an traitourien-ma da bete Montroulez Hag eno e vint roet d'ar « gwillotinerez ». Selaouet brema penoz, hervez lavar ar vro, Ec'h eo bet laket goude ar sakrist d'ar maro. Goude o zroiou mezek en Plomac'h ha Kerne E kerzaz o handennad war zu ar Mene Bre. A boan ma oant arruet en kichen Koat an Noz Ma krozmolaz eur soudard : « Kouezet ec'h eo an noz Digiti: zedby G00gk 138 AN pELEN DIR An awel a zo gwall griz, ha me meuz anoued. Eun tantad gand ar sakrist ha mar vefe c'houezet ? » Ar re all, kriz ha digar keraent hini a oa, Gand braz lawenidigez o deuz respontet : Ia ! Gand lann sec'h ha keuneud kraz enn tantad zo bet gret Hag ar c'hloc'her dizeürus en beo zo bet devet. Neuze evid rei' d'ezan taol ar rnaro, eur Glaz A leuskaz eun tenn fuzull e-kreiz e vruched noaz. E wreg hag e vugale, käset da Vontroulez Zo bet chomet er prizon päd hanter o buez. Brezellourien Breiz-Izel en Koat Freo oa kuzet, Koat Freo, pe Koat ar Roue, vel oa neuze hanvet. O klevet oa digouezet eun darvoud ken spontus Gand sakrist paour ar barrez hag e wreg falleürus Ar Chouanted a douaz venji e ludu kraz A oa bet kas-digaset a-dreuz d'an henchou braz. Er gear a Vilin-Hilvern, barz.en parrez Plourac'h Oa eun den hanvet Ar Rouz hag a boanie e wac'h Vid spia ar Chouanted ha laret o hano Da dud deut euz a Bariz da ober reuz er vro. E garg a Varner a beuc'h n'hen saveteaz ket ; Vit buez ar sakrist koz e hini a oa red. Merket oa bet an nozez lec'h ma tlee mervel An trubard a draitoure bemde bro e gavel. Digiti: zedby G00gk DINDAN AR CHOUANNEREZ 139 Ha d'ar c'houlz oa bet laket, c'houec'h Chouan zispakaz Deuz Koat-FrSo hag e-tresek Milin-Hilvern a gerzaz. « Hola ! perc'hen an ti-ma, an noz zo ien ha kri Digoret an nor d'emp-ni, 'raorap eun tarn da zibri. » « Ama na ve digoret 'med d'ar sitoianed Ha c'houi a zo dioutS, pe deuz ar Chouanted ? » Na oa ket peurachuet gand Ar Rouz penn e zön, Ma oa eilpennet an nor gand skoaz ar c'houec'h Breton Ma oant dija kreiz an ti, ha krog da chadenna Ar paour keaz barner a beuc'h, na re nemed krena. Na oa den gantan nemed eur vatez, tort ha koz A iez da guz er zolier pa glevaz trouz eh noz. Pa oa chadennet Ar Rouz, dibled ouz e zaero Eur Chouan a c'houlennaz : a Pehin' vo e varo ? » — « Gret e vo d'ezan, 'mezg, vel da zakrist Plourac'h ! » — « Goulen da bardon, Ar Rouz, bevet ec'h euz awac'h ! Da fallagriez zo braz, arru tost ar mare Ma vo barnet da vuez dirag Lez-Varn Doue ! ! a Da bete gronch an traitour e zo berniet banal, Hag an tan zo bet c'houezet e-barz ar chiminal. Pa zantaz e zivorzed da genta o loski E lavaraz : « Ma Doue, me meuz trahisset tri ! » Pa zeuaz teodou an tan beteg poull e galon divez 5^=- ^% ^ Digiti: zedby G00gk ^R^Wt^K^Ri^Ni^K^Ht^Rt^Rt^N^NtSlRt^K TAOLEN Delliennou COURTE PREFACE VII Kentskrid x I. — GWERZIOU HA MARONADOU I. — Kinnig (Cynnyg) 3 II. — Kanomp 5 III. — Avel hag avel 7 IV. — Gweledigez kenta 11 V. — Eil Gweledigez 13 VI. — Teirved Gweledigez (Ar Beden). 17 VII. — Maronad Lec'hvien 19 VIII. — Ar c'hog ru 22 IX. — Pederved Gweledigez (Eur vodadek a re varo) 26 X. — Mevel ar roue Grallon 37 XI. — Me da gar, Breiz ! , . . . . 