This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.

Usage guidelines

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.

We also ask that you:

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.

About Google Book Search

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web

at|http : //books . qooqle . com/

PATROLOGIvE

CURSUS COMPLETUS

SEU BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, CECONOMIGA,

ONNIll SS. PATRUM, DOCTORUN SGRIPTORUNOUE ECCLESIASTI€ORll,

SITE LATinORCMf SITE GRAGORUM

QUI AB jEVO APOSTOUCO AD ^TATEM INNOCENTII III (ANXO 1216) PPO LATINIS ETAD CONCILII FLORENTINI TEMPORA (ANNO 1139) PBO GR/ECIS FLORUERUNT :

RECUSIO CHRONOLOGICA

03IMUM QL\€ EXSTITERE MONUMENTORUM CAT1I0LIC.E TRADITIONIS PER QUINDECIM PRIORA

ECCLESIiE S^CULA ET AMPLIUS.

SERIES LATINA,

IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESIiE LATIN.E A TERTULLIANO AD INNOCENTIUM III.

ACCURANTE J.-P. MIGNE,

RIBLIOTHBCiC CLERI UNIVBRSiC^

SIVK CUESUUM GOMPLBTORUM IN 81NGUL0S SCIENTliE BCCLBSIASTICye RAMOS BDITORE.

PATROLOGIM LATINJE TOMUS CXCIX.

JOANNES SARESBERIENSIS CARNOT. EPISG. PETRUS S. R. E. CARD. GUICHARDUS LUGDUN. ARCHIEP. GUALTERUS PRIOR. S. VICT. PARIS. ROGERUS ABBAS S. EVURT. AUREL.

JOANNES CORNl^IENSIS.

PARISIIS APUD GARNIER FRATRES EDITORES, ET J.-P. MIGNE, SUGCESSORES

IN YIA DICTA : AVENUE DU MAINE, 208. 1900

Clichy. — Ex lypis PAUL DUPONT, 12, viA diclA Ba«-d*Asnieres. i3.9.1900.

;• • ••• •• .!!!-

• •••••*•• ••••••• .!v..-'

....

• ••• • •••••••*•.. •.»,». V .

• •• ••• • • .'. .-. " v.v.w. ... .. ,

• ••••• , . v.-»v......

• ••.■•" .." -~. ......

••• ••-::-.-•.- . . : : V : ••

SiECULUM XII.

JOANNIS

CnGNOMINK

SARESBERIENSIS

CARNOTENSIS EPISCOPI

OPEBA OMNIA

JUXTA EDITIOHEM OXONIBNSEM QUAX MUPER aD FIDEM CODICUM MSS. EXEGIT D' J. A. GILES.

ACiXOU.NT

PETKI S. R. E. CARDINALIS TITULI S. CHRYSOGONI, GUICHARDI LUGDUNENSIS ARCHIEPISCOPI, GUALTERI PRIORIS S. VICTORIS PARISIENSIS, ROGERI ABRA- TIS S. EVURTII AURELIANENSIS, JOANNIS CORNUBIENSIS.

OPUSGULA, DIPLOBOIATA, EPISTOLJS

ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE J.-P. MIGNE, Blbllotheeae Cleri llDivcrMe,

anrB

CURSUUM COMPLETORUN IN SINGULOS SCIEMI.€ ECCLESIASTICifi RAMOS EDITORE.

'■■I II neii II —

VENIT 10 FRANCIS GALLICI.S

PARISIIS

APUD GARNIER FRATRES EDITORES, ET J.-P. MIGNE, SUCCESSORES IN VIA DIGTA : AVENUE DU MAINE, S08.

1900

ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO CXCIX CONTINENTUR

JOANNES SARESBERIENSIS GARNOTENSIS EPISGOPUS.

Epistolae. Col. I

Polycraticus. 379

Hetalogicus. 8^23

De septem septenis. 045

Entheticus de dogmale philosoplioruin. 96r>

Carmen de membris conspii-anlihus. 1005

Vita S. Ansehni archiepiscopi Cantuaricnsis. J0()9

Vita S. Thomaj archiepiscopi Gantuariensis. \(\:]H

JOANNES CORNUBIENSIS.

Apol c:ia de Verho incarnato. 1041

Eulogium ad Alexandnim III papam, quod Ghristus sit aliquis homo. 1041

Libelhis de oanone mysiici libaminis. 1085

GUIGHARDUS LUGDUNENSIS ARCHIEPISCOPUS.

Statuta Ecclesife Lugdunensis. 1092

PETRUS S. R. E. CARDINALIS TITULI S. GHRYSOGOM.

EpistohT. 1119

ROGERUS ABBAS S. EVURTII AURELUNENSIS.

Revelatio de inyentione S. Pontificis Evurtii. 1125

GUALTERUS PRIOR S. VICTORIS PARISIENSIS.

Liber contra quatuor labyrinlhos Francia). 11^7

• ••?• • •••••

PROLEGOMENA

NOTITIA IN JOANNEM SARESBERIENSEM

(Gall. Christ, nov., l. VIII, col. 1146)

Natione Anglus Joannes, a palria Sarisberiensi^ A vulgo cognominalus, Parisios profeclus anno 1136, raagislros habuil Pelrura Aba»lardum, Albericum Remensem, Gilberlum Porrelanum, Roberlum Pul- lum, aliosque hujus «laiis docirina insignes viros. In scholis Parisiensibus annos fere duodecim con- sumpsil inslruindis ad paupr.rialem sablevandam nobilium liberis. Familiaris fuil Theobaldi Canlua- riensis archiepiscopi. ejusquesuccessoris S. Thomae : ad primum adhuccanceilarium Henrici II, Angliae rcgis, insigne opus De nvgis cunalium misit, cum in obsidioue Tolosse regem comilaretur anno 1159. Regi quoque Angliae accepius, ab ipso publicis gerendis negotiis adhibitus est. Misil enim eum Ro- roam ad Adrianum papam IV, ai impetrandum occupandae Hiberni» privilegium, quod Folemniler ^ in synodo Gualerfordiensi recitavit, regique oblulit summi poniificis nomine annulum aureum in si- gnum inveslilurBe. Summis eliam ponlificibus cha- rus fuit et notissimus, Eugenio III et Adriano IV, nt liquet ez libertate et fiducia qua huic papae ausus est exponere plurima cnrise Romanse vitia. Alezandro quoquo papse a secretis et epistolis fuit ; eo enim potissimum usus est ad scribendum ad- versus Octavianuro antipapam ejusque fautores. Denique post peragratas Italiam et Galliam, quas nominis sui fama jaro impleverat, promovente in priroisGuillelmo Senonensi arctiiepiscopo simulque electo Camotensi, et rege approbante eligitur epi- scopus Camotensis, tum ob doctrinae et vitse me- ritu m tum roaiime quod saucti Thomse Cantua- rienBis archiepiscopi fuisset in exsilio aliisque G aenimnis socius. Post haoc electionem, die 22 Julii anno 1116, Cantuariam accesserunt decanus, cantor et eancellarius Ecclesiae Carnotensis. petenles Joan- fiem sibi concedi, cai capilulum abseole episcopo dimissorias dedit iitteraa. Joanni quoque ipse scri- psit Ludovicus rex, ut electioni prseberet assensum. Sicque apud Senonas consecratus fuit die Domi- niea, 8 Augusti, a Mauricio Parisiensi episcopo ; die vero Assuraptionis beatae Mariae Ecclesiae suse s«leronera iniit possessionera, quara per annos quatuor rexit. De eo sic in supplcmento Sigeberti : « Successit in Caraotensi urbe Joannes Saresbe- riensis. vir honestos et sapiens qui prius fuerat clericas Tbeobaldi Cantuariensis episcopi et poslea sABCti Thoroae mtrlyris, successoris ejusdero Theo-

PATROt. CXCIX.

baldi. » CIeri«:us quoqoe fuerat Petri Cclleasis, ut constat ex opist. 6, lib. vii, ad LundcnFem arcbi- episcopum : « Senonensis arcbiepiscopus factus est Romcnsis : magisler Joannes Saresberiensis, quon- dam clericus noster, factus e^t episcopus Carno- tensis. » Alumnum Joannera vocat lib. vii, epistolis 20 et 21, de ejus eleclionc loquens ad Cantuarien- sem archipraesulem : « Sanctissimae, in(|uit, me- raoriae praedecessor vesler archiepiscopus TheO- baldus de gremio et sinu nostro magistrum Joan- nem Carnotensem episcopura inopera et pauperem suscepit, sed, Deo juvante, usque ad noraen magno- rum qui sunt in tcrra fomentis suis provexit. » Apud eumdem Ccllensem legunlur et septera epi- slolae scnptae Joanni nondum episcopo, et com- plures e quibus innotescit arcia cum ipso amiciti» nccessitudiue conjunctum fuisse, a quo exsul in abbaliam beni;^ne exceptus, raultisque postea be- neficiis donalus fuit, quibus obnoxiura se profitetur Joannes, in primis vcro epistola 85, cujus exordium est : « Non est novum quod roihi vestra benignitas alimcntorum subsidia procuravit, quae sic meam in terra aliena paupertatem excepit, ut nec patris mubus, nec materaus mihi deesse videretur affe- clus. Magnum quidem erat sic exsuli providere, ut apud exteras nationes civium comraoditatibus fruerer, ^cd raulto raajus est quod mihi diligentia vestra prospexit, ne a natalis soli duicedine, qua totius generis universilas capitur, perpetuo exsa- larera. Yestrum namque munus est, quod reversua Bum in lerram nativitatis raeae. Vestrum rounus est^ quod principuro virorura assecutus sum notitiam, familiarilalera, graliamque multorum. Vestrum munus est, quod florere in patria videor, et auctore Domino muliis praeferri concivibus et coaetaneis meis. Sed quid est quod liberalitatis et muniBcea- tiae vestrae titulos membratim exsequor, cum illo- rum numerus et immensilas sic totum animom impleant, ut effluant, et totius mentis capacitatem exsuperent ! A Domino quidera ut et illa sola, quae non sufficio rerordari, debeam meruisse quidquid sum et possum. Obligatus itaque sum, ut nulla gratiarnm aclione valeam liberari, cum rodrita vestra omnes conatus meos absorbeant, praesertim cum devotio vestra me sibi continuis obliget bene- ficiis, » elc. Factus itaque episcopus Joamies B. tbbati SaneCi

XI

/OANNES SAUCSBKRILiNSH.

XII

Launoa:ari liccnliam dodit a>(lifican(ii oralorii in /^ diiexil, el cam diversorum ornamentorum fulgore

yilla Moresio an. 1176, episcopalus primo. Con- cessam a prapdccessoribus eccJe.^iam de Gljoa ca- nonicis Sanct.^ MHgdalenae Caslriduni contirmavit anno 1177. Eodem convenlionem inler Simonem Meldensem episcopum et abbutem Fossatensem mitam vice papae fungens in hac parte ralam ha- buit. Aslitil quoquc regibns Frtncific el Angliae juranlibus ituros se in servilium crucis.Anno 1178, qui episcopaUis ejus sccundus dicilur in ciiartulario Sancli Avili, eccle.^iam de VillHmauri canonicis S. Clodoaldi adjudicavit conlra Waulerium archi- diaconum Dunensem, loSept.

Concilio Lalerancnsi inlerfuit monsc Marlio 117D, in quo sedcntibus Patribus ad condenda nova decrela, « absit, inquii, nova condi el plurima ve- tcrum rcintingi et inuovari, • etc. Abbalem Sancti Pel'i investivit anno eodem de eleemosyna facfa monasterio. A. sede apostolioa delegatus, discordias inler abbalem Sancti Dionysii el canonicos Sasicli Exupcrii Corboliensis composuit anno 1180. Eodem anno, Joannis comitis Vindocincnsis ad Jerosoly- mifanum ilcr sesc accingeniis oxcepit salisfaclio- nem dc injuriis monaslcrio Sancti Launumari Blesensis illaiis, cumdera(iue a vinculo excommu- nicatioiiis, quim oh illatas monachis Viiidocincn- sibus injurias a triennio incunc» al, absolvit. Ex- stant apud Martenniurn duae ipsius epislolie, ne Pctrus de CanJeio mcnachos de Fonianis ccnlra formam onlinis Cistercicnsis missam in ecolesia de Lauda celebrare cogeret

B

decoravit, cappa opiima, tribus palliis, annulo episcopali pretioso, veslimentis sacerdotaiibus pre- tiosis. Duo vasa pretiosa eidem ecclesiae contulit, in altero qporum sanguinem gloriosi roartyris Thomae Cantuariensis archiepiscopi videntibus no- bis adhuc siillaulem, in aliero reliquias sanctorum marlyrum Crispini ct Crispiniani posuit. Reliquias ctiam glorio^^as nobis contulit S. Gcrconis de comi- talu virginum Coloniensium. Privilegium eliam acquisivit, ut servos Carnoiensis ecciesiae posset pro necessitale vel manifesta utihtate sua manu- niiltere, uon impedieote ssccularis violeutia pote- stalis;in quo etiam addilur, ut si quando pro justilia nostra anle sa^culares vel ecclesiasticos judices tracli fuerimus, nullus nobis ducllum, yel judicium cuudentis ferri, vcl aquae feryenlis seu fri^idae imponat, sed justitiam nostram liceat duo- bus vel tribus te^libus legitimis comprobare. Con- tulil etiam huic ecclesiae hapc librorum volumina, ilier nymum supcr Marcum, Isaiam, el Ezechielem et Danielem, et Epistolas Pauli ct xii prophctas. .Miuus Breviarium ejusdem et psalmos. Itcm contrt Joviniauuni, librum De diviois ofliciis, lihrum Hu- gonis, el Lauienlaliones Jercmiae, librum De Eccle- siasiica stu ciule^li hierarchia, Rabanum De Ec<*Ie- siaslicis officiis, eliam el Paralipomenon, Augu.sti- num conlra Juda os, et De Lxxxiii quaeslionibus, De doctrina Chrisiiana, Origeueni in Joue, Valerium, Laciantium, Vegetium, Chronica Sigeberti, Psal- terium Lombardi, librum Reifum glossatum, Irar-

Robertus dc Montc in Appendice morlem Joannis C chiam, Laufrancum De Eucharistia contra Beren-

ad annum 1181 rcfcrt, alii 1182. Communior inter eruditos scnlenlia est Joannem e vivis sublatum fuissc die 25 Octobris anni 1180, ul constat tum ez Nccrologio Josaphatensis monastcrii in quo se- pultus est, tum cx Chronologia llugonis monachi Antissiodorcusis ejus acqualis, qui praedicto anno mortem Joannis ascribit, tum ex Guillelmo Nangio, qui eum ob sapientiam ct animi strenuitatem lau- dat. In Necrologio JosaphatideJoanne sic habetur: « VIII Kal. Novemb. depositio domni Joannis Car- notensis episcopi, viri christianis instilutis praecla- risque mcribus admodum fulgentis, cujus corpus jacct apud nos in capella Beala; Mariae. Hic ante adeptionem episcopatus fuit capellanus sancti

garium, Historias Joann.s Turonensis, Historiaa Eutropii, Isidoii Etymologias, homilias Leonis PP. Benedictionalem et Collectarium, Senecam De naturahbus quaestionibus, Tullium De officiis et De oraiore, et praeter haec Polycraticon suum, et bi- bliolhecam integram, quorum maxima pars tem- porum incuria deperditi, aul aliquorum damnata cupiditate sufifurati fuerunt. Ad opus eliam fratrum, qui anniversario cjus iotererunt, acquisivit in vico Sancti Petri de Valle xi solidossupercensualesapud Mongervillam, xx sextarios oblitarum cum fur- nimentis^ et campipartcm, et alios redditus unius et dimidiatae beatae terras. In parochia Chaufurni decimamde Charmeio. In majoria fisci decimam

Thomae Canluariensis archiepiscopi, cum ipse mar- j) alodorum Genunvillae, etalia plura.

lyrium passus esl apud Anglos. « Necroiogium voro

Carnolense : « Obiil pi;e reconlal.onis paler

noster Joanues prius B. Thomae Cantuarien.sis archiepiscopi et marlyris a secretis, postea hujus raiscricordissimce Dei inatris Ecclcsiic episcopus vcnerabilis, vir niaj^nicreligionis, lolius^ue scientiae rauiis illustratus, verbo, vila, moribus pastor om- nibus amabilis, soli sibi nimis crudelis, a pedibus uspie ad collum cilicio semper caruem domante. Qui donuim tpiscopi ab avcna, quam in ea praepo- situs Bailljoli habebat, liberavit, ecclesiamque istam tAQ cordis afTectu, tota mcntis intentione

Graeco Latinoque facundus eloquio hic prsesul, posterilati reliquil famosum Polycratici librum, dislinctum octo libris, De nugis curialium etvestigiis pliilosopliorum^ quod opus Theobaldo Henrici regis Augliae caucellario inscripsissc auctorcst Albericus, sed de eo nihil in prooemio. De hoc libro Petrus Blesensis epistola i^, ad eumdem, quem magistrum suum appcllat : « Librum veslrum De nugis curia- libus legi, et mirabiliter me refecit : nam et ibl optima forma crudilionis est, et propter artificiosam sententiarum varielatem inaestimabilis materia voluptatis. » Eumdem Polycratici libnun laadat J.

xni

NOTmA LITTERVRIA.

xir

Lipsius ad librum xii Annalium Taciti. Vilam \ Potrus Blosonsis scripsit epistolas legenda polissi-

quoque sancti Thomse Bekeli archiepiscopi Can- tuariensis composuit Joannes, sub so notarii oflicio fuDCtus, ejus individuus comes, imo manus et oculus, cujus racritis tanlum tribucbnt, ut factus episcopus in omnibus chartis tunc temporis dalis, noD suis, sed sancti roartyris meritis i^ontificalcm ascriberet dignilatem. Inter plurimas quas ad eum

mum 70, ex qua intclligimus Joannem ita a carne el sanguine fuisse alienum, ut mallet cxlcrnos ad bcnefici:i promover«, qna ns^potes, lic. l pauperes et horiosios. In notis a<l epislolam 22 ejusdem Pelri Dlesensis, qui Joannis ruerat discipulus, Gnssenvil- Iscus encomium fecit nostri Joannis, de cujus aliis opcribus consulcndi bibliographi.

NOTITIA LITTERARIA.

(FABKiciTrs, Bibliothias med. et inf, Latinit, VI, 131.)

JoaoDes Petitas, sive Parvus (a; a patria Sarisbe- riensis, nalus in provincia Angliae Sarisberia, quse ab imp. Severo (b) Severia etiam di la, unde pro Sarisberiensi apud Lelandum cap. 176 appellatur idemque est Joannet Seveinanus ; ad quem Petri Blesensis exstant Epistolae, ct ad qucm Morsus Ra- veonatensis scripsitlibrum de interpretatione Grx- carum dictionum. De studiis ejus vi<lendus Bulaeus loni. II, Hist.Academ, Paris.^ pag.750seq. irtrius- que linguse peritum et in oplimorum scriptorum subactam lectione, ingenium ct facundiam car- miDe coDspicuam ac prosa, lucubrationes ejus tes- taDtur. Aactoritatis, sive ut ipse appellat majcstatis pontificise ac sacerdotalis propugnator acerrimus, el propterea a rege Angliae pulsus in cxsilium, idem vitia et abusus autarum el cleri atque ipso- rom Pontificum et pulchre perspexit, et libere no- tavit, ipse famiiiaris archiepiscoporum Cantuarien- sium Theobaldi el Thomae, et apud pomifices Eu- genium III, Adrianum IV atque Alexandrum III. Gratiosus, Carnoten<^is denique ab A. 1172 episco- pus(c) interfuit concilio Lateranensi A. 1179, at- que diemobiit Ad. Il8i, successorem nactus Pe- trum Cellensem. (d) Kjus scripta:

Potycraticus sive De nugis curialium et vestigiis phihsophorum iibri viii^ ad Thomam tunc adhuc cancellarium Angli» («) poslea ab A. 1162 ad A. 1171 archiepiscopum Canluarienscm. Opus varium Jucundumque lectu, et in quo centonc multos pan- Dos purpurae et fragmenta melioris sevi agnovit Lipsiusad Taciti xii, (>3, quod perspicuum etiam ex indice scriptorum, quein pleniorem et accura- tiorem dare est animus iu novd editione Bibliotti, Latinae IV, 8. Ipse in epistola 80, ad Pelrum Ccl- lensem : Edidi librum De Curialium nugis et ves- tigiis philosopliorum, quimihi a vestro placebit aut displicebit arbitrio. Incultusest.etex edictomeo a

(a) Menagiuspg. 83), ad Laertium. Apud eum- dcmpag. 109: Joannes Sarisberiensis sive Jo. Pa- rams itgeJoannes Parvus.

(b) Huc rcfer quod Joanoes Sarisberiensis viii, 19, Polycratici, pag. 6^7: Incatatogo imperatoruin ille^ a quo genti meanomen est, Severus.

U vobisamicisdesiderat emendari. Adillustrem virum regis Anglorum canccUarium propcrabat, sed eum^ nisi proccssiis expedierit, cohibete. Garrulus enim estetquivix amicum habMtin curia. Nollem tamen quod nos curialibus faceret inimicum. Precor ut eum incunctanter erudiatiSy eumque exspectanti amico remittite castigatum. Non equidem ut fur ille Cantuariensis Brito, decujus manibusavellinon po^ tuit antequam totus depingeretur forte, ut facilius possitargui hostiumoculis ingerendus.

Prodierunt hilibri Paris. 1513, 4*> ; inde Lugd. Bat. 1305, 8®, et Paris. 1610, 8^ et emendatiores, subjunclo Melalogico, Lugd. Bat. 1639, 8<>, Amst. 1664, 8«, el una cura epistolis in hibl. Patrum sup- plemenio Coloniensi A. 1622, et in t. XXIII liibL

p Patrum Lugd. Anliqua versio Gallica fuit in Bibl. Menarsiana, pag. 35 : Polycraticon des traces des phHosophes, et des truffes et vanitez de ceux qui suivent les cours des princes.

Eutheticon metricum quodvidisse se negat Lab beus, fst compfum illud nutheticum elegiacuni ver- suum 306 Polycratico pncmissum, quod incipit :

Simihicredideris, linguam cohibcbis, etc. et ad Thomam perlinet quem celehral versu, 27 :

Qua^situsreg7)i tibicancellarius Angliyeic. Neque aliud esl cnrmen adversus barbarieni quod Nigeilo Wireckero praeler resn tribiiernnl Baleus III, 50, el Piiseus p. 210, ut probe uolalum Jac. Thomasio, Diss. de SigellOt § 51 scq., qui etiam g 56 recte notat a Pitseo p. 248 et 246 perperam distingui tanquam duo diversa Joannis Sarisbe-

^ riensis scriploiy Eutheliconmctricum,et Eutheticum in Polycraticum. NonomiUendum autem quoJ Aa- dreas Rivinns Lipsiu; 1655, 8<^, cdidit duorum vete- rum Caniolensium episcoporum, Fulberli et Joannis de Sarisberia, scripla metrica, in quibus hoc carmen euthelicum exhibeturcum editoris nolis, eique sub-

(c) Valde exsultat deilla electione Pelrus Cellensis VII, 8, enisL ad Guilelmum Remensem archiep. Vide et Petri Blesensis epist. 114.

(d) Sammarthani tom. II Gallias Christianae^ prg. 491 ; Oudinuslom. II, pag. 1504.

(e) Albericus in Ghronicoad A. 1157, pag.329.

XV

JOANNES SARESBKRIENSIS.

\vi

jicitur carmcn aUerum, ilidem elegiacum, versuum A bcrel commcndalum volebai. Etlidil cnm praemisso.

^OO De membrif conspirantibus(a), quod incipit: Concilium celebrant humani corporis artus. Notam illam Menenii Agrippse fabulam cliam pro* sario sermone exposuerat Sarisbericnsis libro sexto Polyeratici, cap. 24.

Metalogici libri iv, unde Mythologicum perpcram effictum est apud Lelandum cap. 176, Baleum m, 1,et Jo., Pitseum pag. 248. Contincnt autcm apo- logiam libro primo quidem grammalicse ac pliilo* logiae, libro ii, iii et ivjoginae peripatelicae coutra nescio quem Coroificium suum, quem iv, 25, Logicoecriminaiorem^phHosophantium scurram ap- pcllat;cujusque etiammeminit inprologo Polycratici, pog» hyquoniametego meum Cornificium habeoet

18 capiium indice Henricus Warthonus tom. II. Anglias sac7'(g,p?.g. 151-176, subjuncla pag. 177. Alexandrilll bulia de Ansi>lmi canonizatione. Lond. 1691, fol.

Pcgnitentiale laudanl Trilhcm»us, cap. 394, Le- landus aliiqiic, nondum qnod sciam editnm, quem- admodum nec lucem viderunt libellus Dc malo exitu tyrannorum, quom composuisse se teslalur Saris- berionsis viii, 20, Polycratici^ nec liber De statu nomatia^ curice. De mathcmatica dupUci.Demusica amoris. Speculum rationis. Speculum stuliiti(P ad Nijjellum Wirekerum, carmine. et super speculo Nigelli : Ermoneuticon.Sermones. Carmina diversi generis, alque in his Enthelicon De dogmate phi-

Lanut^tum. Prodiere hilibn Paris. 1610,8', separato ^ losophorum(\\ioA incipit :

votumine et subjecli Polycratico Lud. 1639, 8' Scripti 8unt post Polycraticum, cujus meminit lib. I, cap. 4 et 10, etiam post. A. 1 156. defunctum Adrianum IV, sed superstite adhuc Theobaldo ar. chiepiscopo Cantuariensi, qui diem obiit an. 1161. Utnimque constat ez libri quarti capite ultimo.

Epistolag CCCII quns ab A. 1155 ad 1180 scri- psit, editae primum e Papyrii Massonii bibliotheca, una cum vila Thomae Cantuar.; et nonnullis Ger- berti sive Sylvestri II ac Stephani Tornacensis, Paris. 1611, 4<*. Eaedem sunt quas ad calcem Poly- craftd recusas esse dixi, in Bibliothecaf Patrum supplementoColoniensi A. 1622, et in tomo XXIII editionis Lugdunensis. Pieraeque etiam eaedem ei illis XCIII quae inter epistolas archiepiscopi Can. tQariensis vulgatae sunt a Ghristiaao Lupo. Bruxell. ^ i6»2, 4«.

Interim ecce tibi infra indic(*m illarum quas dixi CCCII, quarum meliorem editionem promi^it Sleph. Baluziua {b) ex quibus etiam petitae epistolae septem historicae, 128, 159, 167, 195, 214, 234, 268, quas ez ms. regio Parisiensi emendatas exhibet An- dreas du Chesnetom. IV Rer. Francor.f pag. 465 seq.

Vita S. Thomce Cantuariensis archiep., edita Paris. 1611,4^una cum Sarisberiensis epistolis. Laudat Petrua Blesensis epistola 114, idem qui epist. 21 Sarisberiensem Thomae vivo oculum et manum fuisse testatur. Ea usi Slephnnus Langlonus in Quadriiogo praemisso Thomae Epistolis, et Gui- lelmus Stepbanides in Thomae Vita edila a Josepho ^ Sparkioin Scriptoiibus UistoriasAnglicanas(c)Lond. 1723, foL

Vita S. Anselmi Cantuariensis archiep. ex Ead- mero contracta in gratiam Thomae, qui eam Alexan- dro III offerra, atque Anselmam sanctis ut ascri-

(a) Vide infraad hujus voluminis calcem.

(b) Baluzius epist. ad Uieron. Ambrosium Lan- genmanteiium, data Paris. Kalend. Maj. 1686, et viilgata a W. E. Tentzelio an. 161)2, Dialogorum menitruorum, pag. 673 : Post absolutam editionem tarcai Hispanico!, stntim me accingam ad tnmum se- cundum meaCotlectionisconciliorum, in quo multa 0aqn0ma§nimom€nH dadmturfquafnmipiamhaete'

Dogmata discutiens veterum, ms. in bibl. Academiae Cantabrig. Objurgatorium cleri s\ve clericorum^ exq*iO Flacius in Catologo tcstium veritatis, Jo. Wolfius tom. I. Lection, me- morabil.y pag. 456, etc.

Commentarium in Episiolas Pauli universas me- morant Baleus III, 1 . et Pitscus, p. 249, atque edi- tum Amst. 1646, 4<^ notant Lipenius, Caveus, Ou- dinus, Jac. Longus : ego nunquam videre me me- mini. In Epistolam ad Colossenses est vuigatus Canlabrigiae 1627, tcste Guil. Crovaeo. In Biblio* theca Morgenweegiana exstabat editus Cantabrigiae in fol. et praeferebat annum 1630.

Index eorum ad quos Joanni:* Sarisbe7*iensis Epi- stola.

Abbatissae, epist. 130.

Abbatis electio, 87.

Adae abbati de Puescham, 207.

Adriano IV papae, 1,2,3,4, 5, 6,7,8,9, 10, 12, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 27, 28, 29, 30, 88, 41. Majestaiiapostolicae, 11, 15. Majcstatis pro- voluli pedibns, 14.

Aifredo Wigorniensi episcopo, 23.

Alberto cardinali, 231.

Alberto et Theodino presbyteris cardinalibus, 292.

De electione Romani pontificis, Alezandri III, 59.

AlexandroIII papae 36, 39, 40, 42, 53, 87, 88, 89,100,102,106, 107,108, 109, 110,111,117, 118, 119, 120, 121, 122, 1;S3, 124, 125, 126, 127, 129, 131, 132. Majestas vestra, 193, 220, 300. Alexandropapas Bartholommus Exoniensis et Bo- gerus Wigorniensia, 291, 295. 297, 298. Odo, prior Cantuariemis etconventus, 296, 299.

Abbati de Arrofia, 43.

nus in lucemprodierunt : interim ejficiam ut Rpi?to- lae JoannisSarisheriensis, quas habemusex editione PapyriiMassoni innumeris mendiscouspurcatas.me- liore luce donentur ope veterum exemplarium manu- scriptorum, tum eorum quibus usus est idem Mas- sonus, tumetiam aliorum. (c) Acta Erud., 1725, pag. 490.

NOTITIA UTTERARIA.

XVII

Atlestatio, 35.

AzoDi mooacho, 257.

Baidewino archidiacono, 235. Exonienai, 140, S26.

Baldewino archidiacono Norverb. 219.

Baldewino de Yalle Darii, 266.

Bartholomaeo Exoniensi episcopo, 234, 268, 2*74, 275, 282, 289, 290. [lartholonujeui Exon, Alexandro papaf 291, 295, 297, 298.

Magistro B. Ansidiamo Exoniensi, 90.

Bosooi canceliario, 105.

Bosoni presbytero cardinali, 801 .

Cancellario Angiiae, 78. Canceilario rrgis, 113.

Dumino Cantuariensi, 160, 166, 16V, 176, 212, 217. lufra, Thomce quando Reginaldui fuii Romce 222.

Canluariensis Ecciesi», 283.

Conventui Canluariensis Ecelesisp, 227, 272, 277. Subpriori. sacristae ct magistratihus Eccleaiae Can- luar., 275. Vide supra, Alexandro papm.

G. Prioribiis S. Ecciesiae Cantuat iensis, 137.

Ceiiensi abbati, 75, 76, 81, 82, 85, 96, 97, 115.

S. fidmundi abbati, 155, 179. Hugoni, 256.

Engeiberto, priori de Yalle S. Petri, 161, 162.

Episcopis Angloram, 65.

Joannes Bmulfo, 112.

Domino Exoniensi, 150, 159, 169, 177, 186, 229. Snpra, Bariholomaso .

0. de Faverensiiem, 197, 242. Ubi cst : Magisiro (hberio de Farensham .

Gahero Albaniensi cpiscopo, 230.

Galtero Rofensi episcopo, 2'U.

Maxistro Gaufrido, 94. De sancto Edmundo, 134, 146. Gaufrido suo, 259.

Magistro Girardo, 178, 185, 191, 194, 213, 285.

Girardo celUrio Norwicensi, 253.

Graliano notario domini papse, 294.

M. Gualtero de Insula, 187, 189.

Guidoni Cataiaunensi episcopo, 143.

Guiielmo Bntoni, 210, 238.

Guiieimo de Dicera, 258.

Giiileimo de Nordhalla, 245.

Guilelmo Norwiconsi episcopo, 250.

Guiieimo Papiensi, 223.

Guileimo Priori deMerilon, 260. Et fratribus uni- rersis, 261 .

Guiieimo Senoncnsi archiepiscopo, 287, 302.

Guiielmo subpriori Canluar., 273, 279, 284.

Guiielmo subpriori, 191.

Henricus rex Angliof, iBartholomro Exoniens^ episcopo, 289, 290.

Dn. Renrico, eieeto Bajocenni, 148, 154, 2Q1 .

Comiti Henrico, 172.

Henrico Wimoniensi, 247.

H. episcopo Duneimenai, 25.

Hubaldo, OstieDai epiacopo, 293,

XVllf

B

Hugoni Dunelmensi episc., 288. Hugoni abbati S. Edmundi, 256.

Hugoni de Cant., 271 .

Magistro Hunfrido, 157.

Ilgelberto. Infra Simoni.

Joanni Pictaviensi episcopo, 232, 233, 270, 281, 286.

M. Joanni Sarraceno, 184.

Joanni Scor. et Joanni Paulo cardinali, 104.

Joanni thesaurario Cantuariensi, 32.

Joanni thesaurario Eboracensi, 34.

Joanni priori Norwicensi, 251.

Joanni de Tilebia, 262.

JosHclino, episcopo Sarisberiensi, 95.

Magisiro Laurentio, 216, 241.

Matthseo praecentori Senonensi, 114.

Abbati S. Medardi, 163.

Priori Meritonae. Infra, Niuionas,

Monachi!» deN., 92.

Domino Morinensi cpiscopo, 152, 195.

N. 26, 81, 33, 47, 50, 51, 56, 58, 60, 66, 67, 68, 69, 72, 73, 74, 77, 80, 83, 84,86, 91.

Magistro Nicoiao, 147, 180.

Nicolao vice comiti Essexiae, 268.

Nicoiao de Monte S. H. 136. Nicoiao de Monte Rothomagensi, 188,218.

Suo Nicolao, 252.

Nicolao de Sigilio, 156.

Magistro Nigcllo, 255.

Priori Niutonae. 139, lege Merilonae. Vide notas ad Petri Celiensis iib. viii, epi^t. 3. et supra ^ Guilelmo.

Episcopo Norvicensi, 93, 128, 174. Supra OuH- leJmo.

Odo prior Caniuar, Alexandro papof^ 296, 299.

Magistro Odoni, 267.

Pelro abbali S. Remigii, 280 (eadem in Tho- mae Cantuar. epistolis pag. 828, sed alia pag. 845).

Pelro scriplori, 211,264.

Domino Piclaviensi, 165,174, 182, 192, 214, 224. Supra Joanni.

Ad populum pastore destitutum, 52.

R. Constanticnsi episcopo, 199.

R. Abbati Perporensi, 208.

Radulpho de Arundel, roonacho Cantuarienai, D237.

Radulpho de Bello Monte, 190.

Magisiro Radulpho Lexoviensi, 244.

Radulpho priori Wigomiensi, 205.

Raduipho de Wingram, 246.

Magistro Raimundo, 1*5, 215. Pictaviensia Bcole- siae cancellario, 183,225.

Regi Anglorum, 24, 44, 61, 62. 63, 64, 70.

Reginaldo Saresberiensi archidiacono, 198.

Abbas S. Remigii abbaii S. Amandi, 149.

De Richardi fratris electione in priorcm Exonien* sem, 79.

Richtrdo archiditeono, lU Mafislro lielni^

XIX JOANNES SARESBERIENSIS. xx

cpiscopo, Conslantiensi arcbidiacono, 202. A Magistro Sylvcslro, Ihe^aurario Lexoviensi,

Richardo cancellario, 103. 203.

R. fratri suo, 141, 155, 170. Theobaldi, Cantuarienm archiephcopi testamen*

Richardo diacono Piclaviensi, 153. ium, .*)7. Hor. tMlidit *itiiinr» ex Archivis Canluariensis

Richardo priori do Donura, 239. EcclesiaR H. Warlhonus praef. ad lom. II, Anglias

Roberto filio Jlgidiae, 145, 158, 921, «36. sacra\ pag. xi, atque inde Ouainus toni. II, pag.

Roberto decano Eboracensi, 288. 4506.

Roberto archidiacono de Surr., 228,219. Theodino. Supra, Alberto,

Roberto yice archidiacono Cantuariensi, 240. Thesaurario Remensi, 168.

Roberto de Limescia, 248. Thomse Cantuariensi archiepiscopo, a Carnoto,

Roberlo sacrist», 276, 279. 278.

Magislro Rodulfo Nigro, 171, 173. Thomas Cantuarientis, regi Anglorum^ 48, 49,

Rogerus archiepiscopus Eboracensis Hugoni Dur 54.

nelmensi episcopo^ Roberlo decano et universo ca- Thomae praeposito Cellensi, 116, 133.

piiulo Eboracensi, 288. Turstino de Acolt., 255.

Rogerus Wigomiensis Alexandro papas, 291. o Magislro Vinifrido Boni, 200.

Rogero de Sidelberia, 142. Walcamo, Norwicensi arcbidiacono, 254.

Domino Saresbei iensi, 200. Supra Josselino. Waltero, Rofensi episropo, 55.

M. Simoni Lupello, 206. Abbatibus universae Waulise, 45.

Simoni priori de Monte Dei ct Ilgcberto de Valle Domino Wigorniensi, 204.

S. Petri,269. WintonieDsi episcopo, 98, 99, 101.

J. A. GILES PRiEFATIO.

(JoaDnis Saresberiensis, postea episc^pi Carnotensis, Opera omnia, nunc primum in unum coUegit et cum codi- cibus nisB contulil J. A. Qiles, Jur. civ. Doclor et collegii Corporis Christi Oxon. olim socius. — Oxonii ot Londini. 1848, in-8*, 5 vol.)

Joannis Saresberiensis Opera nunquam antea in unum collecta sunt, nec huc ubque in Anglia in- tegre vcl eiiam partim typis mandata. Haud vult^ari tameu eruditionis fama saeculo xii Joaunes eniluit et ejus scripta intcr hujus saeculi et sequentis monurocula lilteraria quibus tempus pepercit prinmm facile locum sibi vindicant.

Joannes, cognomento Saresberiensis, a genilali civitate forte sicdictus, anno circiter 1120 natus est; alicubi nempe innuil seanno 1138 juvenem adhuc fuisse (a). Ex alio loco (^), ubi seipsum Parvum vocat, nonnulli iuiulerunt yerum ejus cognomen fuisse Petit (Suiall); sed ex verbis ambiguis vix hoc elici polest. Qaodde Joannis vila compttrtum habcmus non aliunde uotum nisi ab ipdo passim dllalis. Cap. 10, libri ii, Meialogici de suis studiis sic loquitur :

« Cum primum, adolescens admodum, studiorum causa migrassem in Gallias, anno altero postquam « illustris rexAnglorum Henricus, Leo justiiiae, rebus excessit humanis, conluii me ad l^eripateiicum c Palatinum, qui tunc in monte Sanctae Genovefse clarus doctor, et admirabilis omnibus praesidebat. ■ Ibi, adpedes ejus, prima artis hujus ludimenta accepi, et pro m >JuIo ingcnioli mei, quidquid excidebat, c« ab ore ejus, tota mentis avditale excipiebam. Dc:ii le, posl discessum ejus, qui mihi praeproperus visus « est, adhaesi magistri» Albenco, qui inter ca^teros opinatissimus diaiecti<:us enilebal, et erat revera « nominalis seciae acerrimus impugnator. Sic ferme toto biennio conversatus in Monie, artis hujus prae-

• ceptoribus usus sum Alberico, et maj^istro Robe lo Meludensi ; ut cognomine designetur, quod meruit

• in scbolarum rcgimine (nalione siquidem Angligena est) ; quorum alter ad omuia scnipulosus, locum c quaestioFiis inveuiebat ubique; ut, quHmvis puliia planities, offendiculo non careret, et ut aiunt, « scirpus ei non esset enodis. Nam el ibi monsiiabat, quid oporteat enodari. Alter autem, in respon- « sione promptissimus, subterfugii causa proposiiu n nunquam declinavit arliculum, quin aiteram con- a tradictionis partem eligsret, aut deierminata mu!tiplicitalc sermonis, docerel unam non esse rtspou-

• sioi e n. Ille ergo in quaestionitius subtilis cl miiltus ; isle in responsionibus perspicax, brovis el com- c modui. Qiue duo, pnriier eis, si alicui omnium contigissonl, parem uiique disputatorem nostra aetate « non esset invenire. Ambo enim acuti eraut ingenii et simlii pervicacis; et, ut reor, magni praeclarique « viri in physicis studiis eniluisseut, si de magno iitterarum niterentur fundamento, si tantum iostiiis- « sent vestighs majorum, quantum suis applaudebant inveniis. liuec pro tempore, quo iliis adhaesi. Nam c postea uuus eorum profectus Bononiam, dedidicit mio 1 dociiemi : siquidem et reversus dtdocuit. An fi melius, judicent qui eum ante et postea audierunt. Porro aiter in divinis proficiens litteris, etiam cminen- « tioris philosophia?, et celebrioris nominis assecutus cst gloriam.

« Apud hos, toto exercitatus biennio, sic locis asaignandis assuevi, el regulis, et aliis rudimentoru«n « elementis, quibus pueriies animi imbuuntur, ct in quibus praefati doctores potentissimi erant, et expe- « ditissimi, ut haec omiiia mihi viderer nosse tanquaru ungues digitosque moos. IIoc enim plane didice-

(a) Vide Polycratici lib. ii. cap. 10, initio.

(b) Epist. 202, iuitio : « Sed quantum est hoc quod me totumi id est bominem Parvum nomine, facultate miooram, mioimum merito, » etc.

XXI J. A. GIMiS PRiEFATU). xxii

ram, ul juvenili levitate pliiris facerem scieotiam meani, quam esset. Videbar mihi sciolus, eo quoJ in iis quae au<tieraiu. prompius eram. Deindc reversus ui nit^ ct mMtioiis viros meah, boua praeceptorum meorum K<**^iia, consulto me a<l grammuiicum de Coiichis transtuli, ipsu n|ue Irienuio docentt^m au* divi. Iiitt;nra i(*gi plura. nec me unipiam poe-ntebit ttiinporis ejus. Poslmodum vero Kicard im, cogno- mento Episcopum, homintMn ferrc nuUius (ii>ci|)lin;c (*xperlem, et qui plus pectoris babet quam oris, plus scientix quam facundiae, veritatis quam vamtat s, virtatis quiin o>teniatiouis, secutus sum ; et quae ab aliis audieram, ab eo cuncta re!e;>i, et inaudita qu«dam, ad quadrivium pertinentia, in quo aliquatenus Teutonicum pra^audieram Hardewinum, didioi. Relegi quoquc rheloricam, quam prius cum quibusdam aliis a magistro Theodorico tonuitor auditam, paululum lulelli^ebdm. Sed eam poslea a Pelro Helia plenius accepi. Et quia nobilium libero^, qui miiii, amicorum el cognatorum auxiliis desti- Cuto, paupenali me» solatiante Deo, alimenla pra^stabant, instrucndos su^ceperam, ex necessilate of* ficii et instantia juvenum urgehar qnod audieram, ad memoriam crebrius revoi^are. Uude ad magi- stiiim Adam, aculis^imi virum iuf^cmi, et qiiidtpiid alii senliant, multanim litlerarum, qui Aristoteli prae caeteris incumbebat, ramiliariiatem contraxi uileriorem ; ut, licet eum doctorem non habuerim, mihi sua beni^ne communicaret, et sc, quod aut nulli faciebat, aut paucis alienis, mihi palentius ex- ponebat. Putabatur enim invidia lat)orare.

• Intf^nm Wiilermum Suossioneusom. qui ad oxpua^nandam, ut aiunt sui, iogicse veluslatcm, et conse- quentias inopinabiles cotistruendis, et auii|uorum sonlentias diruondas, inHchiuam poslmodum fecit, prima logicos do<^ui elemenla, et land.j-n jam dirto praecepiori apposui. Ibi forle didicit idoin ess'? ex contradiclione cum A.risioteies obt;>quatur, qnia ido.n cun sit, et non sil, non necesse est idom esse. £t item cum aliqutd sit, non nec»sse est id^^m e^se ei nou essc. Nihil enim ex conlradictiono eveuit, ei contradiclionem impossibile est ex aiiq>io (^vo.iire. Undo ucc am ci machina impellentc urgori potui, ut credam ex uno impossibili oinnia impossibilia provonire. Dxtraxorunt me hinc rei familiaris angu- stia, sociorum patitio, et cousilium amicorum, ul oiiiciuin doconlis a^^^rodercr. Parui. Reversus itat^ue in Hne triennii, reperi magistrum Gilbertum, ipsnmque audivi m logicis ot divinis ; scd nimis cito subiractus est. Successit Robcrtus PuIIiis, quem vita parilcr et scientin commRndabant. Doindc me excepit Simon Pexiacensis tidus lector. sed obtusior dispulator. Sod hos duos in solis theologicis habui prseceptores. Sic fere duodecenninm mihi elausum est, diversis studiis occupato. Jucundum ilaque vi- suni est,veleres quos reiiqneram, et (pios adhuc dialeclica detinobat in monic, rcvisere socios, con- ferre cum eis super ambiguitatihus pristinin ; nt nostrum ii)vicom, ox collalione mutua, commotiremur profectum. Inventi sunt qni fuorant, et ubi ; ncqno enim ad palmim visi sunt processisse ad quae- stionos pristinas dirimendas, n^que propositiunculam unam adj-cerant. Qutbus urgebant stimulis, eisdein ct ipsi urgcbaiitnr, profocerant in nno duntaxat, didicerant modum, modosliam nesciebant ; ad;iO quidom ut do reparatione eorum possel desperari. » Lutetiae valedicens, Joannes (\^IIen>e monasterium ndiit, cni lunc pr.^eerat abhas Petrus, Cellcnsis dictus,

a qiio clencus ordinatus est, et ad quem poslea nonnullas cpistolas scripsit (a). Triennio elapso ad Angliarn remeavit et intor fainiliares Tlicobaldi Caniuariensis archiepiscopi receplus

est. Defuncto poutifice, in famulilium ejus successoris, illustris Tuoniie Boctiueti, transiit, cujus a parti-

bus deinc^ps slrenuc sletit exsulanliqne cxul ipso fidoliter adhcesit. Anno 1176 Caruotensis episcopus elec-

tus est, et post quarlum pontificatus annum obiil, ociobris die 25, anno 1180. Joannis Saresberiensis Opera, qusc uunc primum integra prodeunt, sunt hasc :

I. EPlSTOLiE 329. Has inter nonouilae ab Henrico II, ab archiepiscopo Theobaldo et aliis scriptae (b).

II. POLYCRATICUS, sive De nugU curialium e.t vestigiis pkilosophorum, Inter auctoris nostri seripta philosophica merito praestantior habetur. Cur Polycraticum opus suuin Joannes inscripscrit nobis incoin- pertum.

Vocis enim etymon de operis natura et argumento nihil nos edocet. Libris octo constat, quibus praemit- titur metnca pnefatio seu prologus, Entheticus dictusjn quo Thomae Becquet tunc canceIlario,postmodum archiopi-^copo Gantuariensi, librum sunm nuncupans Joannes, scribit tolum fere genus humanum nugis illis addictum quas in opere suo pcrstringit

Ex Petriburgensibas Chronicis (c) videtur opus istud anno 1156 absolutum fuisse, etsi forte variis antea tenporibus scnptum posteaque ad iucudem ab auctore revocatum.

Prodierat jam non semel, ex variis mss.

i. In-fol., sinc anni et loci nota sed Bruxellis, ut vidctur, seu Colonise, anno circiter 1475, ad calcem legiturpoema De membris conspirantibus (d);

%. Ia-8^ Lugduni, 1513, ap. Constantinum Fradin ;

3. In-4<*, Paris., nnno eodem, ap. Bertholdum Rembolt ;

4« In-ti«, Lugd. Batav., 1595, ex officina Plaulini ;

6* In Magna Bibliotheca Patrum^ in-fol., Coloniae Agrippinae, 16231, t. XV, p. 338.

6<^ In-8^ Lugd. Batav. 1639, ap. Joannem Maire, hseceditio Mefalogicum quoque continet;

*;* In Maxima Bibliotheca Patrum, in-fol. Lugduni 1677, tom. XXIII, p.242.

(a) Vidc epistolam 85.

(b) In codice ms. coll. S. Joannis Baptistae Oxon., n. 126 qui scriptus fuisse statim post mortem Joaa« nis Saresberiensis vidolur, et excerpta tanlum continet, occurrit titulus qui sequitur rubricatus : Incipit compendiosa defloratio ex iibro epistolarum mngistri Joannis Saresberiensis qui postmodum fuit episco* pus Camotensis, super causa beati Thomoe martyris, a Guidone priore Suwicense diligenter excer^ pta, Qute studiose dictare volentibus tum pro modn scribendi, tum pro sententiarum elegantia, tum pro causa prceseripti martyris decViranda^ non erit inutilis. Prctdictus autem liber epistolarum a praC' scripto magistro Joanne post pra^fati martyris passionem in unum corpus diligenter et breuiter est col- lectus et ih quatuor volumina luculenter ac studiose divisus. Porro in ejusdem libri collectiofie et divisione, ac emendatione jam dictus prior, tunc canonicus Meritoni, memorato magistro Joanni comei individuus ac familiaris adhaasit.

(c) « MCLVI, Joannes Saresberiensis scripsit Polycraticum suum. * Chron. Anglise Petriburgense, ed« J. A. G, Lond. etOxoa. 1844. ia-8».

{d) Hiyus editionia exemplar asservatur ia bibliotheca S. Geoove£e ParisieDais.

XXIII JOANNES SAHKSBBRIENSIS. xxiv

Textum editum ad codicem ros. Cantabrigieosem accuraie contulimus, cujus ope multo quam antea emendatior prodit.

III. HRTALOGICUS. Prodierat jam bis vel ter Polycratico adnexus, et seorsim Parisiis apud Har- duinum Beys^ ct Lugduni Batav. auoo 1630. Hujus quoque libri textum cum laudato ms. Caotabrigieosi eollatum exhibemus.

IV. DE SEPTEM SEPTENIS. Liber scholasticus, singulare hujus a*yi specimen philosophioum. Nunc primom in lucem emitlitur ex Harieiensi ms. 3^6^), fol. S06, quod tamen mutilum infeliciter desinit.

V. ENTHKTICUS, sive De dogmate philosopkorum. Eumdem titulum praefcrt quem praefalio molrica Polycratico prsemissa. Entketicum inscripsit auclor, remissiorem foitasse laborem innuens, inter stuJia roagis ardua. Mera tamen hoc conjeclura. Hujusmodi eoim inscriptionum rationem inquirere curiosi potius quam docti hominisest. Carminis hujus textum a cl. viro Pelersem Hamburgi, anno 18id, in-8*, accura- tissime editum, contulimus iterum adambos qui nunc exstent codices mss., videlicet Cantabr. I, 1, 2, 81, foL 46, et Mus. Bnt. 13 D. IV. fol. 109.

VI. Poema DE MEMBRIS CONSPIRANTIBUS. Prodiit, Enihetico junctus, ad calcem carminis Fulberli Camotensis, quod publici juris fecit Andreas Rivinus Lipsis, IBj.o. in-8^. Recusum postea in fabricii Bibliotheca medice et in/imaf LatinilatiSj tom. IV, p. 117, ex quo illud excipimus. An alicubi manuscri- plum exstet, nobis incompertum.

VII. VITA ANSELMI archiepiscopi Cantuariensis. Ex editione Henrici Wharton, Anglia tacra^ IL 149 (a).

VIII. VITA S. THOMiE Cantuariensis archlepiscipi et Martyris. Jara luc.»m vidit in Collcclione cui litulus : \ita S. Thomof Cantuarientis archiepiscopi et marlyris 2 vol. in-8", Lond. et Oxoo. 1845 (b),

Commentarium in Epistolam Pauli ad Colo-senses olim quo ^ue edilum est sub nomine Joannis Saresbe- rieasis (Amstelodami 1646, in4<^, et Cantabrigitc, 1630, in fol ) ; seJ ab illo opus hujusmodi scriptum noo constat.

Liber quoque de ecclesiastica disciplina sub titulo : Summa poBnitentue, iiuctori nostro inscribitur. Unicum quod exstet hujus operis exemplar ms. intcgrum in bibliotht^ca Burgundiae Bruxellensi asser- vatur; inscribitur : Opus Joannis decani Saresberiensis^ Joannis forte Oxoniensis, tempore Thoms Bec- queti dccani Saresbenensis. Joannes enim noster nunquam Saresberiae ducanus fuit.