41 XII. — An erc'h 44 XIII. — Maronad eur mignon maro 45 XIV. — Mond dre an noz 48 X V. — Ma Bro 50 XVI. — Penn-baz ar Breizad 52 XVII. — Iou ! 55 XVIII. — Mouez an orolach 57 XIX. — Evid peorien Karnot 59 XX. — Kimiad da Vro-Geumri (Henffych well i Gymru) 61 Digiti: zedby G00gk 142 TAOLEN XXI. — N'anvezez-te ket ar boan guzet ? 63 XXII. — Ar c'horn-boud arm 65 XXIII. — Dali Kork 67 XXIV. — Delliou sec'h 70 XXV. — Malloz ar Barz koz o vervel 72 XXVI. — Ar pirc'hirin klanv e galon 75 XXVII. — Hent ar gear 79 XXVIII. — Moueziou an noz 82 XXIX. — Bro goz ma zadou 84 XXX. — Daoulagad ar stered (Lhgaid y ser) 87 II. — SÖNIOU HA KANAOUENNOU I. — Huanaden 93 II. — £11 eur glask kistin 94 III. — Melia 97 IV. — Melia 100 V. — Melia. 102 VI. — Melia 104 VII. — Hudurnez 106 VIII. — Ma c'houlm vihan 109 IX. — Mcrc'hed in X. — Kanaouen ar c'hloarek iaouank 113 XI. — Kanaouen ar martolod 115 XlL — En eun hostaleri a Vro-Chall 117 III. — Barzonegou I. — An Drouiz hag e vab 125 Eragann Skrignak 1 30 II. — Dindan ar Chouannerez , Emgann Plourac h 1 34 Taolen 141 Taolen ar skeudennou , 143 Digiti: zedby G00gk i.t. . t..t..t,.t..t..t..t..t..t..t..t..t,.t,.t..t..t ,. t. 1 .t..t..t..t..t..t TAOLEN AR SKEUDENNOU GREAT GANT « PWYNTIL MEIRION » HA HAMONIC Delliennou i . Poltred Taldir (Hamonic) iv 2 • An delen dir (Edwards) • • • v 3 . Kinnig (Edwards). • 3 4. Eur barz o tougen kleze Arzur (Edwards) 5 5 . Eur Breton o huvreal tal e dan (Edwards) 8 6. An heol o vond da guzet dreg ar Mene Du (Edwards) ji 7. Tour eur chapel vihan (Edwards) < . . . 13 8. Ar c'hog ru (Edwards) 22 9. Eur c'hastell koz (Edwards) 37 10. Uz da gorf ma mignon e zo laket eur bez (Edwards) 46 11. Enor d'ar re a zoug bepred Gwiskamanchou ar Vretoned (Edwards) 55 12. Petra lavar da vouez d'in-me ? (Edwards) 58 1 3 • Dali Korle (Hamonic) 69 14. Bevet meuz keid hag ar brini (Hamonic) 73 1 5 . Skeuden ar garante (Hamonic) • 90 16. Melia (Hamonic) 97 17. Hudurnez (Hamonic) 106 18. Deuz taol eun hostaleri (Hamonic) 119 19. Eur chouan a Vreiz-Izel (Hamonic) 132 20. Kernevad o c'hedal ar soudarded (Hamonic) 134 21 . En ged war vord an hent (Edwards) 135 WWMMIWWW W Digiti: zedby G00gk 7-1900. — Saint-Brieuc. Imprimerie Rend Prud'homme Digiti: zedby G00gk Digiti: zedby G00gk Digiti: zedby G00gk Digiti: zedby G00gk Digiti: zedby G00gk du m£me auteur »¥WWWWWWW» An Hirvoudou (Les Soupirs), 1899, R.Prud'homme, Saint-Brieuc. — Prix, 2 francs. Ar Bourc'hiz lorc'hus, (JLe Bourgeois glorieux), com£die bretonne en 3 actes, reprisentfe le 20 aoüt 1899 par la troupe indigine de Ploujean (Knistere), traduite en gallois par Danie Rees. — Prix, fr. 30. Gwerziou Abhervö ha Taldir, brochure de vers gallois et bretons en collaboration. — Prix, o fr. 25 (chez Tauteur). EN PRßPARATION NigoudemBerehar, Mestr-Skol, com6die bretonne en 2 actes. Kanaouennou, chansons bretonnes avec musique. — Lafolye, Vannes. Prix de An Dehn Dir, 2 fr. 25. Digiti: zedby G00gk -■J *1 Digiti: zedby G00gk Digiti: zedby G00gk Digiti: zedby G00gk Digiti: zedby G00gk Digiti: zedby G00gk out Life 5 |g27 pigitized by LjOOQ LC CflM 7B57.1.M An delen dir; Wldenei- Library 0Ö4363718 3 2044 080 772 056 1* . « * ' ,^