(a) Ex epistola Alexandri papae libro Joannis De vita Anselmi subjecla* constat Thomam papae in con- cilio Turooensi anno 1163 oblulisse librum De vita et miraculis Anselmi, eo usum consilio, ut Alselmum sanctorum albo inscribi obtineret. Librum Thoma ju>)ente JoanuHs coasc.ripsit ; qui fere integrum ex Eadmari libris De Vita Anselmi etde 'niraculis ejusdem consarcinavit, iisdem etiam verbis plerumque usns. Joannis libruin dedit codex Lambelhanus, qui notam hanc in ejusdem calce apposilam habet : Scriptum per me fratrem et commonachum ecclesias Chrisli Cant. domnum Ricardum Stone;anno 1507 perfecithoc opus die HDecembris. Orto brevi postconcilium Tu'onense inler regemeiTliomam dis- aidio^ Aoselmi canonizatio in medio relicta est.Eam demum perfecil Alexander VI papa« bulla ad Joannem «rchiepiscopum CanL anno 1494 data, qu(£ ia Conciliorum Anglic. tomo 11, p. lii, et exinde Concil. Lab. tom. XIII, p. 1476, reperitur Warton.

{b) Vide Patrologias tom. CXC.

ride Alezandn lU epist. 169, Pair, t. GC.

m ii

JOANNIS SARESBERIENSJS EPlSTOLiE. ^ AN. H55-58.

JOAIVNIS SARESBERIENSIS

EPISCOPI CABNOTENSIS

EPISTOLiE.

EPISTOLA PRIMA.

AD PAPAM ADRUNUM (i).

aino papsB Adruno.

or moaachos abbatiaB Hugonis, et clerum de im eoQtroversia diutius agitata est. Monachi lem a QomiDato Hugone xznii soiidos petebant, tes eo8 sibi deberi aomioe peasionis, in quam aetar ab antiquo ecdesia de Henham : adji- s memoratum H. ad solutionem eorumdem X speciali pacto, interviente fidei vinculo, lit- im testimonioobligatum. Et ut petitionis sum ioaem stabilius fundarent, se a duobus de- -ibus praedicti H. Willelmo et S. sed et ab ipso le dicebaat recepisse praefatam pensionem,

hoc probare incontinenti. Ad hsBc Humfredus iam suam ab antiquo liberam esse dicebat : loaachi ab Hugone antecessore ejus marcam itam violenter extorserunt. Negabat enim con- isime se cum ipsis de aliqua pensione red- i qaamcuaque iaivisse pactioaem : asserens abbate Abeadoai» ecdesiam liberam, et sine isioue cujusque oneris accepisse, et per ar- conum episcopi, ut mos est, in possessionem m canonice introductum, nec fidei, aut scri* , aut aiicujus obligationis vinculum, ex quo niri possit, intercessisse. Illos vero, a quibus 3hi se praefatam quantitatem recepisse dice- asserabat jam dictao ecciesiffi non fuisse per-

sed conductos sacerdotes, et ecdesiam et i instructa a monachis accepisse, ut prae- >easioQis summa solvi posset. Producebat testes hoc ipsum probare paratos : ipsorum e moaachorum testimoaio utebatur, coatra 'ofereas scriptum, quo aobis persuaseruat, ^tum Segarium aoa persoaam praBdictffi ec- , sed vicarium, ipsumque conductitium ex- s. PraBterea ecclesiam suam tantas pauper- ise dicebat, ut deductis episcopalibus et mi- 'um necessariis alimentis, odus uaius marcsB sset sustiaere. Sibi quoque aoa debere oh- i aomiae ecclesi® aliquid quaadoque iavitus t, cum et ecdesia utatur jure pupiili, et ei 210 miaoris SBtatis debeat subveairi. Moaachi

A vero pacturn interveaisse, modis omaibus prohafe aitebaatur, produceates viros plures, qui assertio- aem eorum suo volebaat testimoaio roborare, et quoniam de paupertate eccIesiaB causatus fuerat, ei II solidos aaauos sioe omai oaere, dum illis eccle- siam ad tempus traderet, promittebaot. Quidam vero voieates ioter eos compooere, il solidos aa- auos, deducto omai ooere, dum illis ecclesiam ce- deret, offerebaat, parati super hoc idoaeos ftde- jussores dare. Quod cum Humfredus recipere vide- retur, habito incoatiaenti advocati sui amicorum que coasilio, resiliit, diceas aoa esse tutum se eis aliquo modo rem suam confidere, qui eum omaino ejicere moiiebantur : prsesertim cum ab eis tanto opere gravaretur, iit prw timore monachorum ei

B nullus amicorum suorum vel testium audeat assi- stere, sed et patrem suum contra ipsum venire compeliereat : unde ad vestram audientiam appei- lavit, diem preefigens festum RpiphaniaB.

EPISTOLA n.

AD EUMDEM.

Domino papffi Adriano.

Ex mandato apostoiicffi sedis Jator horum Beren- garius in nostra prssentia stetit adversus Roge- riiim de Pichewurda acturus, et post multas utrius- que partis allegationes ioter eos compositum fuit. Sed ne processu temporis alter adversus al- terum suscitandi litem ullam posset hahere occa- n sionem, compositioaem iater eos factam fidei reii- gioae jurameato fecimus roborari. Porro praBfatus Rogerius aihilomioiis, coatra pactionem iliam ve- aieas et fidei religioaem, compositioai stare oo- luit, de quo io aostra coavictus praBseotia, suspea- sioais p(Bnamreportavit,quam seprflBstiturumpro-

mittebat evadens, iterum tergiversari coBpit,

et ut manus nostras evaderet, ad vestram appel- lavit prsBsentiam, diem praBfigens Dominicam, qua cantatur : LcBtare^ Jerusalem. Ne vestram itaque possit circumvenire ciementiam, cnm manifestis- sime coatrafidem veuisseet jurameotum, procerto sciat emiaeatia vestrffi saactitatis.

Spistolas i-22 ad Adriaaum IV papam, et alias passim scripsit Joaaaes ia persoaa Theobald Lheasis arohiepiseopi, cui a secretis erat.

Patrol. GXGIX. i

3

JOANNIS SARESBERIKNSIS

EPISTOLA III.

AD EUMDEM.

Domino papie Adruno.

Ut de his, qum ad aures sanctitatis vestrse ab insulanis nostris perferuntur, cognita rei totius se- rie, melius ac iucidius judicare possitis, de iatore prsBsentium, quatenus factum nobis innotuit, ve- stram mittimus certificare excellentiam. Bajuius quidem horum a venerabili fratre vestro Uenrico bonae memorise Eboracensi archiepiscopopresbyter ordinatus in ordine suo aliquandiu ministravit ; contigit autem eum in comitatu quodam exstitisse laicorum, qui prscipitem sequentes temeritatem, homicidium quoddam inconsultiusperpetraverunt. Ipse autem in comitatu existens^ eum qui postea occisus fuit, non animo occidendi, sed ut furem qui ei vestimenta sacerdotalia furto subtraxerat, persequebatur. Fratres autem ejus in persequendo eo citius incedentes, furem cum vestimentoconse- cuti sunt, et eo vidente, ut subsequebatur, verum- tamen, ut fatetur, nolente, furem deprehensum trucidaverunt : exinde evolutis paucis diebus ab archidiacono ab ordinis sui officio suspensus est, eoquodsedes Eboracensis tum temporis vacabat: nihilominus in diaconatus officio minilsrare prse* sumpsit. Quid autem pcenffi ei ad peregrinationis indicium crucem gerenti infligendum sit, vestrasu- blimitas providebit.

EPISTOLA IV.

▲D EUMDKM.

Oomino pap» Adriano.

Cum inter magistrum Ricardum Licheflfeldensem et Osbertum de Icco super ecclesia Bradeleia con- troversia esset in auditorio Ceslrensis episcopi diutius protracta, tandem ad audientiam nostram translata est per appellationem. Partibus itaque e regione constitutis, jam dictus Ricardus memora- tam ecclesiam sibi restitui postulavit, dicens eam pertinere quasi capellam ad ecclesiam suam et an- teceasorum suorum, Willelmi scilicet et Walteri tempore, quiete et pleno jure fuisse possessam. Ad hfiec Helias Stafford. arcbid. processit in medium, asserens petitionem hanc minime Ricardo compe* tere, eo quod prtiBbendam quamdam Ricardus in prffifata ecclesia possidebat, et ei essel ab episcopo Gestrensi donata et tradita, et chartam donationis episcopi proferebat. PrsBterea dicebat litem sibi imminere super alia ecclesia ab eodem Ricardo, qui tam episcopo quam archidiacono sjnodalia et quosdam redJitus episcopales moliebatur anferre: et ob hoc ipsum ad sedem apostolicam appellavit, diem praeflgens octavum a festo Beati Andreae. Econtra jam dictus Ricardus praebendam, quam nunc calumniatur, in manu episcopi refutasse re- spondit, ipsumque ad eumdem terminum ad ve- stram audientiam appellavit superpactionibus illi- citis, et male acquisito archidiaconatu, et super introilu quem in ecclesiam de Haltona per manum laicam dicitur habuisse. Archidiaconus lameu su-

A per ejusdem donalione ecclesiae chartam episcopi proferebat. Vobis itaque causam integram reser- vavimus.

EPISTOLA V.

AO EUMDEM.

Domino papflB Adbiano.

Steterunt ante nostram praesentiam latores ho- rum W. et R., quorum R. querebatur, quod temere W. se ab ecclesia sua violenter et absque ordine judiciario expulisset, per potentatum comitis Si- monis, in cujus ulteriorem familiaritatem R. dice- batur promotus, neque hac iniquitate contentus, postmodum per temeritatis suee fautores eumdem presbyterum in alterius ecclesiae suee coemeterio invasit. Eductis itaque sociorum gladiis, tensisque

B arcubus et paratis, ipsemet in manu lanceam ge- stans neceui maturam comminabatur, nisi incou- tinenti fidem daret se ante archidiaconum ventu- rum, ibique memorats ecclesise renuntiaturum. Sa- cramenti itaque reverentia tentus necnon et im- pressionem adversarii potentis, quem non poterat nisi cum patria effugere, metuens, sicut pollicitos fuerat, in manu archidiaconi ecclesiae suffi renun- tiavit. HaBC et his simiiia allegans super injuria sibi irrogata, satisfactionem petebat,duos sacerdotesin medium, qui sibi vim factam testificarentur, pro- ducens. Econtra R. vim se hnjusmodi inflciabatur» modo de patronorum parma confisus, modo ad le- gum subtilitatem conf ugiens, an ecclesiam illam pe- teret, quumve actionem proponeret, aut quo jure

Q sibi satisfieri postularet, interrogabat. Porro cum veritatem facti diligentius inquirere tentaremus, ut quid juris esset postmodum lucidius appareret, R. appeliationem interposuit, cui deferre habemuj»t, diem praBfigens Dominicamqua cantabitur: Quasi modogenUi, quem terminum W. coarctavit ad BeatiB Virginis Puriflcationem.

EPISTOLA VI. ao eumdem. Domino papae Adriano.

Adversus nobilem virum comitem Rogerium et Osbertum clericum suum Ernaklus de Divisis in prsBsentia nostra querelam deposuit, dicens sibi a comite, ut Osbertum suum intruderet, ecclesiam de

"^ Hentona violenter et contra omnem reverentiam

Q juris esse ablatam, quam canonice, ut dicebat, diu possederat auctoritate venerabilis fratris nostri J. Sar. episcopi, cujus chartam, qusB donationis ejus titulum astruebat, in medium proferebat : et ut possessionem suam omni solemnitate juris doceret essesubnixam,concessionecujusdammiIitis,quem ecclesisB advocatum esse dicebat, se eamdem obti- nuisse ab episcopo asserebat, et ob hoc sibi eo- clesiaB etomnium ablatorum restitutionem fieri po- stulabat. Tandem post multas citationes etcommi- nationes, a comite, qui haBc omnia inficiabatur, restitutionem ecclesise, quam praBdictus Ernaldus petebat, exlorsimus, dummodo comes et suus 0. citjra frustratorias dilationes, et aliarum difficulta-

EPISTOLiB. - AN. 1155-58.

6

nolestias, ad qiUBstioDem juris admitterentur. ergo partibus super hoc dies esset praBfixa, ea im dictus 0. et procuratores comitis adversus omioatum E. petitorium iostituerunt, dicentes Q iojoste oocupare ecclesiam, quam sine as- i comitis, et adyocatorum ejusdemecclesiaei, I cootra coosuetudioem totius Ecclesiae et regoi mtaif cootra coostitutiooem regisetaotiquam om procerum digoitatem iogressus erat maou >leDtia prsBdoois, qui prffifato comiti totum iDi, io quo saepe dicta ecclesia sita est, diu lerat. Proferebatur iosuper mandatum regis, ftracipiebamur comiti super advocatione ec- ) suffi justitiam exhibere, aut 0. praetaxatam liam restituere, qua post decessum regis coo- >sius edictum fuerat destitutus. Ad haec Kr- is se juste per episcopum asseosu ad vocati ec- jn possidere dicebat. Sed advocatus ille et alii 1 ejus, poteotatu et iojuriis comitis, ut assere- adeo terrebaotur, quod oullus eorum in hoc lo et regoo contra ipsum apparere audebat, srtim cum comes et suus 0. ooo modo sua, sed regin magDitudiois poodere io judicio tuta- r cootra pauperem, quem ab ecciesia sua s aonis excluseraot. Hacde causa ad vestram tlavit audieotiam, praefigeos diem qua canta- id te kuavi (Psal. cxzii). Osbertus vero sibi im vel ecdesiam taoti ooo esse respondens iessit appellationi.

EPISTOLA VII.

AD eUMDEM.

BiiQO papee Adruno.

oibas oobiiis viri Rag. de Saocto Walerico *abili fratri oostro Ricardo Loodoniensi epi- » dedimus in maodatis, ot ei de comite Albe- a qoo sibi 60 maroas fide ioterpusita deberi at, caoooicam justitiam exhiberet. Episcopus causis quibusdam ioterveoieatibas manda- nostrum exsequi praepeditus, cognitionem mbilibus viris Rad. Lond. decano, Hug. archi- no delegavit. Cum ergo reus tertio legitimis 'aliis citatus esset, et auctore probato pro- im ioteotiooem impleos, ooo faceret copiam tec, ut oportebat, sufflcieotes excusatores aut nsales misisset, memoratus R. actor magoa layit iostaotia ut judices seu tramites juris fflcio fuogereotur : iliis autem respoodeotibus tioDcm causae, ooo decisiooem, sibi ab epi- ^ delegatam esse, et ob hoc eo iocoosuito io L aoo posse procedere, prfleoomioatus R. ex- , ot aut procedereot, si iicebat, aut pateotibus s sibi traditis, agitatiooem oegotii episcopo icareot : et quia ab eis in hac petitione noo it exaudiri, eosdem ad oostram audieotiam iavit. Cum itaque die prasfixa in prsesentia ft adessent, et rei seriem prflefato modo partes lereot, snpedictus Rag. diceos se a delegatis idicibus delusum, ipsos ad sedem apostoli- iatimaTit, diem prsBflgeos io Octavis Peote-

A costes. Illi vero suam excusantes innocenliam dL cebant episcopum decisionem causae proprio re- servasse examini, et se io causa oequaquam ma- ligoatos esse, parati hoc ipsum juramento cor- poraliter praestito demonstrare. Yos autem, cui diffinitionis, ut oportuit, reservatus est calculus, causae finem debilum imponetis. EPISTOLA VIII.

▲D EUMDEM.

Domino papw Adriano.

Veniens ad nostram prflesentiam prior Rumelia- censis postulabat ecciesiam de Goggeshala, quaro monachi de Coggeshala per intrusionem occupa- verant,nostroofficio sibirestitui. Eiapsis vero paucis diebus, abbas citatus et fratres jam dicti loci co-

3 ram oobis apparueruot, priori super ecclesia iiia responsuri. Gum vero prior suam intentionem renovasset, abbas, habito consiiio cum fratribus, respondit se jam dictam ecclesiam canonice ha- buisse assensu cujusdam Theobaldi^ qui in Rumi- liacensi monasterio priorexstiterat, oonventu prio- ris coocessiooem annuente, et approbante. Adje- cerunt etiam se de donatione istius ecclesiae, pro pensione, de qua monasterio Rumiilacensi soivenda inter eos convenerat, testes habituros de mooa- chis Rumiliacensibus. Ut autem suis instrumentis et testibus uti possent ad suam inooceotiam osteo- dendam, termioum sibi postulabaot indulgeri : quod cnm judicio obtinuissent, Rumiliacum pro- fecti, coadunatis universis fratribus in capituld,

Q eos, quorum nitebantur testimonio, minime re- pererunt, quia cum prior loci omnibus fratribus in yirtute obedientiae injunxisset ut egredieotibus aliis illi soii remaoerent, qui concessioni sfiepe dictae ecclesiae abbati et monachis praedictis facta interfuerant, oec unus soius, ut nobis dictum est» remansit. Quod cum fratres memorati ioci vidis- sent, astruere cceperunt, P. W. I. et R. ad aliud coenobium ex industria prioris missos esse, ne suas veritati testimonium perhiberent. In praesentia tandem veoerabiiis fratris nostri Miloois episcopi Morioorum, priefatum priorem appellaverunt^ ibi- demque ad apostolalus vestri exceiientiam eum- dem, ut ex testimonio quorumdam abbatum ac- cepimus, invitaverunt.

^ EPISTOLA IX.

ad euudem. Domino papae Adriano.

Gausam, quae inter abbatem de Coggeshala et priorem Rumiliaoensem super ecclesia de Cog- geshala muilum et diu agitata est, nequaquam potuimus terminare, quia post multas citationes et dilationes in nostram prsesentiam venerunt, etibi- (letn uterque alterum ad apostoialus vestri prae- sentiam invitavit. Prior Rumiliacensis abbalem appellavit, eo quod sibi ecclesiam ssepe dictam auferebat et decimas parochianorum, quos a do- mibus et terris expulerant, diemque praefixit Oc- tavas Pentecostes. Monachi vero exinde suam

JOANNIS SARESBERIENSIS

8

praetendentes paupertatem se priorem ia praBsentia episcopi Morinorum ad audientiam vestram appei- lasse, et festum Sancti Lucae terminum suffi ap- peliationi fecisse allegarunt, et eamdem ooram nobis appellationem renovaYerunt. EPISTOLA X.

AD EUMDEM.

Domino pap» Adruno.

Clerici quatuor, a judicio venerabilis fratris nostri episcopi Londoniensis a priore Rumiiiac, per appellationem tracti, in nostra praBsentia con- stiterunt, a quibus idem prior se querebatur nuper spoliatum quadam capelia ecclesiae suae de Reia absqnejadicio, quam annisGOet eoamplius quiete inconcusse possederat. Ad cujus rei probationem his ailegationibus utebatur, primo quia sacerdotes illi qui ad memoriam hujus aetatis poterant perve- nire, ambas pariter nomine monasterii Rumilia- censis possederant ; tum quia ad advocationem ejusdem domini aequaliter utraque pertinere vide- batur, et quia eamdem capeilam in parochia de Reia sitam esse asserebant. Postremo quia corpora defunctorum ad capellam pertinentium ex jure et consuetudine in sape dicta ecdesia sepeliebantur. Contra haec illi, eo quod sibi de mandato, ut dice- bant, non constaret, cautionem de rato a memorato priore exigebant. Prior vero hanc cautionem exigi non oportereas8erebat,cumdemandato constaret, tam ex iitteris abbatis Ciuniacencis et conventus Rumiliacensis, quam ex apicibus domini Mori- nensisepiscopi. Praeterea dilatoriamhancexceptio- nem in initio oportuerat eos opposuisse in audi- torio domini Londoniensis, ex abundanti tamen ne causam diutius possent more suo protrahere prffifati iaici, nobis idoneos fidejussores dedit. Adversarii vero de legum subtiiitate nitentes aiiam satisdationem sibi fieri exigebant, eo quod si pro se iata foret sententiai post tempora nostra captio- sum iilud futurum esset, si denuo monachi iitem movere tentarent, maiime cum iidem iaici sapius a diversis personis se litibus et sumptibus super hac eadem causa vexatos esse quererentur. Prior vero sufficere deberecontendebat, quod judicifides facta foret. Quibusin hunc modum contendentibus, nos interiocuti sumus, nihii tale ab Ecclesia Ro- mana ad nos usque emanasse, nec meminisse nos aiiquid hujusmodi in decretis expressum, et contra consuetudinem regni Anglorum esse quod postuiarent. Unde preefati viri, accepta occasione, audientiam vestram appeilarunt, diem prasfinientes Octavas Pentecostes. Cum ergo causam integram ut oportuit majestati vestrse reservaremus defi- niendam, prior se admodum gravatum esse con- questus est, quod de transmarinis partibus ad nos seepius veniens, nec per nos, nec per dominum Lond. aliquam sit justitiam assecutus, quod ab Ailwardo archiepiscopo seepe injuste in hac causa vexatus sit, et quod nunc tandem justitia sua interventu appeilationis fere in annum dilTerretur,

A jam dictum archidiaconum, quem videlicet laicii patrocinantem, per quem, ut dicebat, hffic mala sibi proveniebant, ad sedem apostoiicam appella- vit, diem pra)figens in Octavas Beati Martioi. EPISTOLA XI. ad eumdem. Domino papffi Adruno.

Alanus de N. ecclesiam illam, qua se injuste spo- liatum esse dicebat, offlcii nostri auctoritate sibi restitui postulabat, pr»sente A. ejusdem ecclesi» possessore, cui diem respondendi A. post multas citationes peremtorium prsefixeramus. Alanus vero petitionem A. exceptione rei judicat» submovere nitebatur, dicens eum a possessione jam diotn eo> clesifiB cecidisse, judicio venerabilis fratris nostri

g Ricardi London. episcopi, tum archidiaconi, lata sententia pro Ernardo decessore ; et super hoc lit* teras domini episcopi hoc attestantes in medium proferebat. Econtra A. sententiam illam, si lata fuit ei suffragari non posse respondit, oum res in- ter alios acta vel judicata aliis prodesse non debeat vel obesse. Et licet merito posset de sententio ini- quitate causari, qua absens nec contumax condem- natus est, cum aliquantulo causa suffi dispendio, propter reverentiam episcopi sui domini Londo- niensis, cujus ad praesens sibi quantum fuit nolebat attentare sententiam, omisse judicio possessorio petitorium instituit, asserens ecclesiam suam esse, et se personam ejus a tempore Mauricii bonae me- moriae Londoniensis episcopi exstitisse, et se hoc tempore Giiberti piee recordationis episcopi Lond. legitimorum assertione testium canonice compro- basse, plures producens testes, quos eidem judicio interfuisse dicebat. Cum ergo ex mandato nostro testes examinassent venerabiies fratres nostri, Ro- gerius Eboracensis archiepiscopus, Hilarius Cice- strensis, Robertus Lincoiniensis episcopi, et ahi prudentes viri, quibus injunxeramus, eosconcordes iu omnibus invenissent, et nos audito testimonio causam fine debito terminare disponeremus, Ernal- dus sententiam nostram interposita appellatione preevenit, diem prfieflgens Dominicam, qua canta- bitur : Quasi tnodo geniti. Nos ergo ut oportuit majestati apostolicaedeferentes, causam terminan- dam sanctitati vestrfle integram reservavimus. EPISTOLA XII.

D AD EUMDEM.

Adruno papae.

Inter Ricardum clericum et Rad. Mansellum, super ecclesia de Presteberia controversia diutius agitata est. Gum vero venerabilis frater noster Wallerus Conventrensis episcopus post multas ci- tationes eam tandem debito fine terminare dispo- neret : Ricardus, utpote qui pra)fatam ecclesiam sibi, utpote violenter et sine judicio destitutus, re- stitui postulabat, probationes quibus se contra Rad. abundare dicebat, in synodo Cestrensi ab epi- scopo exactae sunL Producti sunt itaque septem testes, qui, sicut ex testimonio episcopi prsefati

EPISTOLiE. — AN. 1155-56.

10

imus, Ricardum io praCEita ecdesia caQooice A quid promisisse asserebat. Deinde cum super his

tum, et sioe judicio ejectum jurejuraodo fiiv 'UDt laterTeoieotibus verO precibus domioi causa» antequam seoteotia ferretur, sortita sitiooem. Uode memoratus RicarduH nostram itiam appellavit : iilis autem die praefixa coo- i nostro astaotibus, Ricardus restitutionem ictae ecclesi» petens, querimoniam instaura- oducens tres testes, qui sicut in foro episcopi, n audientia nostra eum canoniceinstitutum» t judicio ejectum asserebant. Ad haBC Rad. Q prsBsentia episcopi gestum est sibi non de- besse respondit, cum et ipse ante diiationem rity et illo absente sflepedicti Ric. ab episcopo itersitreceptaprobatio.lliis ergo instantibus,

consiJium haberemus, assidentibus nobisyenerabi- libus fratribus, nostris Roberto Lincol. Willelmo Norwic. Hilar. Gicestr. episcopis, Londoniensem episcopum, ejusque conventum a petitione Walt. absoivimus, eo quod adversus eos nullas afiferret probationes. Porro quoniam duo viri praBuominati ex confessione sua quacunque aliquomodo teneri videbantur, ad emendicatum pro paupere decur- rentes suffragium, sacramentum eis detuiimus, ut se ex parte episcopi et capituh nihii Waitero de- nuntiasse et promisisse innuerent, qui cum propo- sitis sacrosanctis evangeliis jurare parati assiste- rent, Walterus in appeJlationem prorupit adversus Londoniensem episcopum, etejus decanum, et s»-

>bis eo preesente et audiente eorum probatio B pedictos Hug. archid. et magistrum A. personn

retur,Rad. duobus testium crimina in modum ioois opposuit, alterum, sciiicet sacerdotem, infamem reumquehomicidii, et falsificatio- loetflB, multisque latrociniis iovoiutum : aite- iro Andream acoiytum esse asseruit homici- tertium vero reliquit intactum. Ad hsec quo- imioa comprobanda dilationem sibi petiit eri. Nos itaque ne non malitiffi sed, justitiffi dilatiooem petere videretur, ab eo legitimam 1U8 cautiooem, qua oobis fidem faceret, se limo maiigoaodi, aut frustratoriflB dilatioois eam postulare. Gum vero a oobis dilatioois n uJtracaoooicam et iegitimam definitionem, ei offerebamus, obtinere non posset, ad ve-

tamen decani deferens, ut per procuratorem appei- lationem istam prosequatur, senectuti et invaietu- dini ejus parcens. Diem autem ejus prffifinivit oc- tavas B. AndresB apostoli. Sed quia auctoritate apostolici mandati omnis in hac causa inhibita fuerat appeilatio, ad uiteriora procedentes accepto sacramento a memoratis viris, eosdem omnino ab- soivimus.

EPISTOLA XIV.

AD EUMOEM.

Adruno paps.

Sanctitatem vestram circa piurima novimus oc- cupatam, utpote ques sola inter homines totius Ecclesiee Dei incoiumitati semper invigilat. Oportet

prassentiam appeilavit a pridie Kai. Apriiis C itaquequiad aures vestrasacceditsermonem ferre

a Dominica, qua cantabitur : Ad te levavi cxxii). Actor vero de temporis proiixitate us terminum coarctavit diem Pentecostes. EPISTOLA XIII.

▲D EUMDEM.

4110 papsB.

ras sanctitatis vestrsB debita cum venera- uscepimus, quibus continebatur ut tam do- ondooieosiquam capitulo ejusdem EcciesiflB, e Waitero sacerdote aote oostram preBseo- vocatis, cootroversiam quas inter eos verte- appellatiooe remota fine caoooico termioa- Partibus itaque e regiooe coostitutis, cum U8 propooeret duos de preBcipuis illius Ec-

abbreviatum : nosler autem voce quidem brevis est, sed toto diiatatus affectu, eoque magis quod ad EcclesiaB Aogiorum utililatem proficit,et gloriam oomiois vestri. Veoerabilis frater ooster Nigellus Eiieosis episcopusioexpieodo maodato vestro super revocaodisillis quee beilica tempestas EcclesiaB subb extorserat, iat>orat ad saoguioem, et oihii veretur, dum EcciesifiB sibi commissffi prospiciat, et vestrsB satisfaciat voluotati. Lal>oribus quidem ejus, sum- ptibus etdoloribus, qui ei vicioiamur, omoes com- patimur, et taoto amplius quia adversus eum ooo- dum quievit iodigoatio vestra, sed io cervicem apostolica maous exteota est. Verumtameo ut au- ris pateroa quod dici credimus expedire, patieoter

viris, H. archidiacooum,etmagi8trum Albe- q admittat, ei maodatum vestrum ooo debuit esse

ambos ex parte capituli sibi denuotiasse, 3 autem, videlicet magistrum A., ex parte )i sibi dixisse, ut io sacerdotem ordioaretur, B. Pauii sicut uous ex aliis ministraturus, um domious Loodoniensis verum et univer- ipitulum se id mandasse constanter sunt in- Duo quoque memorati viri pro se respon- idem difQtebantur, fatentes tamen quod ex ftmotuanimi magistrum Walterum tanquam a super ordinatione convenerint, interroga- eonsuiuerint, ut ad ordinem presbyteratus ■et dicentes hoc piacere capitulo : nihil ta- torum ex parte capituli se dixisse, aut aii-

captiosum, sed ex quo in exseqaeodo obedieos io- veotus est et fidelis, ipsum vestro auxiiio oportue- rat roborari. Fiat ergo, si placet, quod patrem, quod Romaoum decel pootificem, ut jam dictus episcopusauxilium vestrum inveniatintribulatione, quam proexsecutione mandati vestri humiiiterpor- tare videtur. Restituite ei, si placet, gratiam ve- stram, et adversus hostes Ecclesias fortius dimica- biL Ei namque ad bestias pugnandum est. Quis unquamsuum suspendit athletam, ut fortius dimi- caret ? Pugnam episcopo indixistis, et manus ejus tenetis aliigatas. Majestatis itaque vestraB pedibus provoiuti supplicamus, ut, soluto episcopo, in eos

1

11

JOANNIS SARESBEHIENSIS

U

qui contra episcopum et nos ipsos, imo, quod ma- A remus, ut rem nobis manifestius aperiret» adezir

jus est, contra apostolicas sanctiooes bona Ecclesin ausu sacrilegodetJDere prsesumuntydebitaeanimad- versionis pceua retorqueatur, et apostolici nominis conlemptores vestris stimulis urgeantur ad viam, ad quam, arcu quam gladio» facilius et felicius reducantur.

EPISTOLA XV.

AD EUMDRM.

Adriano papae.

Sanctitatis vestrae raandatum nuperaccepimus^ut quod de ortu et nativitate venerabiiis viri Gauterii canonici Sancti Rufi ex diligenti iaquisitione nobis innotuerit, majestati vestrse significare non differa- mus. Bes autem, quam quseritis, apud nos multa

men apostoiicaB sedis Qregor. appellavit» ibidiotu» rus ea ques in Angiia non audebat exprimere, eo quod regis sit ministerialis. Appellationi autemdiem pra^finivitDominicamquacantabitur : Quasimodo genUi.

EPISTOLA XVII. ad eumdem.

Adriano pap».

Super ecclesia de Bolteford inter Alexaodrum Maiambestiam, et Rogerum presbjterum contro- versia diutius agitata est : tandem cum Alexander auctoritate episcopi Lincolniensis in jam dictae eo- ciesiie possessionem propter contumaciam Rogerii esset inductus, et restitutionem fructuum praBcepto-

quaestione non indiget, cum luceat per se ipsam ^ rum a memorato Rogerio peteret, Rogerius ad no-

adeo, ut prn nobilitate majorum, claritas totius cognationis latere non possit. Praefatus namque Gauterius, sicut pro certo novimus, tilius fuitillu- stris militis, de matre nobili, legitimo susceptus matrimonio, et nobilem nostrum W. de Braiosa vi- cina sangninis cognatione contingit. Porro in epi- scopatu Cicestrensi diutius honestissime conversa- tus est, et claritatem quam a majoribus contraxit proprisB virtntis titulo decoravit, et semper in omni- bus apud nos incessil sine querela. Hsec quidem de eo, nobis et venerabili fratri nostro Gicestrensi episcopo, etaliis convicinis, celebri totiusprovinciae testimonio nota sunt.

EPISTOLA XVI.

AD EUMDEM. (

Adbiano papae.

In causa quse inter G. lalorem horum et Orego- riumquemdam vertebatur,in praesentiam nostram per appellationem tracta,hocmodoproce8sumest. Aug. filius Gregorii et procurator asserebat domi. num 8uum ecciesiam de Becles possedisse, eaque absque ordinejudiciario spoliatum.laicosquosdam etunumclericum,quem isteinimicum suum causa- tusest, in suae assertionistestiraonium producebat. Econtra Gaufridus Gregorium possedisse inficians, dicebat, posttemporaiila, de quibus Aug. loqueba- tur, Bald. quemdamperabbatemBeati Edmundi, et conventum domino Norwicensi ad praefatam eccie- siamin plena 8ynodofuisserepr8esentatum,cumque dominusNorwicensis, utrum eadem ecclesia iraca ] ret,diligenter disquisisset, habito tractatu cum fra- tribus capituli eamvacai*e responditarchidiaconus caeteris attestantibus in publica audientia,etitain- troductum B. memorabat, cui etiste se successisse referebat, ingressus sui satis idonea proferens in- strumenta. Aug. vero testes snos audiri instanter postulabat. Deinde Ganfridus Gregorium per pro- curatorem semper litigare, nunquam sui copiam facere, cum tamen sanus et prope esset, quereba- tur, adjiciens, si personam ejus videret, ipsum ta- lem esseostensurum^quod nec hanc ecclesiam nec aliam possidere posset.Hujusmodi loquebatur quasi crimen aliquod vellet intentare. Porro cum ezige-

stram audientiam appellavit. Cum ergo causas ap- pellationis, praesenteadversario, Rogerius aUegaret se ab episcopo Lincolniensi in eo contra ratioaem juris gravatum asseruit, quod absens, inauditus, et indefensus, spoliatus est^contumaciasibiimposita, cum nullaunquam vocationem judiciscontumaciter neglexisset. Praeterea si contumaz ezstitisset» poe- sessionem suam intra annum venienti et parato satisdare judicio sisti sibi restituendam esse dice- batde jure legum, etcanonum, et sanctae Ecclesin Roman8Bconsuetudine,ve8tigia cujus, utjustumest, Anglorum Ecclesia imitatur. IIlo itaque ut satisda- tionem reciperemus instante, restitutionem posses- sionis petente, Alexander, praetigens Dominicam ; proximam post octavas Paschae, vestram audien- tiam appeUavit,qui per misericordiam Dominifinem causae debitum imponetis.

EPISTOLA XVlll.

AD EUMDEM.

Adriano papae.

Cum inter priorem de Priteleweila, et Rot>ertum quemdam contro versia super ecclesia Wacheringiis, quadamcoilusione, utdeeadem ecclesia Ricardode Ambli praejudicium fierel, verteretur, absente eo et non citato, Ricardus de Ambli, qui praefataB eccle- siae fuerat possessor, per ejusdem prioris conces- sionem,recIamantibusquibusdam clericis Ricardi, iterum atque iterum absentiam ejus, prastendenti- biis et eum non citatum objicientibus, dominus I Londoniensis, nihilominus pro Ricardo sententiam tulit adversus priorem, qui sic vinci victoriam re- putavit. Deinde cum incontioenti facta appellatione, a clericis Ricardi de Ambli ad nostram praesentiam, dominus Londoniensis sententiam suam, misso quodam sacerdote Willelmo, niteretur exsecutioni mandare, clericiRicardiRobertumnon admiserunt, nec injuriose restiterunt, sicut postmodum sacerdos confessus est, sed adversariorum manus vi mode- ratissima repulerunt.Quamobrem doininus Londo- niensis, audita querimonia Roberti, quod in se manus violentas clerici dc Ambli injecissent, eos denuntiavit excommunicatos ;G. scilicet sacerdo- tem, S. A. quos licet hujus criminis [reosj crede-

EPISTOLiB. — AN. 1155-58.

44

i, snpenumero mandavimus domioo Londo- qaateaus eoB pronoa exeommunicatls habe- : fueroot die appellationis ad nos faota, aut

I aecepto sacramento ab eis quod juri pare^ tbsolTeret. Quod cum facere distulisset, ab ^rameotum, quod judioio ecclesiastico pare- iccepimus, die sibi prsfinito, adversariis in tione defioientibus, et audita reorum purga- ab objecto sibi orimine os absolTimus.

EPISTOLA XIX.

AD EUMOEM.

lAHopap».

sa qu» yertebatur inter magistrum Jord.

ima et magistrum Joannem Joichel., clericos

II Wintoniensis, super Winton. tandem trans- il ad audientiam nostram. Auditis ergo alie- ibus magistri Jord. et instrumentis diligenter Us, memorato Joanni Testra et nostra aucto- nbibuimus, necontra Toluntatem Jord. soho- ere prnsumeret in prefata ciTitate. Die Tero iti in nostra prspsentiaoonstiterunt, muJta in iponentes ad iuTioem : Jordanus, siquidem ^tumJi>annemcontra reiigionemfidei inprffi- iTitatesibi soholas usurpasse,eldamnaplu- niulisse dicebat, offioionostro sibi superhis m postulans. Econtra Joannes sejudioio. i super fidei Insione innooentiam suam pur- fcStfereiMtt, etmagistrum Jordanum, cui similis tioadjudicataest,quoniamsuperfideiiffisione erfueratimpetitus,omnino defecisse dicebat,

ut urgeremus Tei ad purgationem ex judioio indam, toI ad implendam paotionem qu» lide laita dicebatur fuisse rok)orata. lilis itaque sreanlibus, Joannes Tostram audientiam ap- it, dicens se ostensurum quods»pediclU3 Jor- religionem fidei et saoramenti temeraTcrut, irnfigensnatiTitatem Beati Joannis. Gum vero irolixitatem temporis causaretur, eoquod ab Deoembris usque ad finem Junii terminum (asset,eam sopefatusJoannesin festumBeati slis protelaTit. Nos autem qunstionemcrimi- restr» reserrantes discretioni, quia de jure rum magistri Jordani oonstabat, communicato m nostrorum Gicestrensis, Herefordensis, et nensis episcoporum consilio, domino Winto- dedimusin mandatis, neprnfatum Jordanum scholis pateretur a Joaone ulterius fatigari : sum ioTeniret Testrn et nostr» auotoritatis nptorem, ipsum pubiice denuntiaret anatlie- Tinouloinnodatum. Postmodum Tcroelapsis I diebus in nostram pr»sentiam redierunt^ QO Teterem querelam innovante. Dicebat enim em post interdictum usurpasse scholas, et in itiam anathematis incidisse. Joannes Terohoc mtissime inficiatus eat, paratus incontinenti sacrosanclis OTangeliis jurare, quod post pro- memnostram a magisterio destiterat. Econtra

A Jordanussediepr»fixaprobaturum dioebat, asser- tione iegitimorum testium, quod post ediotum ma- gisterium exercuerat, sed Joannes diem reoipere reousaTit, dioens se jam in procinctu Romani itine- ris esse. tos auiem, auclore Domino, iitigiiseorum finem debitum imponetis.

EPISTOLA XX.

kD lUMDBM.

Adsiano papn.

Incausaquffi Tortitur interWillelmum filium Go- defridi, et Wiilelmum Lichefeidensis ecdesi» cano- nicum, super ecclesia de Salawa quam sanctitas Tostra Tonerabili fratri nostro Gauterio CouTen- trensi episcopo delegavit, ad nostram audientiam appeliatum est, eo quod Wilielmus filius G.curiam, B episoopi suspectum haberet ut dicebat episcopo tum ei omnem juxta mandatum Testrum justitiam offerentem. Gum ergo jamdictus Wilielmus resi- stente adTorsario in prnsentia nostra suam propo- neret aotionem, eidem Wilielmus Lichesfeldensis fori pmscriptionem opposuit,appeilationem ad nos factam asserens non tenere, eo quod a judice dele- gato nisi ad elegantem appeilari non liceat. Alter itaqueWillelmusstatim ad sedem apostoiicam ap- peliaTit, diem prnfigens Kalendas Maias. EPISTOLA XXI.

▲D EUMDBM.

Adruno papn.

Gum inter Robertum Winegotum, et Willeimum de Sturministrasuperquibusdam paroohianisetde-

Q cimis sedente Adeielmo arohidiacono Dorsetn con- troTorsia Terteretur, Robertus potente ea sibi pesti- tui, eo quod aiiquando sibi adjudicata et resignata fuissent, quod et testibus se probare paratum asse- rebat, prndictus Willelmus, adTorsus quem ut pos- sessorem petebatur, ad nostram audientiam appel- laTit. Cum itaque nostro se conspectui ambo prse- senlassent, eo quod Wiilelmus, iicet appellaTerit, minime instructus Tcnerat, ad Tonerabilem fratrem nostrum Joceiinum Saresberiensem dicBcesanum eorum episcopum causam duximus remittendam, qui cumin synodo suade causa sufficienter cognovisset, ita et ut ad pronuntiandum accingeretur, snpedi- ctus W. secundoauditorium appeliaTit. Gum autem die appeilationi prnfixa in prnsentia nostra ambo iitigaturi consisterent, snpedictus Robertus, peti-

^ tioue sua semper pmfatis parochianis et deoimis exposita, tres testes produxit saoerdotes, jurare paratosse prnsentes adfuisse cum ordine judicia- rio adjudicatum fuerat Roberto jus parochiale quod petebat, cum decimis. Quibus diiigenterexamina- tis, et satis concordibus inventis, cum jam post susceptatestiumjuramentapronuntiaturiessemus, assidentibus nobis venerabiiibus fratribus nostris, HilarioGicestrensi, Giiberto Uerefordensi, et Ricardo Londinensi episcopis, snpedictus Wilielmus absque ullius gravaminis aliegatione, tertio, contra (8)

Edit. et ms., tertio quam. Contra e eonjeotura dedi.

15

juris formam ut nobis rii vestri excellenliam appellavit» termioum ap- pellationi prffifigens Dominicam qua cantabitur : LxtareJerusalem,RoheT\\j% vero terminum coarcta- vit, diem praefigens Epiphaniam. EPISTOLA XXII.

AD EUMDEM.

Adriano papae.

Controversiam, quae inter Robertum quemdam, et Ricardum de Amblj vertebatur, super ecclesia deWacheringiis, serenitasvestra nobis decidendam delegavit. Parlibus itaque e regioneconstitutis,cum assiderent nobis venerabiles fratris nostri, Ricar- dusLondoniensiset Hiiarius Cicestrensis episcopi, Robertus memoratam ecciesiam petebat, quam sibi

JOANNiS SARESBERIENSIS i%

visum est, ad consisto- A admittit? ut de aiiis taceatur qui tamen apud toi

plurimum possedebentex meritOyVoIuntasdomioi papaB pleniori benignitate interpretandaerat. Vulp dici solet et acceptum fideliter, verum est, quit summi pontificis volnntas decretum est : et oe h jure constituendo causarumquediscissionibusduii- taxatobtinere credatur,faciendi necessitatem, eun innotuerit, amantium devotioni solet indicere. Sad forte dicetis hoc demeruisse magistrum S. qui ad* versus innocentiam vestram reginaB animum con- citavit : quid hoc aliiid est quam reginam, quffieum vobis audientibus excusavit, ream mendacii facaref Et quia voluntatem domini papae vobis ionotoisM oon ambigimus, fraternitati vestrse prssentium si- gnificatione prsecipimus, ut eam impleatis, prohi-

in curia Londoniensi adjudicatam asserebat. Econ- ^ bentes ne quid contra eam super ejusdem eccledis tra Ricardus quadam collusione ad versus monachos de Pritelewella dictatum esse judicium allegabat, se vero ecciesiaB possessorem nunquam citatum, nuliaminterse etRobertum latamfuisse sententiam constanter asseverans, quod et ipse Londoniensis episcopus palamnobis omnibus confessus est. Ro- bertus itaque ad hsec nihil respondens, audientiam vestram appeliavit, diem constituens Oct. B.Andreas. EPISTOLA XXIII.

AD ALFREDUM EPISCOPUM WIGORNINSEM (3).

Alfhedo Wigorn. episcopo.

Super prudentia vestra satis admirari non pos- sumus, qu8B, nostro, et fratrum nostrorum consilio postpo^ito vel contempto, in se videtur provooare

innovetur ; prsecipiinus etiam ut nobis faciatis oo- piam litterarum, quas G. archid. super hoc attulit. Novit discretio vestra quid eum sequatur, qui «cit et non facit Oomini voiuntatem. EPISTOLA XXIV.

AD REGEM HENRICUM (4).

Regi Anglorum.

Sicut clementioris famae t>eoeficio nobis iooo- tuit, virtus vestra semper in Domino prosperator, qui successus vestro adjectis successibus cumulare non desinit, et in tanto prosperorum cursu, vestri et sui dedit habere notitiam. Et quidem qun apud nos sunt, tanta paois et quietis Iffititia perfruuntur, ut bellicflB tempestatis, et cladis publicsB, totamque

indignationemsuperiorumfereomniumpotestatum. praBcedentium malorum seriem regni vestri felicitas

Summus pontifex, serenissimus princeps, illustris regina, a fraternitate vestra modicum quid exspe- ctant, in quo honestati et indemnitati vestrsB, quam utilitatieorum, magis prospectum erit. Certe si rem grandem eorum quilibet peteretsigillatim, jure op- timo debuerat exaudiri. De nobis et fratribus no- stris taceatur ad praBsens, quos, si placuisset, non oportebat in consiiio vestro locum tenere novissi- mum. Vereor, dilectissime frater, vereor ne consi- liarii vestri consilium insipicns et inutile dederint, dum nobis omnibus apud vos prsBferri studuerint. Omnes consulunt in commune, ut juxtaprincipum voluntatem magistro Salomoni cedantecclesiae, qusB in transactionem Godefridi et Wiilelmi venisse di- cuntur. Nonne f uerat eorum tam landabilis non mo-

preeter opinionem popularem demuiceat, vel omoioo absorbeat. Digitus Dei est hic, qui in manu pueri sui domini mei regis aurea reformat siecula» et omnium auctore Domino molestiarum acommissis vobis nationibus et iinguis, propuisavit incursum. Tantae tamen felicitati derogatur in uno, quod, lan- guentibus desideriis, diutius destituimur corporali preBsentia vestra, qui majestatis, et virtutis vestrtt beneficiis indesinenter affluimus. Scimus quid lo- . quamur, qui et ex abundantia cordis loquimur, et pro regni vestri incolumitate ffitatem ex parte trant- egimus in laboribus et ferumnis. Verumtameo quia, urgente amoris fide, non possumus pro vobit non essesoliiciti,beatitudini vestrffi, quam in longa et feliciatemporaprotendatDominus, supplicamus.

doacceptanda,sedpr8BveniendavoIuntas?Honestum ^ ut per latorem preBsentiam ea qu® circa vos sunt

et litteratum virum vestris volunt obsequiis man-

cipare, et dum Iit>eralitatis vestr» munus implebi-

tis, id agere ne fiant irrita qusB de labiis episcopi

processerunt. Fuerat sanecontemplationelitterarum

et morum, et jure societatis antiquffi asciscendus,

id etiam nemine postulante. Nonne indignus est, in

opportunitatibus sais, fratr um consilio, qui illud tam

^eviter aspernatur ? Nonne preces illius merentur

excludi, qui tam piam voluntatem principum non

nobis significare dignemini. Gerto quidem certius est, quod ab incolumitate vestra, non modo totius insulaB, quee vobis votis feUcibus salutem precatory salus pendet, sed omnium etiam circumjacentium nationum.

EPISTOLA XXV.

AD BPI3C0PUM DUNELMENSEM.

H. episcopo Dunelmensi.

Juxta relationem vestram hai>emus quod possimus

(3) God. ms. Gantabrig. : Idem London, epiicO' po R.

(4) In persona Theobaldi Cantuariensis archi- episcopi.

EPISTOLiE. - AN. 1455-58.

18

rnitate vestra causari, qui ez constitutioae meanonumyCoepiscopisdeDUQtiassedebui- ^tiosum iUum, quem epistola vestra nobis i, ab ecclesia vestra ob tanti sceleris atroci- mathemate condemnatum. Nos autem, Jicet >ilis fratris nostri Eboracensis archiepiscopi Iretus fuerit, et pro eo multi et magni viri, aut omnino reticentes, aut minuentes sup- unt: ei neque communionem indulsimus, Bris pcBuam remisimus, sed tantum termi- orogavimus usque ad ezaltationem Sanctse nihil eorum quse ei injuncta fuerunt, in mmutantes. Quiaergo malitia sua autfalla- icrosa esse non debet, enmdem fraternitati JQzta canonicos sanctiones tractandum re- lOB, mandantes ut pro modo culpsB tanti fla- elus ea severitate puniatis, ut delictum ejus Domino, per poBuitentiam deiea tur, ot caBteri >ri8 metu a similibus terreantur. Nos enim ericordiam Domini criminum patroni esse iB, sed ultores,gratum habentes,quod zelum inter barbaros retinetis, ratum habituri d secundumDominum statuetisinillos, qui nm adhnc, qui in Ecclesia adorandus est, lontur.

EPISTOLA XXVI.

AD...

uidus eram, Pater, si non conatibus meis in ione mandati yestri necessitas potius quam ntia obstetisset. Ergo quia magistrum Wil- ,ez quo a vobis discessi, videre non potui, im visis litteris vestris ipsum ad dom. A. per *chiepiscopum ad impetrandas ioducias fe- rocari. Laboravit ad h«c archiepiscopus, et ibitis sociis la[>oravi, sed dod periit in eo la- ter. Veoiet itaque ad diem sibi prsefizum, et i nostras contempsit, si tamen necesse fue- M nostras admittet. Conveuimus super ne- iminum Cicestronsem, ezplorantes animum sm procul dubio in hac re timere non opor- I nobis jurejurando firmavit, quod licet sibi ^am irrogaretis injuriam, nullain sibi vellet icnem, nisi adeo enorinis esset, quod salvo dissimulari non posset. Novitenim innocen- )stram, et quem in se habeatis affectum. it ergo ut vobis scriberem sibi non displi- mandatum domini papee ad unguem ezse- .. Scit etia u quia necesse est vobis ut iliud is. Vestra quoqne A. dedit in mandatis ut icat, quatenus scripto meo credatis. Scitis lare ipsum hoc idero scribere non decuerit. idem vult haberi secretum. In festo Magda- B pertineotiis ecclesiffi de Celcra, quae ad *umpertinet,antedominumarchiepiscopum ur. Consulo ut ipsa die aliquis vestrorum Jtemcursor cum rescriptis munimentorum im, et ju8 yestrum possimus protestari. Si : qood nuntii vestri attulerint quod ad Wi-

A gornensem spectat, sine mora ezhibeatur et ei et archiepiscopo.

\ EPISTOLA XXVII.

A.D ▲DRUNUM PAPAM.

Domino papse Admjlko.

Immoderatus amor tantam mihi dedit audaciam, ut sollicitare pra)sumem pro meis, et amicorum meorum necessitatibus, cum sim pulvis et cinis, apostolicam majestatem : verum prohis fiducialius supplico, quos vobis, Pater amande, et sanctee Ro- manflB Eeclesiae tideliores agnosco, inter quos est venerabilis Pater dominus Norwicensis, qui sicut promptiori et pleniori devotiooe apostolatui vestro submittitur, in Ecclesia Angiorum fructuosius fa- mulatur. Ita manifestis calumniis ssepius affligitur,

B indebitis vezationibus mandalorum vestrorum oc« casione prosternitur, sicut ez rescriptis episcopo- rum potestis percipere. Walcbelinus archidiaconus comprehensus in operibus manuum suarum, ut non modo mandatum nostrum, sed jutitiam Domini evacuet, et sacrarum constitutionum laqueos, et judicum manus effugiat, religionem vestram cir- cumvenire nititur, ^ub prnteztu et habitu restitu- tionis, cum tamen per ipsum steterit, si quid ei deest, quo minus eam habuerit. Taceo quod in re- demptionem criminis multa promisit, incontemptu sedis apostolicffi ah ea reversus, plura commisit. Ad injuriam vestram venio : spurium, quem ei re- vertenti a vobis focaria peperit,de sacratissimo no- mine vestro appeliari prsecepit Adriunum : eamdem

Q reiiquit pater gravidam, sed provida dispositione statutum est, ut si forte pepererit masculum appel- lent Beneventum, quia iilic peregriuatur pater, si feminam, dicatur Adriana. 0 verum Romani pon tificis amicum ! qui et in flagitiis ipsius habet memo- riam, ot de bonitate vestra, quam impune deiudit, nequitin suee nomen imponit I Hic est, domine, hic est, qui sanctum episcopum ea sola ratione perse- quitur, quia criminibus ejus episcopus adversatur. Cum videatis iniquum, cujus crimina manifesta sunt, priBcedentia ad judicium, non ponetis cum eo malitiae poriionem, licet iile vos, quaotum in se est, infamiffi suee reddat participem. Cum enim, etsi non dejectus, a vobis redire debuerit, vel correctus, facta sunt semper hominis iliius novis-

l^ sima deteriora prioribus. Dicam^ Pater, dicam quod consonat voce omnium fama couceiebrat, qui hunc dimittit^ justitiae inimicus est, et vitio con* sensus, justitiflB, honestatis et incontinentiffi pro- fanator. Wigorniensis episcopus, cui commissa est causa ejus, in ezsecutione mandati vestri piger est^ in prozimo insulam egressurus. Placeat ergo vobis ei subrogare quemcanque volueritis in Angiia justitisB amatorem, ut causa episcopi quandoque debitum finem sortiatur.

EPISTOLA XXVIII. ad eumdem. Domino papae Adriano. Ad ostium majestatis vestraB polsare toties erube-

19

JOANNIS SARESBERIENSIS

scerem.nisi pudorem meum et devotionis mesB sin- ceritas, et eminentiaB vestraB benignitas animaret, et eonim, quibus nulla ratione deesse possum, in- stantia me ad scribendum compelleret velinvitum. Sanctorum fratrum, quid apud Meritonam Domino famulantur, etluce bonorum operum iilustrant in- sulam nostram,vexationibu8 et injuriis tanio magis compatior, quanto certius habeo eosdem a laesione omniumabstinere,etquodomuibusinsulanispatet, ulilitati proximorum totis viribus inservire. Adve- strum ergo apostolatum confugere compelluntur, utlaboribuseorummanummisericordiffiporrigatis. Inter csBtera ecclesiam de Effingeham, quam eis, petente domino fundi, donavit dominus Winton., et gloriosus decessor vesterEugenius, secutus ejus- dem domini Wintoniensi scriptum, sub privilegio confirmavit, in injuriam apostolica) majestatis, et confusionem sanctorumcanonum contuiitmemora- tus episcopus cuidam publicano fere laico filio sa- cerdotis, qui in ea ecclesia ministraverat. Eccle- siam quoque eorumde Uppetonamiles quidam dis- simulante episcopo impune suis decimis spoliavit. Hoc autem, praepediente magnitndine quorumdam justitiae detrahentium, et invaiescente malitia miil- torum, nisi urgente mandato vestro non potuerit emendari.Placeatergo dignationi vestra, praedicto- rum fratrum oausas, et personas benigne admittere, et cito remittere, quia temeritas eorum, qui in usus pauperum^ultra quam hunc, domi expendunt, moram refugit longiorem. Profecto si latores prse- sentium familiarius inspexeritis.multarum magna- rumque virtutum parvum hospitioluminalteropo- ieritis admirari, et cum utrumque charitali veslras commendet spiritus : alteri caro etsanguis gratiam compacabit. Prosit Meritonensibus, quod dum es- setis in ecclesia Beati Rufi, bonus odor eorum ad V08 usque pervenit, et quod mihi servo vestro communicare solebat inter loquendum dignatio vestra.

EPISTOI.A XXIX.

AD ErMDEM.

Oomino papsB Auriano.

In amicorum negotiis aures ciementiflB vestrae pulsare prsesumo, cui forte satis esse debebit, si vel in propriis merear exaudiri : verum hanc timidita- ti meflB contulistis audaciam, quando me occasio- nem soribendi vobis ex multorum negotiis rapere praecepistis. Nunc autem quia latoris prsBsontium Willelmi necessitati deesse non potui, majestati vestraB quanta possum devotione^ tanta mente pe- dibus vestris prostratus supplico, ut laboribus ejus nunc tandem debitum finem imponalis ; jam enim secundo ad sedem apostoiicam adversarii sui maii- tla trahitur, qui ad appellandum velox, ad prose- quendum tardus, sacrorum canonum non magis ignarus, quam contemptor, fautor curisB, persecu- tor Ecclesiae, suffragio sacularium potestatum, Ca- thohcffi unitatis robur nititur enervare. Hoo novo tergiversationis genere noHtrates iastruit ad Ro-

A manum pontiflcem, et regem et regiaam pariter ^ appeliare, ut pro reverentia vestra, cpisoopowim manus efTugiat, et regis vel reginsB indigaatioaem provocet ad innocentiam conterendam.

EPISTOLA XXX.

AD EUMDEM.

Adriano pap».

Silentium, quod mihiindixeram, venerabills Pa< ter, Eliensis episcopus interrupit, qui me majestati vestr» devotioois sun indicia compulit nuntiartt. Gredit enim se posse apud eminentiam vestram 11- delium vestrorum tcstimonio et interoessione jaTiF ri,etquia devotionis sua)fidem mihi, vestra gerenti negotia, raanifesta operis exhibiiione monstravit :

Q serenitati vestraB attentus supplico, ut ei gratiam iliain integram conservetis, quam a benignitals vestra promeruit, antequam super capita filiorum hominum thronum vestrumDominusexaltaret Pe- tit hoc ipsum dominus Cantuariensis, apud quem centum marcasdterlingorumdeposui,qaasadman* datum vestrum implenduma praefato episcopo ae* ceperam. Pronus quidem est in obsequium yestrum memoratus episcopus, sed ionge pronior erit, si ei ciementiae vestrse dulcedinem porrexeritis, memor eorum qu» mihi revertenti a majestate vestra in- juncta sunt. Unum eorum, quorum recepi curam, ei credidi commendandum. Ut ergo gratia yestra possit Cttse securior, ei, si piacet, indultn relaxa- tionis litteras transinittatis. Vaieat in nvum pater-

p nitas vestra, et utinam memoriter teneai quod om- nes sciunt et in auribus vestris paucissirai profi* tentur, Romanum pontificem nonpossediu ponti- ficari.

EPISTOLA XXXI.

AD

Licet silere disposuerim, negotium domini papas quod gessi cum domino Eliensi me compulit aures apostolicas litteris onerare. Necesse ergo est ut in« tentionem meam vestra industria prosequatur. Cum enim negotium viriliter ge8tumsit,jurisauctoritate quod factum est roborabitur. Centum marcas ster- lingorum, sicut dominus Boso prnceperat, nobis ad implenduin mandalumdomini pap« tradidit domi- nus Biiensis,decem quoquemarcas pro maroa auri domino Bosoni perdominum Cantuariensem et me transmittit. Agite itaque cum iiomino B- utindultse absolutionis, sicut promisit, episoopo litteras mit- tal. In quo itaque gravari non debet, si aceepto auro verba remiserit. De cntero nihil est apud nos innovalum, nisi quod inter archiepiscopum Ebo- racensemetahbatemGioucestrensempaxreformata est, archiepiscopo liti renuntiante, accepto reditu xav librarum. Prieterea consuio, ut in itinere isto vel unius anni contrahatis societatem bonorum cum annona : catera victualia Lond. cara sunt« quibus prope fiuenta magister Rad. abundat. Cumdeductis sumptibus xv miliia alecium exspeciant.

-i

EPISTOLiE. - AN. 1155-58.

22

EPISTOLA XXXII.

I J04!<riESI THE3AURARIUM GANTUARIENSEM.

rii thesaurario CaDtuarieDsi. : vertro sim offeasus sileatio, amicos tamea )r Tel offeosus. Ailoquor quidem, sed alio 16 quam Degligeotia vestra meruerit. Fue- tanim de immoderato sileatio objurgaadi, dignantis spiritum yenerabilis Pater Rod. pas Sancti Aadreae cohibuit, persoaam suam am iadustrin Testrao commeadari desideraas : Bum abbas Galcoeasis, Acephalorum provo- exemplo, et per viam ioobedieutifiB quam 18 ignorat, quamdam iibertatis imagioem lendeos ad episcopalis auotoritatis parilitatem it. Episcopi vero causam vobis Pater Gao- lais commendat, et ego, et quem cootemoere idebitis, humiiis commeodat et justus, Chris- •minos oomeo illi. Sileotii yestri vitium ali- tusin episcopi causa purgabitur, dum tameo preBcedeas cootiouatiooe sui ooo vertatur io I. Si vero ampiius silueritis, ooo credatis me parceodum, quia qui ouoc amicis ooo erba, extorquebimus vei yerbera. Apud oos tst innovatum, oisi quod domious Eiieosis ito domioi Bosoois satisfecit, sicut illi et vo- smidojam scripsi.

EPISrOLA XXXIII.

kD WILLBLMUM NORWICKNSP.M EPISCOPUM.

I.ELMO Norwiceosi episcopo. orumexcessibus viam aperit,qui subjectorum ulatis erroribus, ei prsstat audaciam delio- i. Tu autem io iojariam sedis apostolicao et aptum oostrum graviter diceris deliquisse, stquam ad oos super causa qu» vertebatur Jexaodrum de Draitcma et Radulfum extra- appeiiatum fuit,ia praojudicium Aiexaodri, iptaauctoritate oostra, aliquid ausus es iooo- fnde tibi prscipieado maodamus, quateous la l>omiaica,quaoaatabitur:Can/a/e Domtno, eonspectui appareas, respoosurus memorato tdro et R. fratri ejus, de ioobedieotia et coo- 1 domini papcB, et oostro, et participatiooe gii, aoathematis : hoc quoque provideas oe licisincoDtioeotiffi, qua oomeo tuumsioistraB mrnor aspersit, quod minime optamus, reus iris. Nos eoim taotos excessus prnterire ooo nus iocorrectos, oe ex oegligeotia ofBcii oos- riu8corripiamurabeo,apud quem,sicut oec um, ita 000 est acceptio persooarum. EPISTOLA XXXIV.

AO iOAJVNSM THESAUR. EBORAC.

Ri Ihesaurario Eboraceosi. discessum magistri Willeimi et Rad., quibus im, de quo locuti sumus, multa precum io- commisi, Norwicum profectus sum, ibique jm vestrum quaota oportuit devotiooe et iide iea ergo iastaotia, et amicorum oostrorum, 8 mooaohi^ et magistri N., quod vobis debe- a domino Norwioeosi obtioui, licet ille de

A vobispiurimumcooquereretur, etfortemerito. Dice- bat eoim quod cum ioter amicos vos preecipuum reputaret, solus io oecessitatis articuio ab eo defe- cistis.Hocautemcootigitcumsubdiscriraioecapitis adversus archidiacooum suum io summo hoooris, etfamflB pericuiodimicaret. Urgebaot mala uodique, hiocauctoritas apostoiica, iode majestas regis. Alte- rum, potestati faveotes saoguioi ejus uodique immi- oel>aot, et, quod peroiciosius reputabat, ioimici ho- miois domesttci ejus. Amicorum tuoc impioravit opem, exploravit fidem, aliisque sibi pro modulo suo assisteotibus^soius fuciem avertistisin diebeili. Gum ergo apud vos sui omoes repuisam patereotur, taodem ipse io propria persooa accessit, sed ood esl exauditus pro revereotia sua. Noluistis eoim

B differre praodium, dum iostantis pugoeB videretis eveotum. Porro discipuliis, qui Domioum cum jura- meoto negaverat, urgeote charitate, Domioum se- quebatur ut videret fioem. Vos autem accessistis nd measam, dum ille, cni proraittebatis amoris ob- sequium traheretur ad crucem. His vero de causis credidit vos illius cootemoere beneficium, cui io taotaoecessitate ooluistis praestare subsidium. Ego vero istas et alias objectiones ejus, etsi mihi validffi videreotur, quasi araoearum fila dissoivi, et taodem homioi persuasi ut vos ioter fideiissimos, et amicis- simos reputet. Scio eoim quod juxta verbum meum operam dabitis, et diiigeotiam, ut ope vestra tutus 8it ab aemulorum suorum iosidiis. Sexagiota soiidos, quos ab eo accepi, tradidi A. vestro quem oportebat

t; rasuras distrahere, si clericorum vestrorum vellet impedire ciamorem : ao beoefecerim, rescribetis. Praoterea quaiiter me cum domioo Elieosi versari oporteat, rescribite ; ao ia poodere ao puri argeoti pecuoiam exigere det>eam. A vobis oamque et ooq aliuode maadatum accepi. Traosii eoim fere rem omaiooooo pnBtereuodam, cum ad iocolumitatem hoooris et ntiiitatis vestrao piurimum spectaverit. Sidomious Eboraceosis regem corooare vel aliquid aliud ad versus Ecclesiam temeritatis instioctu moiiri tentaverit in proviocia oostra, oolite commiioicare illi, sed ausum reprimite, quia iojuriarum oostra- rum uitor est Domious ultiooum Gaotuarieosium Deus : si lameo vos aquilooares sedes nostra IsBsit in aliquo, satisfacere prompti sumus, dum tameo

[) gravemioi oobiscum calculum pooere. EPISTOLA XXXV. PrflBseotium attestaliooe ootum facimus univer- sitati vestrn, cootroversias, quas ioter veoerabiiem fratrem aostrum Ricardum L.oodooieasem episco- pum et Ueoricum de Loodooia vertebaotur, amica- bili compositioae io huoc modum esse sopitas.Nobis siquidem assideotibus viris veoerabilibus Roberto Liocoloieasi, Wilielmo Norwiceosi, Gileberto Here- ford., et Hilario Gicestreosi episcopis, idem Heori- cus io medio cooteodeos asserebat archidiacooa- tum Golecestreosem, et ecclesias de Fuieham et Stubeham j uste sibi competere, et ipsum eptscopum teoeri obooxium ad sex libras aoouatim sibi per-

J3 JOANNIS SARESBERIENSIS

solveadas, et ad hfec incontiDeDti probanda et tes- A sentium poterit viva Yoce commodius aperii

tes producere, et instrumenta proferre paratus erat. Factum est itaqne utriusque partis assensu, nostra interveniente auctoritate, quod Rogerum \e Brun ecclesiam de Fuleham, quam tenebat,in manu epi- scopi sponte refutavit, et idem episcopus statim eam prffidicto Uenrico concessit, et inde eum inve- stivit, hac inserta conditione, quod cum idem Ro- gerus ecclesiam de Stubeham morte aut sponte, vel quacunque ratione tenere desierit, Henricus eam sicut suam libere recipiet, et post ecclesiam de Fu- leham episcopo Londoniensi, qui pro tempore fue- rit, resignabit. Et bsBC volente Rogero pro bono pacis consentiente facta sunt, ipso et decano, et ca- pitulo ecclosiaB Beati.Pauli Londoniensi prffisente et annuente, unde et Henricus propter heec memora- tis controversiis omnino renuntiavit, et episcopo plenarie reconciliatus est, ita quod episcopus et Ecclesia ejus chartis suis banc compositionem de- bent confirmare. Et nos igitur ipsam auctoritate sedis apostoiicsB, cujus vice fungimur, roboramus, et inconvulsam manere prsBcipimus. EPISTOLA XXXVL

AD ALEXANDRUM PAPAM.

Excellentissimo domino et Patri A. Dei gratia summo pontifici T. Sanctae Gant. EcciesiaB minister humiiis S. et 0. S. Do.

Apostolicae sedis mandata fihi obedientet exse- qunntur : qui eis reluctantur, constat damnationis in se provocare sententiam. Nos autem ab initio promotionis vestrffi, interdum cum salutis vitceque discrimine, summi pontificis amplexati sumusobe- dientiam, et antequam nos innocentiap crimen sub- ruat, desideramus vita luceque privari. Et vos qui- dem,si reminisci placet, obedientia) DostraB prompta habetis experimenta. Nam decessorom vestrorum tempore, naufragium, exsilia, nuditatem, pericuia mortis, sicut Ecciesia Domini novit, pro fide san- ctffi Romanffi Ecciesiffi non subterfugimus, sed ex adverso principum stetimus, parati, si opus esset, pro indemnitate Ecdesi» proprium sanguinem immolare. Vestrisquidem creditoribus satisfeoimus, et onus vestrum libentissime transtulimus in hu- meros uostros. Nuno demum onus yestrum potius portamus, quam nostrum,eo quidem graviu8,quo, nisi provideritis, non modo vestram minuet aucto-

EPJSTOLA XXXVIL

AD . . . .

Eleciio abbatis. Pastorum absentia vel negiigentia tantam ecciesiis iffisionem ut quod faciie, aut brevi pore,in moribus aut rebus periit, vix magno la multa vigiiantia, longo temporis spatio vale staurari. Exercitusnamque, rapin», multipiei poraUum jactura eminent, domi grassatur l imo ramorum et religionis tam propagine qua dice succisa, leo rugiens expositum invenit u quem devoret. Qui vero, in tanto periculo coi tus, non timet ; non tamexaminis quam exami est. Sed et illorum, qui tantis debent morbis <

B rere vel mederi, periciitatur salus, nisi totanQ lantiamsuam erogentin procurandasalutesul rum. Unde et nos desolationi vestre paterno patientes affeotu, a domino oostro regeobtinu ut secundum institutionem sacrorum canonu slorem idoneum vobis prffificere valeamus. R( tem celeritatem et diiigentiam exigit, cum < mora saiutis differendffi pericuium trahat, et siffi vestrffi status in eo versetur calculo, ut reh vestris lugendus potius quam referendus vid Religio perit interius, exteriora distrahuntur piuntur, et defluunt ; non est domi qui aus porrigat aut consilium. Morbus jam invet< est, cum diudefueritqui hffic malapropulsare et posset. Quia ergo prffisentiam nostram vol

p prffisens non possumus exhibere, venerabili tres nostros Gauter. Conventrensem et Alf. V nensem, episcopos, dilectos filios vestros, p* rensem et Winchelcumbensem (5) abbates a transmittimusjin virtute obedientiffi pro auctc apostolica prfficipientes, ut eorum consiiio pr< Dominica post feslum S. Joannis Baptistn el vobis in abbatem, personam religiosam,Utter habentembonum testimonium abhis qui forif qui, auctore Domino, prffiesse valeat, et prode vero prffiuominatorum fratrum aliquem ani corpore abesse contigerit, nihiiominus ofa apudvosconsiiium reliquorum. Scimusauteoa tam reiigioso, tam salubri consilio grataot quiescet, quisquisin vobis non quffiritqus sua sed quffi Jesu Ghristi. lilorum vero vocem oi

ritatem, sed Romani pontificis, quod magis vere- ^ evacuamus, qui sancto Spirilui resistentes {

mur, gloriam annulabit. Si quidem latorem pr»- sentium Hugonem fidelem vestrum, juxta manda- tum vestrum exigente contumacia domini Londo- niensis prffibenda Londoniensis Ecclesiffi investivi- mus. Episoopus tamen non modo nostris, sed apo- stoiiois decrevit obviaro mandatis. Vos itaque, si placet, honorem vestrum servabitis, et faciem no- stram ex causa obedientiffi oonfundi non patlemini. Nain qui sedis apostohcffi contemnit iegatam, eum videtur potius contemnere qui misit ilium. Gffitera, quffi ad prffisentem articulum pertinent, lator prffi-

(5) Ms. Cantabr. omittit per S. ei W.

nominatis fratribus ad hoc destinatis, inven suam, et aliorum, quantum in ipsis est, im] salutem: nec ad dominum regem se credat 8 vestrum habere confugium, quia ei saiutis y dilatio molesta erit, qui vobis, ne differretur, i parte commisit vices suas. Valete. Ei>ISTOLA XXXVIIL

AD ADRIANUM PAPAM.

Domino papffi Adriano. Dilectus filius noster R. cantor Lincolnieni clesiffi, vir litterarum eruditione, et morum

EPISTOLifi. - AN. 1159-60.

26

ludabilb, urgente necessitatis articulo, ad A n adjutorii, successorem Petri eonfugere co- itsedisaposlolicffi auxilium implorare, quod izhibenda justiliaconsueyit omnibus imper- Losamejus, etsinobisad plenum non liqueat, i esM oonfidimus : nec eum ez conscientia iHB in Insionem alterius transgredi lineam itU. Supplicamus itaque majestati vestrffi, ut am ejus, si placet, benigne admittalis, et un suam benignitate solitaexpediri prsecipia- ' enim tantus, et qui in eo versetiir officio, idemnitate EoclesiaB susdiu abesse non po- laidquid autem est quod adversus eumi imo sanctam Romanam Ecciesiam pcffisumptum ideritis, iilud auctore Domino clementia ve- melius reformabit. B

EPISTOLA XXXIX.

▲D 4LEXANDRUII PAPAM. KAHDBO papflB.

illentiflB sanctitatis vestras eos tutiuscommen- irasumimus, quos tide etcbaritate illustres, moribusnovimusreguiariter esse institutos. Llitaque successori k)eati Petri, iajuriis et ooibaspauperum fratrum, in ecdesia SanctsB ▼irginis in babitu regulari devotum Domino atnm ezbibentium, apostolicadignumaucto. adbil>ere remedium. Ecciesiaquidem illa luce am operum et reiigionis, integritate vitae, ac rsationis sanctitate, totam insiilam nostram at, et ecciesiam, qu» apud nos est, in tantum

EPISTOLA XL.

AD EUMDBM.

Alexandro papa$.

Cum inter moniales de Gisam et B. archidiaco- num Norwicensem super ecclesia de Nenton. con- troversia ageretur, Baldewinus in modum excep- tionis bonorum, quffisibiamonialibus abiata dice- bat, restitutionem, antequam ad causam principa- iem accederem, sibi fieri postulavit. Ad hsec mo< nialium procuratores, ecclesiam suam a Baldewino snpe piurimum injuste vexatam querebantur, etse tergiversationesejus sustinere non posse, cum iilas in partibus suis deprehendere nemo sufficiat. Ideo ad sedem apostolicam ipsum appeilaverunt, diem prffifigentes purificationem beatse Virginis Marin EPISTOLA XLI.

AD EUMDBM.

Alsxandro papffi.

Ecclesia Morinensis his qui eam impugnant, sancto episcopo Milone, Patre optimo, destitutam, maternumsemperimpenditaffectum, et in necessi- tatibus suis muita pietatis soiatia dignoscitur con- tulisse :ip8i autem pro nobis maia retribuunt, et quffirentes qun sua sunt, matrem suam scindere moliuntur. Indeeslquod sanctitatis vestrn genibus pro?oluti, quanta devotione possumus, suppiica- mus, ut gratia vestra qun consuevit punire ingra- tos, sinum clementiaB dignis et bene merentibus aperire, Ecclesiam Morinensemdementerrespiciat etconatusmanifestnambitionisevacuet.Dexterasi-

atis adornat exemplis, ut eam merito maje- q quidem apostolica teneras plantationes gratiae sun postoiicffidebeamcommendare. Lator horum, aomine, ecclesin illius abi>as, a venerabiii nostro Ricardo Lond. episcopo, sumptibus^ ionibus fatigatus, ad auxilium misericordiffi Boonfugerenecessehabuit. Incausam namque fiato episcopo tractus estsuper quibusdamec- I ad ecclesiam suam donatione Ricardi bonn >rin L.ond. episcopi, fundatoris ejusdem ec- ), qui quartus ante eum in ecclesia Beali militavit, devoiutis :chartam quoque iiiustris Uenrici primi, et confirmationem bonn, ju- 9B reconiationis Rad. Cant. archiepiscopi eis de liis in testimonium donationis collocatam, »ritas Caiixti papn, qui tunc temporis sanctn inn Ecciesin feliciterprnsidebat, suo privile-

benefioiis irrigare consuevit, ut proficiant et om- nem, ne marcescant aut deficiant, concussionis molestiam amovere : quod quiJero, si placet, tanto justius facietis, quanto fiducialius speratur quod venerabilis frater noster Miio, qui sancto Miioni in cpiscopatus successit sedem, in sanctitatem quo- que succedet et virtutem.

EPISTOLAXLII. ad eumdbm.

Domino papn Alexahdro.

Quanti me faciunt, qui se meis precibus apud majestatemvestram confiduntposse juvari ! uHnam mibi fiat secundum verba eorum ! Ei quidem apud vos fiduciaiiter ago, non de meorum conscientia meritorum, sed de vestra benignitate prnsumens.

ignum duxit roborare. Genibus itaque maje- ^ semper reminiscens cum gaudio et exsultatione.

; ▼estrn provoluti, pro fratribus jam dictn ec- e etcum eis suppJicamus attentius, ut abba- lUorum ad auxiiium misericordin vestrncon- ntem benigne, si placet, admittatis, et quod lu possederunt, auctoritate apostolica robora- de cntero quiet possideant, ut orationibus ex to pro Romano pontifice faciendis expeditis, ^tiis suis liberius, et affectuosius valeant in- are. Cbartas autem, quarum rescripta vobis ata mittimus, vidimus, manibus nostris tracta-

18.

qun processerunt de labiis vestris, quando Feren- tini arcam futurorum, annulum proprium mihi contuiistis, et baiteum. Ab ilio ergo die speravi semper in his, scio per misericordiam Domini ve- stram, quoniam non confundar. Extunc iator prn- sentium amicus mihi exstitit, iicet bonn mcmorin Henrico Eboracensi archiepiscopo, qui me perse- quebatur, ut scitis, adhnserit his diebus, unde ei debeo gratias ampliores. Vobis pro eo supplicatur a magnis viris, et talibus, ut magni reputare de* beam, si vestigia eorum mihi liceat adorare. At certus sum quod quanticunquesint, nullus eorum

27

JOANNIS SAReSBERIENSIS

28

me miDimo servulo vestro vobis fidellor est, aut devotior. Ad pedes ergo misericordiffi vestr» pro- Tolutus sapplico, ut justitiam ejus promoveri pre- cipiatis, nec eum ab arctioris yittt via, quam religiosorum consilio aggressus est prffimittatis aveiii ob eorum improbitatem, quibus videtur esse religio consummata, si iacausis omQibusobti- Duerint.

EPISTOLA XLIIl.

AD ABBATEM DE AHKOASIA.

Veaerabilibus amicis fratribus in Cbristo dile- ctissimis, R. abbati, et filiis pacis, qui in capi- tulo Arroasise convenieat, T. sanctas Cantuariensis ecclesia) minister bumilis salutem.

Ab ordine vestro de novo apud vos scandala emerserunt, taoto quidem amariora fidelibus, quaato praBvisa miaus, et prmter opiaioaem om- aium accideruDt. Zelus quidem el coateatio, car- aaiis affectus iadicia suat, et propriffi digaitatis iaordiaata defeasio ambitionem arguit, et convia- cit. Ecce iater fratres vestros aoa modo aemulatio, sed jam rixa est, jam fere avergit ia pugaam.Sepe iaterposuimus partes nostras, ut pax reformaretur in domo Domini, et compositione vei judicio scan- dala de medio tollerentur. Vezati ergo sumus, et non profecimus quidquam, sed fiuat in dies, nisi Deus manum apponat, novissima eorum deteriora prioribus. Abbas de Lilesbuila^ et fratres ejus justitiaB semitas noa sequuntur, eo quodaberrant iongius a charitate, et nesciunt viam pacis, utraque pars culp&m refundit in aiteram, ne tum veritas eiucescat, pars abbatis videtur impedire. Inde est quod unanimitati vestrffi supplicamus in DomiDO, ut nostris laboribus nunc demum finem imponatis, et aut pacem reformetis Ecciesi», si tamen fieri potest, partibu8commanentibus,autin securijusti- tisesuccidatisradicem arboris, quffidisseosionum et jurgiorumfructusamarissimos facit. Valeatsemper dilectio vestra, memor nostri in orationibus suis apud Altissimum.

EPISTOLA XLIV.

AD REGEM.

Domino regi Angiorum.

Illa est regnorum vera paz, et semper optanda tranquiililas, cum in fide et dilectiooe sibi cohffireat membra Ecclesiffi, et sacerdotibus debitam reve- reotiam priocipes, et priocipibus pleoffi fideii- tatis ezbibeot obsequium sacerdotes. Si yero suis in se facuitatibus coliidantur, tam sfficiilaris, quam ecciesiasticffi potestatis enervabitur vigor,quia juzta vocem Altissimi, in se divisum regnum quodlibet desolatur. Nos autem semper, maxime temporibus vestris, buic unitati coneiliandffi et servandffi invi- giiavimus,etcorporisrerumquedispeadiafecimus, ut io uoum fidei et charitatis hffi coocurrereot po- testates; et, Domioo quidem auctore, hucusque profecimus, sed roodo versamur io iabore etperi- cuio graviori. Scissura eoim Ecclesiffi Romaoffi oo* vitatis suscitat amatores, et prffisumptiooibus mui

A tam dedit audaciam. Siqiiidem alii apud oos Ale- zaodrum, alii dispooaot et adire et visitare Victo- rem. Nobis autem iocertum est quis eorum causam habeat potiorem nec possumus eos, qui ad alter^ utrum inconsulta levitate evolaat, auctoritate ve- stra reprimere, et teoere, sed oec aliquem reci- pere, oisi coosilio vestro, dum res io peodulo est, in regno vestro licitum esse credimus : nec ez- pedit aliquo modo ut Ecdesia Aoglorum Romauffi Ecclesiffi scindatur exemplo, vel regno et sacerdo- tio prnstet materiam contendeodi. Cum ergo epi- scoporum quidam, et abbatum Romam eantaut mittant, quid faciemus nos, qui pre cffiteris pen- demus a coasilio yestro, et sumus prffi cffiteris Ro- maiiffi Ecdesiffi obiigati ? Quidquid enim alii fa-

B ciant, nos eam ez professiooe oostra statutis tem- poribus cogimur visitare. Erit autem oobis peri- culosum, si apud eum, quivicturusest,quem oon- dum novimus, alii qui mious hoooris ab Ecclesia Romaoa acoeperuat, devotiooem oostram prffive- oeriot. Diciturautem quod majestas vestra qui- busdam dedit illuc euodi licentiam, et nomioatim his qui Iffilaotur de morte Adriaoi, qui, sicut ma- ter unicum amat filium^ ita vos diligebat : et suot ooaauUi eorum, sicnt celebre est, in iosidiis per- sonffiautEccIesiffi oostrffi. Suppiicamus itaque dul- cedioi vestrffi, ut io hac parte provideatis ffitati, iofirmitati oostrffi, et quod magis optamus et ora- mus,gIoriffi vestrffi. A modoeoim jam breves erunt dies nostri, nec pro eis multiim sollicitamur ad

^ prffisens, sedpro EcclesiaCantuariensi, quampar- vitati meffi et majestati vestr» commisit Deus. Nec estquod vestram magis deceat ezcelientiam,quam ut eam servetis iodemaem. Ipsa est eoim caput regoi vestri, et vobis et toti regno fidei parens in Christo. Quidquid autem ei detractum fuerit, ye- strum deturpabit honorem, eo quod honor capitis fleque nuoquam cffitera membra decebit. locautus est enimquicaput ezpooit periculis, ut ignobilem 8ui honoret partem. Super his ezspectamus et desideramnsconsilium etauxilium vestrum. Valeat in ffivum subliimitas vestra. Lator prffisentium rem plenius exponet.

EPISTOLA XLV.

AD ABBATES WAULt^.

Dilectis in Domino filiis abbatibus universis, de sinu monasterii Waulise procreatis salutem.

Commoouimus scripto oostro fratres illos, qui a sui abbatis obedieotiarecedentes, vocem alterius, cui oulio professioois vioculo teoebaotur astricti, audieruot, et cum eo a coagregatiooe et uoitate monasteriisui declinaveruoL liii vero oihilominus, ut dicitur, in schismate persisteotes, io cootume« liamordiois vestri et iojuriam capiluli Cisterciensis quo ab abbateWauliffiappellatumest, officii oostri admoDitioaecontempta,eumdemabbatemsequiDoa desistuot. llnde charilatem vestram prffiseotium auctoritate sollicitare compellimur, ut veoerabilem araicuio oostrum Phiiippuui abbatem Eleemosjoffi,

EPISTOLJE. - AN. Ii59-61.

30

jt dicitur, armantur ooosilio, diligentius A atis, ut fratrum illorum iaobedientiam ne- m foveat, sed ad Patrem suum, qui eos in dignoscitur genuisse, redire permitlat. Eis- que fratribus auctoiitate nostra praecipiatis» int, et matris suee scissuram charitatis vin- tictu obedientis, unitate spiritus studeant e. Si vero mandati nostri comtemptores in ite suo perseverare maluerint, sententiam, Q eos abbas suus canonice dederit, ratam nus, et auctore Domino in regno Anglorum 18 inviolabiliter observari. EPISTOLA XLVI.

AD HILARIUII CICESTR. EPISCOPUM.

10 episcopo Cicestren.

quidem, dilectissime frater, accusavimus B silentii vestri, et conjiciebamus ab eo cha- spuisse fervorem, eo quod taciturnitas non ( speoie videtur induta. Caeterum cum ex to diuturni silentii causa nobis innotuit, pro »gnovimus non tam dilationi veniam indul- I, quam dilectioni, et sollicitudini, super Qsilio gratiam referendam. Nemo siquidem aut fidelium nostrorum, qui circa vos sunt, nostri curam habere visus est, ut eorum (^a dominum regem fiunt, nos certos faceret, aros eveutuum proemuniret. Unde et vobis pliorem fatemur gratiam del>ere, qui licet am vellemus silueritis, postmodum tamen litatis moram discretione provida compen- St quia artioulus gravior videtur incidisse, q it fratrem et amicum charissimum r^g^j^^^s is, ut nos in singulis quae expedire noverifiis Qiatis, quia consiiio vestro piurimum ac- re jam pridem decrevimus. E; Iji^c^i^qd^ ) vestram absentiam nobis facei^ poteriUs sam, si qufiB Ecclesiae nostree salubria sunt itis procurare. Valete.

EPISTOLA XLVII. spimuAlitterasdominiregis, quibusqueritur lum abbatem et ecclesiam suam de Lisles- nobis male tractatam esse, petens causam, ter vos et jam dictum abbatem vertitur, a ine canonico terminari, et nisi velitis ac- re, non palietur, quod in jam dictae ecciesiffi a modo habeatis. Nos autem jam dicto ab- rsuasimusutappellationi omni renuntiet, si ^ *enuntiare volueritis, et nostrum subire ju- , et jam sub hac cooditione renuotiavit ap- >ni et factffi et faciend». Inde estquod vobis, itionem hanc admiseritis, diem prsfigimus icam, qua cantabitur : MUencordia Domini: !, autore Domino, quod in abbatem statui- justum apparuerit, roborabimus, evacuabi- fuerit injustum. Nobis enim merita causa- iciiius clarescent, poteruotque partes sine >nejustitiam consequi, etreligionis cultusin a reformari, si partium assertione veritas sriL Et hoc modo regium, qui pernecessa-

rius est, poteritis retinere favorem, quem amittetis omnino, si ecclesiam suam aliqua improbitate vo- lueritis conculcare. Si vero memorata die condi- tioue prflBscripta adesse placuerit, nobis, si placet, sine mora rescribite, aut si conditio displicuerit : indecens enim est, si aut nos deludimur ab amicis, aut amicos deiudimus. Valete.

EPISTOLA XLVIII.

AO REGEM.

T[heobaIdi] Cantuariensis regi Anglorum.

Etsi propriis et privatis urgeamur angustiis, pro- eellis tamen publicis magis afEIigimur, et fortius cruciamur. Nos enim in propria persona manus Domini visitavit, in flagello clemeutiaa suae, et de longa et gravi infirmitate aliquantuium jam erexit. Verumtamen omni infirmitate gravior est animae nostrae procelladi8cordi8e,qu8B,Domino permittente, soidit Ecclesiam, regnaque collidens et principatus, a populo Domini securitatem excussit et pacem. HaBc est affliotio nostra quotidiana, hic omnium bonorumjustissimusdoloretamarissimusgemitus, et quidem eo amarior, quod in absentia vestra in- certi sumus quid sperare, oporteat quid timere. Inde est quod in absentia vestra serenitati vestras affectuosius supplicamus, ut nos de slatu vestro sollicitos certiorare dignemini. Si enim res vestras prosperw fuerint^ speramus in Domino, quia nos et Ecolesia Dei, qusB apud vos est, prosperabitur. Nam in unitate contistit, et, Domino auctore nun-, quam sohismatiois adhsrebit. Eoclesia vero Galli- cana, siout nobis veridica relatione innotuit, rece- p\i AiexandruDi' et' i|,^, Octaviano receseit. Quod 'autonj aid kumaaiim' spectat examen, meliori et saniori parti videtur adhsesisse, cum omnibus con- ^iet quo4 pfsrsona^Aje^aadrihonestior est, pruden- :ior, litterat^^iOi^ oloquentior : et causa ejus ab om- nibus inde venientibus sincerior et justior prsedi- cetur. Et quamvis neutrius illorum adhuo nuntium aut scriptum viderimus, scimus tamen quia omnes nostratesy si vester consensus adfuerit, proniores sunt in partem Alexandri. Audivimus autem quod imperator vos in partem Octaviani trahere conetur : sed absit, ut in tauto periculo EcclesiaB pro amore vel honore hominis faciatis nisi quod credideritis Domino placiturum.nec decet majestatem vestram, si placet, ut inconsulta Ecclesia regni vestri super- ponatis ei hominem, qui sine eleotione, et ut pu- blice dioitur, sine gratia Domioi per favorem et vim imperatoris tantum honorem ausus est ocou- pare. Nam tota fere Eoolesia Romana in parte Alexandri est. Incredibile autem est, quod pars illa possit obtinere et prsevalere per hominem cui ju* stitia deest, cui Dominus adversatur : eos vero in humilioasupreBvaIuisse,crebrarecoIimusreIatione, quos Gallicana recepit et fovit Eoclesia, et infeli- cem exitum eorum quos Teutonicus impetus intro- dnxit. Sic obtinuerunt temporibus nostris Innocen- tius adversus Petrum, Calixtus adversus Burdinum, Urbanus adversus Wibertum, Paschalis adversus

31

JOANNIS SARESBERIENSIS

32

tres, Albertum, Maginulfum, Theodoricum,etmulti- similiter in diebus Patrum. Nobis ergo provideat dignatio yestra, yestrumque in partem illam Deus inclinet assensum, quee justitiffiet veritati innititur, et Christo propitio triumphabit, et si vobis placet, in tanto periculo totius Ecclesie Domini, utendum est vobis consilio regni vestri, nihilque in prnjudi- cium ejus statuendum est sine consilio cleri vestri. EPISTOLA XLIX.

AD CANCELLARIUM REGIS.

Cantuar.

Gravati sumus plus quamtibivel aliis dicerepos- sumus, et nondum bene evasimus. Spes tamen nobis est evadendi salubriter, quia nobis, auctore Domino, propositum est satisfacere flagellanti, et flagellum ffiternum declinare castigatione prsesenti: eoque certiores sumus de venia» quo gravius affli- gimur prffisenti corporis poBua. Fiagellat enim Do« minus omnem filium quem recipit. Parati ergo sumus patienti et leeto animo amara suscipere de manu Domini, qui dulcia totiesin usum accepimus vel abusum. Ttaque sive viyimus, sive morimur, Domini sumus. Nihil enim aliud desideramus in vita, licet aliquid propositi differamus, donec do- mini regis et tuo utamur consilio. Interim domui nostrffi, etanimffi nostre disponimus, et pro consilio religiosorum, amodo, prffistante Domino,efficacius disponemus. Est autem quod tam de consilio reli- gionis, quam de proprio concepimus spiritu, ut omnes malas consuetudines quffi nostris temporibus etpernosortffisuntinarchiepiscoputu,emendemu8 ante exitum nostrum. UndQM^unl.HX ectr^mis-Ager^ ▼ideremur, Domino voviiAti^ 3bt%r tefiena, qiiod consuetudinem de secundis auxiliis^ quam frater noster archidiaconus ec41eSiisnitiso«(lit» t[«strueret mus, et ab ea relaxantAs^^ccleBSas^t^liberanles^ sub anathemate prohibuimus, ne ulterius ab aliquo exigantur. Et ne boc nostrum beoeflcium, aut po- tius debitum, in posterum vaieat infirmari; hoc ipsum scripto nostro contirmavimus. Tu quoque, si prffisens nostras vidisses angustias, gratumhaberes quidquid tieri videres pro nostra salute, et nostram malles animam liberari, quam de peccatis et dam- natione nostra, pecuoiam et di?itias intinitas ac- quirere. Inde est quod te ad prffisens in vexatione hujus auxilii audire non possumus, sine Iffisione voti et salutis nostrffi periculo. Sed si Deus nobis vitam dederit et sanitatem, quam nondum bene adepti sumus, speramus quod adhuc ita tibi per manum nostram Dominus providebit, quod talibus non egebis auxiliis, et gratias ages Domino, quod amala cousuetudioe suam temporibus vestrislibe- raverit Ecclesiam. Rogamus itaque, ut quod feci- mus gratum habeas, quia nobis parum prodesset totus mundus, si animam perderemus. EPISTOLA L. De Meiiiona.

Causam, qum inter dilectos fratres nostro cano- nicos Meritonenses, et monachos de Melsa verte-

A batur, super possessione loci qui dicitur Acohab. et B. et damnis, qu» sibi canonici querebantur iilata, ex mandato domini papffi decidentes, mona- chos canonicis condemnavimus, in restitutionem prffifati loci, ad damna sibi resarcienda. Quorum summam cum iiti ad octoginta marcas, servata ve« ritate et adhibita moderatione, extenderent, nos partibus nostris interpositis eam ad 40 marcarum reduximus quantitatem. Vestrn itaque fraternitati mandamu8,et domini pap» auctoritateprfficipimus, ut prffifatos monachos memoratis firatribus, jam dictum locum, et pecuniam prffifatam, omni occa- sione remota, restituere compellatis, ne in exse- cutione mandati apostolici negligentiffi vos quis- quamarguerepossitobnoxios. Hocautem monachis

B non debet sufTragari, quod iiiius prffiscriptum fun- dum advocato, siout nobis confessi sunt, tradide- runt, cum ille qui dolo desiit possidere pro posses- sore damnetur:undeIocum incontinentirestituant, et pecuniam infra instantem festivitatem Omnium Sanctorum persolvant. Quod si dominus fundi vobis quacunqne occasione se opposuerit, cum severi- tate ecclesiastica, adhibita diligentia, coercere non differatis.

EPISTOLA Ll.

AD...

Interdum sibi Iffisit nasum, vel eruit oculum, qui salutifero signo faciem munire disponit. Quor- sum hffic? inquis. Ad illa quffi mihi scripsistis respondeo, non tamen infortunio tuo insulto, miror Q magis, et tanto acerbioredoIorecompatior,quanto \itPitmj!|ue sincerius diiigo, quorum alteri, si que- irdla justa est, opera periit et impensa ; alterum perniciosius vitium ingratitudinisdehonestat. Porro

• jGkifef ki» J!^lSira longe gravior est. Hinc enim re-

• itftii, 'jndd^honestatis dispendium. Gffiterum, si sapis, hffic versatilis fortunffi iojuria tuis usibus militat: compensat enim cognitione rerum, quod ingratorum vitio visa est subtraxisse. Auxit ergo prudentiam, qu» te hoc stimulo voluit excitari. Jubent abaula duces mercenarios milites, si hostem fortuna sul>duxerit : eodem im minente avidius revo- cantur. Quisquis ergo vult stipendiis gaudere peren- nibus, a militia non recedat. At istud non ducis tantum, hostis quoque beneticium est. Profecto nisi mavis dissimulare, in portu navigas, et pro ar-

^ bitrio tuo, vestra licet lubrica sit, fortuna mu- tabit flabit spiritus tuus, fluent aquffi, grando concidet, coruscationes et tonitrua imminebunL Movebuntur ad hffic mentes hominum, et ad condi- tionis suffi notitiam reducentur. EPISTOLA Lll.

AD CLERICOS EXONIENSIS EGCLESIJB.

Ad populum pastore destitutum.

Licet orbitati vestre paterno compatiamur affe- ctu, magnum tamen ex eo concepti doloris habe* mus solatium, quod beatum Patrem vestrum ad superna migrasse contidimus, et apud Patrem mi- sericordiarum solitis precibus, sed efficacia majori.

EPISTOLiE. — AN. 1159-61.

84

sinari poterit et nobis et vobis. Gffiterum, line periculo animarum rerumque dispendio, a^ Ecclesiffi desolatffi protelari non potest, Atem Testram rogamus, et exhortamurin Do-

ut id ipsum sapiatis, et omnem scandalorum lismatis occasionem omni cum diligentia de- 18, incedentes unanimes in domo Domini, et esu Ghristi sunt, privatis commodis pnefe- I. Quo vero, sicut oportet, possitis in provi- } vobis pastore procedere, praecipimus qua« ad conservandam Ecclesi» pacem, dominum \f honesta de coUegio vestro legatione trans- , adeatis, preces ei devotione debita porri- B» ut canonice eligendi vobis pastorem liber-

concedat, et desUtutioni ecclesisB, ea, quae ianum principem decet, miseratione provi-

EPISTOLA LIIL

AD ALBXANBRUM PAPAM.

aino papffi Alkxandro.

erabilis frater noster Mauricius Dangorensis ipus, facultate et possessione tenuis, sed opi- nostra vir religiosus, et timens Dominum, iiam, cui auctore Domino prsesidet, turbatam urpatam invenit a malitia inhabitantium in pote legis divinee ignaram, et canonicas in- ones penitus ignorantem. Gens enim rudis omita, bestiali more vivens, aspernatur ver- ritffi, et Christum nominetenus profiltentes, t moribus diffitentur. Ab his enim Christiani 0 commercio in partes transmarinas venun- Bib inQdelibuscaptivantur. Legem veromatri- contemnentes, concubinas quas cum uxori- abent, commutant pretio, et crimen incestus aintes, consaagainearum turpitudinem reveiare rubescunt. Quod autem miserabilius, ut po- , sic et sacerdos, eisdem imbuti erroribus, oa fovent, et pernicioso corrumpunt exemplo, ad viam virtutis et veritatis reducere oporte- Ld hunc vero pestilenti» cumulum, istorum irorum princeps 0. et rex avunculi sui ab- filia, tam anobis quam ab episcopo suo, fre- Aradmonitus, utlicentiusetliberius possitin lilitia permanere, partem cleri non modicam Irocinium flagitiorum suorum traxit,etipsum >pum bonis suis spoliatum ab episcopatu ex. quia tam ejus quam populi, zelo charitatis nsus, adeo audacter redarguebat errores. opus vero quosdamde clero, quosdam depo- sontumaces, anathematis vinculo innodavit, rero palantes et vagi ad vicinos episcopos BB, Anghffi, HibernsB, Scoti», confugiunt, et sis ordines, chrisma^ et alia sacramenta Ec- 5 fraudulenter percipiunt. Unde rigor eccie- cm discipliuffi inpartibusillis adeo jam dete- ut ibi jam pene hffiresis et schismatis semina- pullulet. Idcirco sanctitati vestr», Pater snde, snpplicamus, ut nobis et prnfato epi- ' suffraganeonostro inauxiliumezsurgatisiet Patrol. CXCIX.

A patentibuslitterisvestris communiter ad episcopos Anglise, Wallia, Hibernis, Scoti» deslinatis» preecipiatis,quatenusquod nos,urgente necessitate, episcopiapudnos exsulantis canonicestatuemus in Wallenses, ipsi ratum habeant, et sententiam no- stram firmiter observent.

EPISTOLA LIV.

AD RBOBM.

Regi Anglorum, Gantuariensis archiepiscopus. Quam piadevotione vobisservierim, verbis enar- rare superfluum duco, cummihi multorum tempo- rum manifestaopera attestentur, et fideimesB testis in coBlosit, et conscientiffi conscius in Excelso. Attrita est caro mea, e tam ntate quam laboribus prffifatigati sunt artus, et sgritudo gravis et diu-

3 turna dierum meorum finem in brevi adesse de- nuntiat. Desideratam diu faciem vestram videre sperabam, antequam moriar, et eos quos me» custodiffiinregQO vestro commendaverat Deus.ipso inspectore et teste vobis prffisentialiter decreveram commendare. Sed, quiaadejus examencitius vo- cor, ante cujus tribunal in brevi stabimus omnes, serenitatem vestram, regios corde provoiutus ad pedes, litteris coram Domino judice omnium prffi- sentibus alloquor, attentius supplicans, ut fideiem vestrum, cujus in vos nunquam devotio tepuit, agentem in extremis dignemini exaudire. Exau- dite, quffiso, ut vos in extremis vestris exaudiat Deus. Exaudite me pro domo Domini, et pro par. vulis ejus, quos humano destitutos solatio derelin*

p quo, ut domum vestram tueatur Altissimus, et parvulos vestros, et filiorum vestrorum in ffivum consoietur. Transmitto vobis et semini vestro, be- nedictionem a Domino Jesu Christo : et vos, si pia- cet, destitutis meis majestatis vestrffi solatium mittite. Commendo vobis sanctam Cantuariensem Ecclesiam, de cujus manu per ministerium meum regni gubernacuium accepistis, ut eam, si placet, ab incursu pravorum hominum tueamini: et mihi, qui eam, licet indignus, disponente Domino, hac- tenus ut potui et scivi, rexi, talem studeatis sub- rogare pastorem, qui tanta sede non videatur indignus, cui religio placeat, qui virtutum meritis piacere credatur Altissimo. Fidelis vester sunm vobis consilium debet : ecce coram Domino et om- nibus sanctis ejus, consillum do. Non quffiratis

^ in hac re quffi vestra sunt, sed qu» Domini, quia ego pro eo respondeo vobis, quod si causam ejus fideliter procuraveritis, et ipse vestras utiliter promovebit. Post multas vexationes, auctore Do- mino, in Ecclesia Cantuarieasi reformavimus pa- cem, religionis promovimus cultum, idoneos ex conscientia nostra custodes prffifecimus ordini, et ne quis eorum cujusquam temeritate mutetur, antequam archiepiscopus subrogetur, prohibeat diguatio vestra, eosque cohibeat qui scissuras et nova molimina molientur. Quoniam et nos hoc sub anathemate inhibuimus, et eos excommunica- vimus, qui dispositionem ordinis quam fecimus

2

JOANNIS SARESBERIENSIS

36

immutare prffisument: prffiterea alumDOs nostros, clericos et laicos, quos nostri et sffipe vestri obse- quii ministros nostros habuimus, yestrffi committi- mus protectioni, rogantes ut quffi eis contuiimus misericorditer conservetis, nec eos patiamini ali- cujus importunitate vexari. Audiat adhuc Domi- nus meus clementissimus verbum unum, et egre- dientem animam meam Iffitiiicetyresiduum bonorum meorum mobilium, et quffi usque ad exitum pro incerto vitffi, diuturninate ffigritudinis, in usus visa fuerant conservanda, sicut Deus inspiravit, post exitum meum prfficepi pauperibus erogari. lUos qui fraudem committent, aut qui, quominus pro salute mea, et vestra, et liberorum yestrorum erogentur, impedient, analhemate jam promulgato condemnans. Ratam habete, si placet, disposi- tionem meam^ et eam transmissis ad officiales vestros patentibus litteris confirmate. Neque enim quidquam auri superest vei argenti, sed victualia tantum et qu» magno damno poterunt esse amissa pauperibus, et vobis nuilo erunt emolumento, vel minimo.

EPISTOLA LV.

AD WALTERUM ROFF. EFI8C.

Waltero Roftensi episcopo.

Graviter offendit in Ghristum, cui in fratrum unitate amoBnissimus factus est locus, qui ea quffi in domo ejus ad pacem facta sunt, nititur pertur- bare. Nos autem Gantuariensis Ecclesiffi semper dileximus pacem, et Domino propitio, nobis in fra- tres nostros charitatis in dies profecit affectus, et ab eis post tempora nostra omnem auferri cupimus materiam scandalorum. Ex nostra itaque con- scientia idoneos pro facultate custodes prffifecimus ordini, et quorum ministerio per gratiam Domini jam annis piuribus religio profecit : et extrinsecffi administratio possessionis solitolaudabiiius procu- rata est. Quod ergo statuimus, auctoritate qua fungimur monere prfficipimus inconvulsum, et priores amori utilitati subditorum insistere. et subditos in omni humilitate et reverentia, suis obe- dire prelatis. Walterum quoque, quem ob suam non ecclesiffi culpam, a prioratu amovimus, ab offiL- cio prioratus, et subprioratus, et omni prffilatione, ordinis, in Ecclesia Gantuariensi in perpetuum submovemus, indulgentes tamen ei, si pacificus fuerit, consortium fratrum, et cohabitationem Cantuariensis Ecclesi» : et si laudabiliter se pri- ▼atus habuerit, eum ad alias obedientias Ecclesiffi nostrffi, vel ad allerius Ecclesiffi regimen ascendere non vetamus, dum ad prioratum et sub prioratum, et cffiteras claves ordinis interdictas nequaquam aspiret.Si vero unquam ad hoc aspiraverit, omnes quoshujusmoliminishabueritadjutoresaaathemati subjugamus. Tibi quoque, Waltere, ne hoc facias, ex parte omnipotentis Dei, sub anathemate inter- dicimus, et quacunque dic hoc attentaveris, omni- bus fratribus nostris episcopis, et omnibus paro- chianis et subditis vestris in virtute obedientiffi

A prfficipimus ne tibi donec cesses, et condigne sa- Usfacias, ullomodo communicare prffisumant. Sed et si quid machinatus fueris in fraudem hujus no- strffi constitutioois, te cum omnibus complicibus tuis jam dictffi sententiffi noveris subjacere. Noli ergo, frater, errare ; noli, Deus enim non irridetur, sede habe pacem cum fratribus tuis : et quod in nos immeritos deliquisti, tibi indulgcat Deusl Deus pacis et solatii sit vobiscum, dilectissime frater, et nos, quos ad prffisens separat humanffi conditionis infirmitas, in ffiterna bealitudine secum perpetuo faciat exsultare.

EPISTOLA LVl.

AD NIGELLUM ELIENSEM EPISCOPUM.

NiGELLO Eliensi episcopo.

B Nos super re non ambigua consuluistis, et quam prffisertim a sapientibus expidiri potius oportuerat, quam differri. Siquidem rerum turpium nulla deli- beratioest,turpitudinisdiIatarepuIsaquamdamcoD- sensus iohonesti prstendit imaginem. Quid autem turpius estquam totiusdivioffi legis auctoritate con- tempta in Sancta sanctorum impudenter irruere, et impellente avaritia, contra jus et fas, jushffiredi- tarium in rebus ecclesiasticis imo et in ipso altari vindicare? Quis, nisi profanus, patienter audiat, nedum petat, quod tam manifeste sacri canones in- hibent, quod utriusque Testamenti tam expresse condemnat auctoritas ? Revolvite canones, quoniam in hac parte latissime patent, et plane videbitis pe- tentiumtaliaimprobatam essepetitionem,et eorum

Q qui tales audiunt, durissime plectendum esse assen- sum. Non est relictus nobis dissimulandi locus, quia in concilio Lateranensi, cui oos et vos, frater epi- scope, interfuimus, domino Innocentio prffisidente audivimus, vota talia, promulgato canonecondem- nari. Sedeforte regianosurgetauctoritas ;rectequi- dem nisi sciretis Dominum homini prffiferendum, nisi religio principis possit circumveniri, nisi per subreptionemabeononnuUaesse extorta,jam fuis- setis experti. Summa ergo consilii nostri hffic est, ut legi Domini et sacris canonibus, juxta professionem vestram obtemperetis : et quoties vos tales angustiffi presserint, incidere in manus hominum, quam Dei viventis, tutius judicetis. Sed est forsan unde me- rueritis super successionibus hujusmodi vexari, eo quod in fraudem canonum ad oessiones et substitu- tiones illicitas nimium proni estis.

EPISTOLA LVIl. Theobaldi Cantuariensis archiepiscopi testamentum Supremisdeficientiumvoiuntatibussuumaccom- modant jura favorem, et in se velut inhumanus pro- vocat iram Domini, qui piis eorum desideriis obvius contradicit. Nostra quidem voluntas est, et quffi, Do- minoauctore, nunquam mutabitur, utresiduum bo- norum nostrorum mobilium, quffi propter necessi- tates domesticas, et diuturnitatem languoris usque ad exitiim vits duximus conservanda, in usus pau- perumomninocedant,secundumquod nobis Domi- nus inspiravit, et sicut dedimua in mandatis vene*

EPISTOLiE. — AN. i45MI.

38

li fratri nostro Waltero Roffensi episoopo^ et bu8 nostris, Philippo cancellario nostro, ma- ) Radulfo Lexoyiensi, et Joanni de Sarest^eria eleemosynffinostreBdispensandsBprffifecimus : ipimus ergo quod ab initiodispositionisnosireB epimusyetomnibusministrisetfidelibusnostris, dem quam nobisdebent, injunximus, utistis iiperont,et eis omnia nostra exponant^et amicos mnes suppliciter exoramus,ut pro misericordia iniomnipotentis,eis auxiiium etconsiiium prsB- t.Omnesautemqui in prffifatispauperumrebus lem committent, aut qui, quo minus dispositio 'a procedat, impedient, anathematis sententia emnavimuSfipsiqueofficiales regis, si sedispo- li nostrae perturbandffiinmiiscuerint,se fidehum nunionenoverintesse privatos, ettanquam sa- ^«etexcommunicatiab introitn omnium eccle- mabstineant. Omnibusautem dispositionisno- adjutoribus, benedictionem Domini etnostram 18, et ipsos beneficiorum sanct» Gantuariensis mm participes constituimus, eisque de injuncta 3oenitentia xl dierum indulgentiam facimus. srea ex parteomnipotentisDomini et sub ana- ate interdicimus, ne quis officiahum domini adres,qu8B propriismonachorum Gantuariensis i8iiBU8ibusdicat8B8unt,temerantiamanumprn- it extendere,sedhabeant omnes res soas in ea ritate, et hbertate, qua easdem ipsis domini letnostro privilegiofecimus confirmari.Ad h»c K>dem anathemate, terrarum, quae ad archi- opnm pertinent,omnem ahenationem fieri pro- nus,et excidia,etdamnanemorum,donec nobis i88or subrogetur, nisi quantum necessarius Ec- e exegerit usus, vel dominus rex proprio ore Bperit, vel misericordia discreta cum modera- , pauperum hominum necessitati indulserit. Midem quoque interminatione clericis episco- \ nostri prohibemus indebitis exactionibus et tis vexationibus opprimi : et eis omnes hber- et consuetudines justas, quas habuerunt tem- i^illelmi bon» memoriffi decessoris nostri,prflB- ms observari.

EPISTOLA LVni.

AD aiCARDUM LOIfDON. BPISGOPUM.

;4BD0 Londoniensi episcopo. 8B rectum ordinem deserunt,aut nunquam,aut IflBtos exitus sortiuntur. Est autem in causis rectissimus, ut preBcedat sententiam exami- , et tunc demum qui poBna feriatur iegitima, innocentiam suam tueri aut non potest, aut smnit. Vos autem, si Adelitia de Valoniis justa lerimonia, ipsam contra iegitimum ordinem mitis condemnare, etaudientia sibi denegata, smdefensioniseiprflBcluditis viam. Meminimus sm nos vobis super hoc alia vice scripsisse, snus ipsamlocoet tempore congruo evocatam le canonico tractaretis ; etquidquid in eam sta- ium foret, maturo, non prflBcipiti judicio oon- fflUBy et prttoepimus, rol>OFari. At iUa se exinde

A durius tractariconqueritur.Nosveroreligionispro* positum nolumus impedire, sed praeeunte justitia, qufle sapientis faciem antecedit, illud sine scandaio offlou nostri cupimus adimpieri. Inde est quod di- lectioni vestrse iterato mandamus, ut in memorata causa ordinelegitimoprocedatis,itaju8titiam pru- dentia temperanles, ut qui zelum, quem in Domino habetis^audierint^scientiamquoque vobis gaudeant adfiiisse. PrflBcipimus itaqueutei audientiam debi- tam prflebeatis, et tunc secundum Dominum causa debitum finem sortiatur. Convenient Lond. nobis- cum, auctore Domino, in brevi, fratres nostri, ut de eorum consilio, si interim vestro officio exse- qoendodihgentiam placoeritadhibere causamhanc tutius possitis definire.

B EPISTOLA LIX.

AD RANDULFUM DE SERRIS, DX BLICTIONB ROMAlfl PONTIFICIS ALIXANDRl.

Amicissimo suo magistro R. de Serris suus Joan- NBs de Sar. salutem, et si quid ea mehus.

Angustiarum nostrarum, dilecte mi, te non am- bigo esse participem, cum nos, licet ahter, et dis- similiter, non alia vel dissimilis causa solUcitet. Nos e vicino jacula fortuufle sflBvientis excipimus in manibus nostris, et ocuHs jugiter subest con- tinui materia laboris, et doloris, et mcBroris. Non locum, non tempus indulget amara sors leetitiflB, aut quieti, vix solatii vel tenuis spes relinquitur. Sed iUa a Domino : si quidem jam de humano de- speratur auxilio : et me quidem rei familiaris sub r onere alieni flsriset importunitate creditorum urget angustia, sed hanc sollicitudinem denigrat mcBror, et quidquid privatum est, impelus fortioris, et pu- biici metus absorbet. Sentis ipse quid sentiam, quod loquor tibi ipsi, ut arbitror, jugi meditatione proloqueris, et moestum dicturientisverbummente prflBvenis circumspecta. Nam et tu nisi te ipsum exueris, dum de communis domini nostri solhci- taris infirmitate, cura vigih et continua, versaris in laI>oribus et doloribus nostris : dum universsdis EcclesiflB, a cujus uberibus coaluimus, coUisiones vides, causam pensas, pericula prflemetiris, dolo- rem dolori adjicit meditatio, dolorem quem ferre non sustines. In his tamen omnibus mitius agitur tecum, qui ad omnem auram et horam^ et ad om- nem querelam familisB desolatflBprflesens noncoge- ris lacrymari, qoi hberioris conditionis fortunam nactus, nequaquam times tibi aut exsilium immi- nere, aut necessitatem piaculare flagitium com- mittendi. Degis enim subprincipe, cujus memoria in jucunditate et benedictione est. Nos autem ti- memus supramodumneTeutonicusimperator cir- cumveniat fraudulentiis suis, et subvertat sereni- tatem principis nostri, mihi tam parum videtur habere discretionis, quem conveoticuli Papiensis prflBsumptio movet» nisi ut Aiexandri, si quis de ea dubitet,electio, etiam partis adversantis testimonio roboretur. Ut enim temeritatem illius prfleteream, qui Romanam Ecdesiam, qufls soliusDominireser-

3»

JOANNIS SARESBERIfiNSIS

40

▼atar examini, judicare prflBsumpsit, et eum qui fuerat excommuDicatus, siout cardinalium indicat inhonoratio Bisuntina, edicto peremptorio citavit ad judicium, et prsBJudicialisententia alterum vele- ris officii, et dignitatis nomine, alterum appella- tione Romani pontificis salutavit» senatoribus et populo favoris sui reveians arcana : quidquid Pa- piae gestum est, tam esquitati, quam legitimis con- stitutionibus, et sanctionibusPatruminvenitur ad- versum. Quippe absentes condemnati snnt, et in causa non examinata, imo potius non ibi, non sic, non a talibus examinandai impudenter, et impru- denter, et nequiter est praecipitata sententia.

Sed forte absentantes quam absentes potius dici placet. Hoc plane his qui sanctse Roman» Ecclesiae privilegiumaut ignorant, aut dissimulant. Univer- saiem Ecclesiam quis particularis EcclesisB subjecit judicio ? Quis Teutonicos constituit judices natio- num ?Quishancbrutis et impetuosis hominibus auctoritatem contulit, ut pro arbitrio principem statuant super capita filiorum homiQum?Et qui- dem hoc furor eorum ssepissime attentavit, sed auctore Domino, toties prostratusetconfusus super iniquitate sua erubuit. Sed scio quid Teutonicus moliatur. Eram enim Rom», prssidente beato Eu- genio, quando, prima legatione missa in regni sui initio, tanti uusi impudentiam tumor intolerabiiis et lingua incauta detexit. Promittebat enim se to- tius orbis reformaturum imperium, et urbi subji- ciendum ort>em, eventuque facili omnia subactu- rum, si ei ad hoc solius Romani pontificis favor adesset. Id enim agebat, ut in quemcunque denun- tiatis inimicitiis materiaiem gladium imperator, in eumdem Romanus pontifex spirituaiem gladium exereret. Non invenit adhuc qui tant® consentiret iniquitati, ipsoque repugnante Moyse, id est con- tradicente lege Domini, Balaamitam sibi ascivit pontificem, per quem malediceret popuio Domini. Filium itaque maledictioois, per cujus designatio- nem et exspectationem, permultassuccessiones, a primis familisBpatribus ad ipsum, cui reservabatur, maledicti derivatum est et cognomen et nomen. Et forte ad purgationem et probationem Ecclesise Ro- manse, Teutonicorum impetus, tanquam Gananseus alter, relictus est in eeternum, ut semper ad eru* ditionem ipsam inquietet, victusque corruat, ipsa- que fortior, gratior et gloriosior Sponsi reddatur amplexibus post triumphum. Sic ad gloriam Pa- trum, teste Lateranensi paiatio, ubi hoc invisibili- bus picturis et laici legunt ; ad gloriam Patrum, Bchismatici, quos sAcularis potestas intrusit, dan- tur pontificibus pro scabello, et eorum memoriam recolunt posteri pro triumpho. Libera debent esse judicia, et quisquis ea viribus nititur perturbare, capitaiem ab antiquis constitutionibus meretur poenam. Porro ecclesiastica debent esse liberrima, et de sacrorum canonum sanctione, sicut electio pastoris est in Ecclesia libere, et sine mundanae potestatis prsBUominatione celebranda, sic eadem

A in Ecclesia a judicibus ecclesiasticis, amotis s»cu- laribus terribilibusque personis, secundamregulas ecclesiasticasexaminanda est : quidquid vero con- tra prsBsumitur, in irritum devocatur. At hsec velut in castris, et sub gladio, minis et terroribus spes examinationis asimpIicibus,ameticuiosis, fraudu- ienter extorta, a dolosis violentis ei malitiosis, contra jus etfas, preecipitata est. Quid tamen in- quisitum est, quid probatum ? utrius sciliceteiecto- rum canonica, aut sanior esset electio, facti quae- stio simulabatur, et juris. Factum itaque, pro vo- luntate partis, qusB ponit carnem brachium suum, propositum est, et probatum. Probatum est, in- quam, Victorem solum electum, a saniore parte cardinalium petitione populi, consensu et desiderio

g cJeri, et solemniter jumentatum, iocatum esse in sede Petri, prsesente RoIIando, et non contradi- cente, imo consentiente, et suis clericis praecipiente ut ei obedirent, quem in sede apostoiica videbant pontificii insignibus decoratum. Hoc quoque pro- batum est,quod duodecimodie post promotionem Victoris, egressus ab urbeRolIanduspropeterram Siculi in loco non ceiebri primumest jumentatus. Annon inspexisti probationis modum ? Hoc enim juraverunt, decanus basiiica B. Petri^ et duo fra- tres ejus in persona totius capituli, juraverunt et religiosi, rectores cleri Romani : hoc ipsum pra- fectus verbis, et alii cives jurare obtulerunt ; sed clericorum duntaxat reoeptasuntjuramenta, quo- niam hsec omnia tractaverunt manibus suis.

p Quis vel ceecus non deprehendat tam manifestam malitiam, mendacia tam aperta f Nam fere omni- bus notum est, cujus momenti sint, praesertim in electione Romani pontificis, rectores illi, quos ad tuendam malitiam suam conciiium Papiense ma- gnificat. Cui non est incredibile eos hsec tractasse, qui jactitant. Sedesto,quodinterfuerintinitio jur- giorum,nunquidR. usqueadconservationem suam per dies duodecim persecuti sunt ? Nunquid hoc vidit capitulum B. Petri, in cujus persona juratum est, an rectores qui pro se juraverunt ? Nunquid haec omnia prsefectus vidit, exsul, et cui uri>em intrare non licet ? Sed et ipse, ut vulgariter dici solet, Octaviani nepos est, et e vicino, ut rectius dixerim, cognatus, utpote sororis filius. Sed alii cives haec omnia inspexerunt, ut tuto jurarent. Nunquid ad terram Sicuii accesserunt ? Plane fide- liter examinati sunt testes, qui haec omnia, prsB- sente illo sacro concilio, juraverunt. Sed de indu- stria civibus remissa est necessitas juramenti, quoniam non erant utique juraturi. Nam, etsi non conscientiaB, at famse dispendium apud concives suos incurrereverebantur.Caeterum sanioris partis numerositas quo defluxit ?Si prudentiae et justitise incolumitate vigebant, quo motu recesserunt a veritate et justitia quam tenebant ? Anne pecunia iila corrupti sunt, quam senatores se ab Octaviano accepisse confessi sunt, ut jurarent promotionem ejus ? QuflB reparationi murorum apopulo addicta

41

EPISTOLiB. — AN. 4159^1.

42

est, acclamantibus multis, quod non licet mittere A eam iu Gorbonam, eo quod pretium sanguinis est ? £x illo magno nervo soli tres remanserunt, digni quidem oardinales, de quibus Teutones in castris ferrent sententiam. Audivit hflsc omuia Willelmus Papiensis cardinalis S. Petri ad Vincula, prAsente ooncilio non negavit. Sed quid pro Yictore asse- ruit ? quare neglecta est attestatio ejus ? Inter.ro- gandus erat : satis eaim habebat oris et pectoris, et iBtatis, ut pro se ioqueretur. Sed plane interro- gatus non est, quod fuerat negaturus, et scienter obmutuit in tumultu, qui furoris videbatimpetum, et quod hflsc prasumptio in nullo preejudicat ecde- siastic» libertati. Unum tamen edoctus sum silen- tio ejus, quia qui tanto discrimine. Ecclesifls non videbitur ad martyrium properare, si Victoris adeo b sflma fuit electio, quare cardinales episcopi et om- nes alii, exceptis his tribus, quos tu quidem nove- rasy sed amodo mundus agnoscet, consecrationi iilias defuerunt ? Quid ascitos Tuscifls episcopos a consecratione inhibuit, nisi sacriiegii conscientia ? Miror qnod omnes pauperem seqantur Alexandrum, maluntque cum eo exsulare a facie priocipum, quam adhflsrentes aemulo ejus cum principibus gentium imperare. Hic episcopi, hic presbyteri, hic diaconi, hic curia tota, et ordine de tanto quisquis non exsu- lat» hic est : eos Papiensis concihi sententia non terret, sed in ipsum imperatorem, et idolumsuum cum omnibuscultoribussuis.sperantes in Domino» in potentia virtutisejus, confortati in Spiritu sancto sententiam anathematis intorserunt. q

Transeo ad novas et inauditas decretalis synodi subscriptiones, in quibus ex episcoporum defectu pro eis comites admittuntur, in quibus illii prseci- puam sibi vindicant auctoritatem episcopsdium se- didm, quarum aut nulla est aut eiectio reprobata. Reginaldus enim cancellarius imperatoris se Golo- niensem gessit archiepiscopum, cum certum sit electionemejus a Romano pontifice, beatoAdriano. foisse damnatam, nec video quare, cum episcopa. tom ambiat, a Yictore suo distulerit consecrari, nisi quia imminentem ruinam timet. Guido comes de Planderada, Ravennatis archiepiscopi supplevit vi- oem, cum nec fiiius suus, cujus electio quassata est, licet bonus juvenis sit, adhuc vice archiepiscopi fungi possit. Gui non hflBcridicuia videantur? Scenfls theatraiis hflec species est, potius quam reverendi imago concilii. Quid, quod regnorum etprovincia- rum magnus, falsus tamen, coilectus est numerus, ut subscriptores isti ignaros rerum secum facilius in praecipitiumtrahant?Quis adilliusconciiiistatuta moveatur, ubi :

sedere patres eensere para/t,

Siregnum, iiiemplapetat^jugulumquesmatus, Poisuraigue infanda nurus.

(LUCAN.)

et si quid tyrannicum atrocius excogitari potest? Et qnidem bene cum Ecdesia actum est, quod Gse*

sar, qui aderat, plura jubere erubuit, quam ipsa pati.

Possem pluribus ad ea qua scripsisti re- scribere, sed hflsc satis esse arbitror ad persuaden- dum, ut si fieri potest, Aiexandrum dominus Re- mensis recipiat, et consensus, si ita viderit expe- dire, donec fiat, commode differatur. Namhocsa- tis persuasum credo ut non acquiescat imperatoris idoiumadorare. Si vero periculum immineret, rem interim dififerri commodissimum est. In rebus ar- duis periculosa cst precipitatio, et mora qufls in rebus expeditis periculum trahit, frequenter parit opportunitatem gerendorum. Papiensis et PJacen- tinus episcopi satis et supra modum, pro parte qufle confidit in homine, sollicitati sunt, sed neuter eorum conseusit consilio et actibus iniquorum, quoniam exspectant ipsi regnum Domini, eis ta- men imminet imperator, ut eorum exempio robo- rati remotiores verbum faciant pro veritate secu- rius, ascendentes ex adverso luporum,soipsos mu- rum opponantinexpugnabilem pro domo Israel. Et quia tibi non aliter ac mihi ipsi loquor, quidquid fervet io pectore, patenter exponam. Tu quasi yi- cinior, et cui rerum facies familiarius innotescit, poteris de singulis plenius et fidelius judicare. Si schismaticus furor roboratis partibus minus in- gruerit, ut penes quos Eoclesifle Romanae constet auctoritas, esse possit ambiguum, nihil mihi vide- tur consultius, quam prfleelectionis sententiam dififerri in diein revelationis justi judicii Domini, quoniam illa sola dies victum facturanocentem est. Si quidem, ut ait ille :

Nulla manus belli mutato judice pura est. Ethominis justitiameritorum veritate non plane, nonpleno intellectu, aliquaerroris nube plerumque subvertitur. Ad justitia Qominiin eBternum justitia est. Interim donec illuminet abscondita tenebra- rum, invocandus est et rogandus, ut manifesto demonstret judicio, quem ipse preeelegit accipere sortem ministerii hujus. Si tamen nihil est quod quflestioni faciatiocum, aut dubitare permittat vei academicum fere ad omnia fluctuantem, cum no- vum par decertantiumi in omnium intuentium stu- porem, Domino permittente, processerit, hinc tota stante Rcclesia, inde solis tribus flagellis arundi- neis, in se, dum scindere unitatem moliuatur, di- vinam provocantibus ultionem. Si personam per- sonflB conferas, alter litteratus est^ modestus, hu- milis, justitise zelator : aiter solam semper am- plexus est vanitatem ; si causam causse, sdter ingessit se tanquam fur et latro mauu violenta, exquisitis dolis, sponso indignante, in sponsa am- plexus irruit : aller casto pudore substitit ante- quam introduceretur a sponsa. Unde verendum ne tam manifesti sceleris dilata damnatio suum schi- smati videatur prffibere consensum.

LicetdominusGantuariensisIaaguoregravissimo, ut nosti, teneatur, hujus tamen neccssitate verbi, convocatis episcopis et clero totius regni, Londi-

43

JOANNIS SARESBERIENSIS

i4

num properat,ut fratrum conYOcatocoDciiio,quid A facto opus sit, domino regi eum consulenti signi- flcet. Timebamus ne ex causa itineris amplius gra- varetur : ideoque Acardum vestrum per aliquot dies detinui renitenlem, ut de statu Domini, ipso referente qu» yiderat, certiorari possis. Ex quo autem iecticam ascendit, aliquatenus videtur eon- fortatus, licet adliuc nimium infestetur : aliquan- tulum interdum quievit vomica et sponte naturaii» purgatio reparatur, Wintoniensis et Dunelmensis, ut aiunt, si Octaviano palam auderent pro voto suffragari, libenter cederentin partemejus : econ« tra Eboraccnsis, et thesaurarius noster fovent totis viribus Alexandrum, non tamen soli sunt, quoniam pars h8BC pluribus est et melioribus accepta, sed eam vehementius tuentur. B

EPISTOLA LX.

AD. . .

Soient pigmentarii diversas species commiscere, acumenpungentium sicmitigarelenibus, etamaris contemperareduicia, ut cum in nova speciei sapo- rem et efficaciam ooaluerint, universa dulcescant, et ad subversionem mentium efficaciora sintuni* versa, quam singula. Uoc autem et idcirco forte sffipiusevenit quodea quae dulciora sunt, sumun- tur avidius, et immoderatio sobrietatis metam de- serit, cum hostem qui minime prscavetur, gratia dulcedinis introducit. Tu quidem an pigmentarius quiindoque fueris, incertum habeo, certus equidem quod pigmentarios in aliquo imitaris, si tamen recte diceris imitari, quos in quarumdam confe- q ctione specierum videris rectius anteire. Et forte ideo priBcedenti autumno varias vini species coe- misti, quarum coemptio et comportalio (sicut te mihi scripsisse recolo) operam tuam a gerendis aliis avocabant. Sed licet pianum vulgaris pigmen- tarii dedigneris, iinguam tamen et calamum cum universi pulveris pigmentarii, qui tamen philoso- phum decet, vim redoleant, nequaquam sufficies excusare : nam et loquela tua manifestum te fa- cit, et dissimulantem pagina nuper mihi missa convincit. In amicum siquidem imperitum sermone et scientia ingenium illud Lexoviense exeris, lin- guam acuis Lexoviensem, cum qua nunquam ma- num conserere mihi propositum est ab initio, et velut orator prsBpotens, nunc tua stabiliens, nunc j. destruens aliena, mihi omnem defensionispraeludis viam, et quidem prseclusa esset, ut mutire non possem, si occupationes meas novisses ad plenum. Sed in eo bene cum simplicibus, mei sciiicet simi- libus, agitur,quos vos sapientesspiritus prophetifiB non semper illustrat. Facile tamen crediderim Lexo- vienses, cum plurima sciant, et quaecunque volue- rint eloquantur, esse divinos. Nunquid ergo ex quacunque causa ausu temerario contendam tecum, qui auctoritate et merito Lexoviensibus Patribus adflBquaris. Domini si quidem Lexovienses Patres non modo eloquentium, sed eloquentiae quodam- modo sunt.Nam cum Aureliacensibus qui muitarum

rerum peritiam et usum habent, aequentur in pluri- mis, in eo facillime antecedunt, quod hicnascuntur et fiunt eloquentes, adeo quidem utomnem SBtatem et sexum genuinus eloquentieB usus imbuat, et in- formet. Quidergo, impeditioris lingueB homuncio, torrenti tantaB eloquentieB respondebo ? Licet autem nequeam de pari resistere, tamen quibus me im- merito inustum perstrinxeris, impuneforte pereur- rere licebit venia impetrata. Accusas itaque dia- turnitatem silentii mei, nonne silere iicitum est T imoet justum apud sapientes, etfacundos, eum qai impeditiorisIingueBest, et animi obtusioris. Nonne, si frequentius loquatur aut soribat, ad hsBC minas idoneus, suam ignominiam denudabit, aut perpe* tuabit ? Transeunt enim qufls dicuntur, sed qu» scripta sunt, permanent. Qui tamen te ipso tacitar^ nior videor, tibi, qui scribenti rescribo semper, et interdum scripto praBvenio te scripturum. Sed forte illiterata facies litterarum, et arida linguaB color exsanguis, scripturientem aut dicturientem expri- munt potius quam scribentem aliquid, aut dicen- tem. Recte quidem si dicor elinguis aut mutus,cum et simiii verl>orum schemate male formata mulier dicatur informis, et littersB qu8B minimum sonant, mutarum nomine censeantur. CaBterum tacitumita- tismeaB aliam exprimis causam, notans supercilium elationis meaB, qui de throno potestatis, qua me uti fingis, amicum humilem qualiquali chartula vi- sitare dedignor. Unde peccatum hoc inmejacis, aut quis eorum, cum quibus vixi, criminationis hu- jus auctor est, aut deIator?Thronum mihi pote- statis et usum improperas ; at quantulacunque tem- poris experientia didicisti (nam de sola dierum, quibus commorati sumus, conqueror brevitate) ; didicisti, inquam, quod in domo domini mei primos recubitus non usurpo, quod sponte mea et ultronea voluntate pluribus cedo. Justum siquidem est ut in tanta patris domo, sicut meritis et dignitatibus, ita me honoribus,etusu potestatis plurimi antecedant. Amicum inquis humilem. Quid, qneBso, aiiud esi heBC humiiitatis professio, quam callida queBdam ostentatio dignitatis et gradus, subaJQrectata dissi- mulatio celsitudiniset honoris? Qualiquaiiehartula adjecisti. Quam enim aliam, nisi qualemqualem, videlicet ineptam, mittet indoctus et rudis, et qui preBvisus ab aliquo Lexoviensi, tanquam Moeris alius obmutescet ? Hic utique apertos oculosbabuisti, et de viribus meis recte judicas, dum a me nonnisi chartulam qualemqualem exspectas. Deinde ut su- percilii me convincas, aut negligentieB, numerum nostrorum qui Tolosam aggrediuntor mihi objicis, ac si omnes Tolosipetas per urbem Lexoviensium aut Baiocensium transitum noverim habituros. Si- tum namque urbium vestrarum ignoro, et nescio qua transituri erant, quos in urbe Pictavorum ex edicto regis oportuit convenire. Te qnidem minime ibi inveniendum credidi, nec audieram quod tufe- licem expeditionem alio modo quam orationibus prosequaris. Noveram tamenexrelationemultorum

EPISTOLiE. — AN. 145^1.

46

»s sine LexovieDsibus duci non poterat, quia eorum incendia belli factaB sunt,ipsique in ma- j^nem ferentes etgladium Domiuoexercituum ntur. Unde liquet, et quavis luce clarius lod legem requiri oporlet ex ore eorum : 3s enim scientiffi sunt, et auctoritate qua inent, possunt, etdebent, utin se concurrant

imperare. Te interim domuituffi composita juiescere arbitrar, ignorans an te yisurus liquis eorum, qui egrediebantur a finibus . Nam cum de vestris plurimi reyertantur, >rmter WiUelmum medicum mitii tuae saiuta- illoquium reportayit. Vidisti tamen de domo sa domini mei piurimos redeuntes. Tu qui- IBC fecisti, et tacui : imo tu tacuisti, et ego li. Negare non possum, quin pluribus trans- is operam dederim, quorum nonnullos, ut aure loquar, cum litteris ad te perferendis isdimisissem, quam cum variis portionibus ctilis meaB, qua me militantium nudavit im- 18. Postremo genius mihi, ut ais, fuerat de- ndus, et somniorum dulcedine, et solemni-

epularum. Nosti siquidem quia voluptatis *em nihil aliud impedivit. Nam domini mei umque negotia, sed nec curam rei familiaris s. Cumitaque innocentiam meam, superbiffi, mtiffi, et voluptatis nota inusseris, hffic in i, quasi conterens velut varium pulverem itariummiscuisti,etquia poterant amarescere i, aures mihi ante dulciloquio perfricuisti ; Uigam quid loquaris. Ei charitatis hoc igne [uis, ut universa propinata dulcescant. Fiat [uod vis, cedo majori, et omnia bene et interpretor.

EPISTOLA LXI.

AD REGEM HENRICUM.

ino regi Anglorum.

statem regiam excogitatis circumvenire fal- saorilegii instar est, prffisertim ubi indigna- potestatis adversus innocentiam procurat et in dispendia salutis laborans impietas minatrixfraternam molitur exstinguere cha- i. Cum alia crimina Deus oderit, hoc est )b insignem sui malitiam detestatur anima estram vero sanctitatem, sicut accepimus et js, iniqui circumveoire conati sunt, litteras lostro conceptas nomine porrigentes, quibus iabatur, me in extremffi difflcuitatis articulo n poeoitere super promotione venerabilis nostri Rogerii Eboracensis archiepiscopi^ et ati yestrae preces porrigere, utquia mihi quod parte deliqui negatum est emendare, vos er coUatam vobis a Domino potestatem, ac- empore justitias judicandi, etexercendi vin- in nationibus emendeUs. Kcce Domino in- re et judice loquar in auribus vestris quod est. Litteras istas nec scripsi, nec scribere nec ab aliquo meorum scriptas novi. Falsffi it eis ad delusionem vestram, et sui damna-

A tionem solus faisarius scienter usus est ; quisquis sit iUe, plane suum portabit judicium, et ex aucto- ritate sacrorum canonum in laqueum anathematis incidet, quoniam qui talia agunt, tanquam discor- diarum, scissurarumque satores et incentores de- testatur anima Domini. SuppUcamus itaque sere- nitati vestrffi, ut tantffi malitise auctores, si placet, comprehendi jubeatisadpGenam,eteos tam acerba administratione puniri faciatis, ut qui yindictam audierint doceantur, et doceant vero et justo prin- cipi faUacias, et malitiam non placere. EPISTOLA UII.

AD REGEM HENRICUM.

Regi Anglorum.

Virtus principum nuUo ciarius eiucet indioio,

B quamsi majestate ejus pacem popuius, Ecclesia quietem, et religio gratum Domino recipiat incre- mentum.Regum enim thronus in eum yigore soUdo robaratur, qui tantarum virtutum nititur funda- mentis. Hffic in auribus vestris crebro repetimus, eo quod constat ipsam gratam esse auditui vestro : et sicut in opere clariora, ita ex usu frequenti ma- jestati vestrffi gratiora sunt. Dum in his yestra versatur intentio, prosperabuntur in Domino, et in totius mundi gioria gressus vestri. Nam et hoc san- ctorum, quorum quieti prospicitis, suffragia impe- trabunt. Incumbit orationibus pro vobis ad Domi- num, monasterium Sanctae Mariffi Eboracensi8,quod tanto vobis fiducialius commendamus, quanto ex omnium provincialium testimonio iUud, et vene

Q religionis cultu, et pia devotione in vos et liberos vestros commendatione dignius esse confidimus. Turbavit pacem ejus diutius, sicut pro certo acce- pimus, frater quidam, qui tandem urgente se maU- tia et levitate morum^ velut palea inutilis ab area Domini avolavit. Deinde vestram adiit majestatem ut ex eo se odibUem Domino convinceret, quod monasterio detrahere non erubuit, et contra Regu- lam B. BenedicU privilegium delinquendi conatus est impetrare : pro reverentia vestra voluerunt eum recipere fratres secundum statuta Ordinis sui. At ipse non acquievit intrare, nisi ingressu ejus ordo monasticus solveretur. Yestrffi itaque excel- ientiffisupplicamusutejusdemreligiososlocifratres benigne audiatis, et iUi negetis auditum. qui fra-

Q tres pro vobis jugiter orantes nititur impedire. Ad hffic causam universalis Ecclesiffi ante pedes mise- ricordiffi vestrffi provoluti vobis attentius commen- damus, rogantes Dominum pro nobis, et vos pro vobis et Ecclesia vestra, ne ad preces imperatoris aliquid statuatur a vobis, unde furor schismatis amplius invalescat.

EPISTOLA LXIII.

AD BUMDEM.

Regi Anglorum.

Qui non spernit pauperum preces, misericors et miserator Dominus Ecdesiffi suffi gemitus exaudivit, et per gratiam suam vobis restituit pacem, quam possitis, ut oportet restituere subditis vestris. Ju-

47

JOANNIS SARESBERIENSIS

48

stnni enim est, ut sint conBolationum participes A qui contriti sunt in laboribus vestris, et qui facul- tates, corpora, animas, vestrum exposuerunt ad li- bitum, vobiscum, vel ab modicum valeant respi- rare, ut yestris postmodum obsequiis sint, cum opus fuerit, aptiores. Csterum, quia in absentia yestra, nec spes quietis est cosetaneis nostris, yul- tum vestrum desiderat universa terra, rogat Do- minum, in cujus manu corda sunt regum, ut vobis veram pacem, et sibi vestram gratiam largiatur, et ut in regno vestro ad consolationem et utilitatem cleri et populi, placeat amplius commanere; eos qui pro vobis orant, audire consuevit Altissimus» et hanc ipsam petitionem humiiium acceptam esse confidimus apud eum. Supplicamus itaque maje- stati vestree^ ut vobis placeat, quod placere Domino b arbitramur, et ut redeatis ad peculiarem populum vestrum, pro cujus necessitate et precibus pacem vobis a Domino credimus undique reformatam. Moveat vos devotio populi, moveat affectus libero- rum, a quorum aspectu vix rigidissimus parens posset tandiuoculos continere : fides moveat conju- galis, moveat amoenitas locorum, et afEIuentiadeli- ciarum, quas non sufficimus enarrare : et ne pro- priam prffitereamus causam, moveat animum ve- strum desolatio mea, qui pra aetate et aegritudine desideratum adventum vestrum diu non potero exspectare. Pelli meae consumptis carnibus adhssit os meum, recessum minatur spiritus, hffiret tamen membris in desiderio et spe adventus vestri, ex- spectat quidem et sperat, et interim auremsurdam q prffistat vocanti natur», et recusat oculos claudere nisi prffivisa facie vestra. Summa itaque precum et desiderii mei est, ut, quam cito opportune redire poteritis, redeatis. Preterea fama est quod impe- rator per cancellarium suum, vos in apostolicum suum, qualiscunque sit causa ejus, nititur incli- nare, sed Domino protegente animum vestrum, Deum ouilibet homini prffiferetis. Scitis quia : Male- diciu$ etl omnisgui confidit in komine, et ponit car- nem brachium $uum {Jer. xvu). Et quidem in rebus tam arduis et tam periculosis tutius est differre in tempus, quam antetempns prfficipitare consensnm. Soper hoc autem, et quibusdam aliis, vestro vel saJtem archidiaconi mei consilio et prsesenti collo- quio plurimum indigerem. -^

EPISTOLA LXIV. "

AD EUMDEII.

Anglorum regi.

In eo maxime viget et proficit gloria principis Ghristiani, si pium Domino, a quo omnis princi- patus est, impendit famulatum, eique pacis, exsul- tationis et gloriffi perpetuatur hffireditas, qui pro- cellas componit Ecclesiffi laborantis, et fideli, et fe- lici procurat obsequio, ut exsultans sponsa cupitis sponsi queat amplexibus inhffirere. In se vero pro- vocat omnipotentem manum AIti8simi,qui naufra-

gium Christi plenomiserationis affectunon excipit, qui Eoclesiffi coliisiones aut operatur, aut negligit, et abutens potestate concessa, consensu fovet ma- litiam quam non reprimit aut exstinguit. GoIIisio siquidem populorum, etindubitata regnorumsub- versio, et fomes schismatis est prffidamnati a Do- mino, et jam jam labentis indicium principatus. Speramusautem in Patre misericordiarum, auctore consolationum, quod thronus vester benedictione perpetuasolidabitur,etquod filii vestri, et filii filio- rum solium regni, quod ab eo accepistis, et salubri administratione disponitis, feliciter hffireditabunt, cum in subditis vestris tantam, ipso propitio, inve- nerimus concordiffi unitatem, ut fidem eorum in petra Ecclesiffi solidatam esse, fidelissimis et ma- nifestissimis constet indiciis. Cum enim ex man~ datovestro Aoglorum convenissetEcclesia,propo- •ita est in auribus sapientium quffistio, super qua fidei veslrffi sinoeritas, utoportuit, optimates regni vestri dignata est consultare. Lecta sunt hinc inde plurima quibus pars allerutra sententiam suam tueri poterat, vel errorem. Deinde in medium pro- lata est norma fidei, regula gerendorum quffi in Patrum sanctionibus invenitur, ut sic innotesceret uni versis, utrius caus» facies ei commodius posset aptari, adeoque propitiante Patre misericordiarum, processum est, utex assertionibus partium veritas eluceret, cum et testes ab insperato procedentes, apud nos causam veritatis inslruxerint, et nefanda schismatici opera prfficonante fama publicarentur. Itaque, secundum ea quffipropositasunt, non qui- dem judicatum est, quia nec licuit, non statutum aliquid in prffijudicium regiffi majestatis, quia neo debuit ; sed, quod licuit, quod debuit, quod jussio majestatis vestrffi exigit, consilium, Domino teste et judice, formatumest,quod fidelisprudentiasub- ditorum veroprincipi dictare debuerat non rogata : illud quoque ut prima, sicut justum est, vobis gra- tia debeatur, et operis gloria consuinmati, prout praecepistis, sine omni publicatione in libris con- scientiffi signari fecimus, quos vobis a latoribus prffisentium magistro Bartholomeo archidiacono, et Willelmo de Ver capeliano nostro, jussimus aper- iri. Nam prffidictus archidiaconus scrutiniis et de- liberationibus ioterfuit universis, et vota singulo- rum, et omnium exploravitnobiscum. Et qu» ao- cipietis ab eo, de nostro pectore processisse non dubitetis. Eos vobis commendamus, rogantes atten- tius, ut personai^ eorum, si piacet, commendatas habeatis, et nostras, quffi in manibus sunt eorum, petitiones, benigne admittalis.

EPISTOLA LXIV (6).

▲D EUMDEM.

Amor fiduciam parit, etapud eum quem ardenter amat, fiducialius agere consuevit. Quo autem affe- ctu vos semper amaverim, operibus quam verbis ostendere, semper honestius et utilius reputavi,

(6) Epistolae 61 et 65 in editione Parisiensi, cum prfficedenti 64 conjunctffi, ex tribus unam efficiunt ; in ms. Cantabrigiensi separatim habentur.

EPISTOLiS. — AN. 1459-61.

50

amen pro voto nunquam affectum implere tim. Qui omnia novitmihi conscius e8t,quod io» quam in vos habui, vires meas semper lit. Spero itaque quod et majestas vestra in u dulcedinis condescendet mihi et parvulis Et quidem omnes alumnos meos me pridem meminicommendasse. Nuncautem eum vobis lendo prae ceeteris, qui in obsequio meo pres is laboravit, et minimum accepit de manu cum sinceritate fidei et exhibitione operis srit plurimum. Ad pedes ergo dementi» ve- »rovoIvor, quanta possum devotione suppli-

ut eum commendatum habeatis, ipsique 1 defectum suppleat benignitas vestra, et me amiserit, ei pro me serenitas vestra, si [, respondeatin affectu dulcedinis, et consola-

patris amissi. Is est Joannes de Sar. quem 9 alii commendarem, si aiium inter amicos et 108 haberem potiorem.

EPISTOLA LXIV.

AD BUMDEII.

iquam satisfiet in carne desiderio meo, nisi sratissimam faciem vestram mihi in came vi- iontigerit. Dimittet tum in pace servulum Ghristus, si antequam egrediar a patientieB 3 ad pacem,-filium pacis mihi videre dederit um Domini. Det mihi Ghristus videre chri- suum, et exinde morti properanti gratulabun- sourram. Exspecto in spe ista, et crebris apud co suspiriis : Nunquid non dabit mihi Chri- neus, ut videam, quem desideranti dedit ere christum ? Nunquid non videbo filium r» a laboribus temperantem, temperentem culis,antequam moriar? Est mihi domi adhuc irus incomparabilis, thesaurus paternflB t>enedi- 8, quem vobis reservo, si ad patrem agentem tremis majestas vestra dignetur accedere. itui vos in caput gentium, matris vestriB pe- vestris subjeci filios, et adhuc quidem de ptuario grati» plenioris, dum audiatis voca« n Patris, adjicietur vobis de rore coeli desu- l de pinguedine terrffi benedictio cumulata. si redire non iicet, vel non placet, thesaurum vobis restituendum ab Ecdesia, fidei ipsius lendo, et vos commendavi, et ipsam vobis lesiderio commendatam. Mater vestra est, a GhrisU est, etquovis gioriosior, et potentior patu,nec adversuseamportiBinferi prevale- Accepit a Christo suo, ut illuc, quos decre- nuUo prohibente, intrudat, et inde quos to- potenter ejiciat. Si vult», imo quia vultis :um habere propitium, sponsam ejus ques est na, oujus et ipse caput est, illa enim capitis 18, studeatis habere propitiam. Nam cui deest L Ecdesiffi, tota creatrix Trinitas adversatur. ;gerunt vobis filii ssculi hujus, ut Ecclesise &tis auctoritatem, ut vobis regia dignitas au-

A geatur. Certe vestram impugnant majestatem, et indignationem Domioi procurant, quicunque sunt illi. Ipse est qui dilatavit terminos vestros, ipse qui vestram provexit gloriam. Omnino iniquum est si vos benefactoris vestri et Domini gloriam con- trahatis, pffina dignum est, et procul dubio poena acerbissima punietur, imo Domioo propitio non punietur, quia, ipso propitianie, non fiet. Convenit vos sponsus Ecclesin per os meum, convenit pastor omnium, princeps apostolorum Petrus, rogantes attentius, ut si eos principatus vestri habere vultis patronos et adjutores, pastorem in Ecciesia Exo- niensisecundum Dominum velitis ordinari, eteam- dem de tanto naufragio eripere studeatis. Prima omnium est, cui prospexistis in regno* Attendat,

B 8i placet, dignatio vestra quid sit exinde consecuta. Nostis quos exclusit ab Ecclesia, qui et cohimba- rum venditores ejecit, et absit ut quisquam introeat^ quem Ghristus exclusit ! Sponsorem me pro Petro constituo, quia honor quem ei exhibebitis, vobis eUam in prassenti centupiata mercede rependet. Ad hncsi moram feceritis longiorem, vei archidia- conum meum, si cum indemnitate vestra fieri po- testy mihi remitti quflsso.

EPISTOLA LXV.

li> EPISCOPOS ANOLUS (7).

Venerabilibus fratribus episcopis, et uniTersis

ChrisU fidelibus, per Angliam constitutis saiutem.

Expetiit, ut audistis, hostis anUquus integrita-

tem Ecdesiffi, et omnibus fallaoi» et nequitin snn

Q innitens viribus, insolubilem scindere molitus est unitatem. Cnterum foris est indeflciens pietas, siout ad probaUonem fidelium procellas pmvidet eminentes, ita easdem emergentes et invaiescentes in usuro dectorum salubri dispensatione contera- perat, ot qui erudiuntur in pcena, probati per poe- nitentiam coronentur. Qui ergo a malitia inhabi- tanUum suam turbari permisit Ecclesiam, eam prndsis membris putridis, jam imminente spe pacis incipit serenare, et in capite Ecdesin, sede Petri virum apostolicum statuit, dectum et con- secratum canonice, ab omnibus qui recte sapiunt et catholioe approbatum. Is est dominus Alexander, quem in Patrem et pastorem, assensu principum nostrorum, Angiicana et Gallicana receperunt Eo-

Y^ desin^ et sanct» Romn Ecciesin piena devoUone obediens, Octarianum, cum omnibus fautoribus suis, vdut manifeste schismaticnm ei hnreticum condemnavit. Inde est quod universitaU vestm pr8scipiendomandamas,et exhortamur inDomino, quatenusdomino Alexandro tanquamPatri obedia- tis, et ei reverentiam Romano ponUfici debitam, per omnia exhibeaUs.

EPISTOLA LXVI.

▲D BBGBlf HBRRTGUM.

Ex Htteris, quas mihi vestra serenitas destinavit, planum est prudentiam Testram suggestione mali-

MS. V.: Idem universo eUro per Angliam et Scotiam eonstUuto.

M

JOANNIS SARESBERIENSIS

52

gnantiamadYersusiQOOceoiiammeainfuissecircuin- A Yentam.Siquidem ilii,quo8 Yestros parochianos esse asseritis, a domino archiepiscopo per decanos, et alios officiales suos seepe citati sunt, et cum in sua contumaciapertinaces semper in Yenirentur,tandem denuntiatum esteis sub interminatione anathematis, ut copiam sui in synodo facerent. Illis itaque ab- sentibus, imo potiussecontumaoiterabsentantibus, prssentes fuerunt officiaies archidiaconi per quos illi siepissime citati fuerant. Gum autem per eos,et de citationibus, et de contumaci responsione absen- tantium constitisset, rem ad consultationem domini archiepiscopi,licetsynodus aliud suaderet, credidi referendam. Mihi namque fere tota synodus reluc- tabatur, et nonnulli detrahebant.dicentesmedissi-

sentium, a cierico, cui matrimonio juncta erat, derelicta aiteri nupsit, et ex eo suscepit liberos. Clerious Yero peregre moratus in sacerdotem pro- motus est, rcYersusque, uxore, quam duxerat, oontempta, coBpit in sacerdotii ordine ministrare. Cum Yero tam ex eorum confessione, quam ex legitima testium assertione oonstet, ipsam cum cierico matrimonium contraxisse, planum estquia secundo marito deinceps adhffirere non potest. Quod enim ciericus se tempore oontraoti matri- monii subdiaconumfuisse asserit, cum hoc probari nequeat, eatenus proiicit, ut indignus censeatur ordine quem contempsit, nec permittatur in eo mioistrare, quem conjugatus iilicita usurpatione presumpsit. Siquidem constat cum ex multis, Uim

mularejustitiam Cantuariensis Ecclesin, etdomini ^ ex secundo conciiio Toietano, quod eos qui ad

archiepiscopi, ob faYorem Ycstrum, qui accepto tempore ianguoris ejus, ex insperato in ipsum in- snrgere deorcYistis, et Cantuariensis Ecclesiffi, ter- minos ingredi,et eamhisquffioentum aunis posse- dit mutilare. Stupebant autem omnes super tanti ausus pertinacia impunita. Cum autem quinque aut septem interjacentes parochi», ut aiunt, ooulat» fidei, manifestent fundum, de quo agitur, nulio modo ad Cistrensem Eociesiam pertinere : erant quoque prffisentes cierici, qui sibi Yim et atroces injurias illatas querebantur, et Yicinis constabat omnibus,quodei8dem paroohianis saoerdotesnostri per totum annum omnia diYina ministrant. Hfficet multo plura ad domioum archiepiscopum, et pro parte, me iuYito, prolata sunt, adeoque undique

subdiaconatum accedunt, oportet continentiam profiteri. Itemque ex concilio Arelatensi Uquet, quia assumi aliquem conjugatorum ad saoerdotium noQ oportet, nisi fuerit prsmissa couYersio ; unde nisi uxor contiaeatiam quam Yovere Yult prffieli- geret, procul dubio priori viro restituenda estet, ipseque sacerdotii administratione priYatus, cor- poris sui potestatem juxta sanctum Apostolum in- dulgeret uxori. Hoc enim et beatus Eugenius in causa simili diffiniYit, utqui reiictauxore ad pres- byteratum accesserat, aYuisus ab altari rediret ad offlciumconjugale,quoad uxor velietoontinentiam profiteri. Nunc autem, quia clericus in ordinatione continentiam Yovit, et uxor votum mariti ob amo- rem castitatis, et spem poBuitentiffi fructuosffi, ra-

oonolamatum, ut et ego de dilatione nonnullam ^ tum habet et gratum, immioet utrique neeessitas

SQspicionem contraherem. Prfficepi ergo ut contu- maoes paroohianos suos vestros, sicut deoanus et synodus suadebat, anathemati subj ugaret. Ego vero die sequenti hoo illi deoano, cffiteris audientibus, siout injunctum fuerat denuntiavi. Et hsBC est iila measententia,qaam ex ignoraotiajuris processisse Yestra discretio deprehendit et reprehendit. Me si quidem sermone et scientia fateor imperitum, et qui nunc sufflcio intueri quidquid volueritis impu- gnare. Nam ad hoc quis idoneus? Sed nescio an ex Yostra prudentia istud prooesserit, quod illi, qui semper nostrs fuerunt jurisdiotioni subjeoti, con- oipientes spiritum sapientiffi grandioris, [ad] Yoca- tiones illius, oui, etsi non episoopali jure, tamen

oontinendi, et sacerdoti ad prffisens prffiolusa est lioentia ministrandi. Qui enim ad presbyteralum accessit, YOtum coatiaentiffidissimularenon potost, oum illud aut expressum, aut taoitum, etiam dia- conorum ordinationi ex decreto Martini pap» do- oeatur incertum. Ait enim : Diaconus qui eligitur, si contestatus fuerit pro accipiendo matrimonio, et se dixerit in castitate manere non posse, hic non ordinetur. Quod si in ordinatione taouerit, et or- dinatus fuerit, et postea matrimonium desidera- verit, sit alienus a ministerio, et vacet a clero. Consonat huic et Leo, tuba coBlestis, qui subdiaco- nibus caraale interdicit connubium, et omnibua sacris ordinibus sincerissimam casUmonis indicit

metropolitico subjecti fuerunt, dedignati sunt D puritatem.Eruntigitur hi perpetuooonjuges^etiam

faoere copiam sui, vel ad bao ut fori prffisoriptione uterentur. Scio enim hffio ex alto processisse con- silio.Nontamen hfficaliego ad excusationem mei, si me esse in culpa pronuntiaYeritis, quia malo a Yobis Yeniam postulare, quam uti raUonibus juris, et aliegare mandatum Domini, et necessitatem obsequendi. Ad reliqua seorsim respondebilur : consulo tamen ut Dominum meum ante conciiium Yideatii.

EPISTOiALXVn. Ad... Ex tesUmonio Ycstro accepimus, quia latrix pite-

separati, et in oonjugio posiU, tanquam conjugium non habeotes, manebuntque, arceate se voto oon- Unentiffi, oui obligaU sunt, perpetuo singulares. Quod siad opiiscarnalis commercii forte redierint, si quidem secum, YOti fracti, si cum aliis, adul- terii reatum incurrent. Nec in eo juvatur prffisum- pUo sacerdotis, quod ab ipso jusjurandum, ut se tempore contraoti matrimonii subdiaoonum fuisse dooeret, ex abundanU accepisUs, cum hoo solus asserueht, et postmodum in prffisenUa domini Gi- oestrensis, ut scribiUs, se dejerasse confessus sit ; ut neo dioenti fides habenda sit, nec neganti, nisi

EPISTOLiE. -* AN. 4i50-61.

festio ipsinsoontra seeumdemtQfficiatcoQ* ire. Si enim subdiaconus erat, puniendus eBt aptor ordinig ; s\ non erat, aBque piectendus gugaiis fidei violator, eo quidem magis quo tis nuptiis, si tamen nupties suut dicend», Q ?isus est prsstitisse. Ut enim ait B. Augu- in libro De aduUerinit conjugiis : a Si tu es sine uxoris voluntate, tribuis ei fomicandi am, et peccatum illius tuaB imputabitur al>- tisB. » Quidergo, sideseris ?quid sidecennio iplius peregrinaris ? quid si reTerlens, cffili- tam, ignara conjuge,simulas» vel inalterius amplexus ? proinde tota fere cuipa videlur *e8b7teri, mulieris aoque levis, nisi quatenus tsQ secundo, exquo primum virum superesse

»4

A tiam presstiturum, nt in tua oustodia mundi sint, qui ferunt vasa Domini, et ut Domino puritate actuum» et morum innocentia consecrentur, qui ei debent ex injuncto sibi officio sibi subditos conse- crare. CaBterum quod a nobis in rebus non ambi- guis consilium exigere voluisti, humilitatis nota est» non ignorantiffi argumentum. Siquidem tua discre- tio non ignoratquid sacricanones statuant de con- tinentia clericorum. Nam et Siricius papa alias in domo clericorum esse non patitur : nisi eas tantum quas propter solas necessitudinum causas habitare oum eisdem synodus Nicana permisit. Eas autem tam ex deoretis Symmachi^ quam ex concilio Car- thaginensi, variisque sanctionibus Romanorum pontificum facile est colligere, ut hs solae videantur

rit» secundiviriquidemautomninonulla, aut B ^<^°^^^>'^<iui^u" &^it natura, aut reverentia mo-

ainima, nisi et ipse forte prioris matrimonii 18 fuerit. Quia ergo secundn qu» visse sunt erunt nuptise^ maritus posterior si continere >test, aut non yult, quod forte magis expedi- »pter liberos, quam Toluerit ducat, tantum lino. Presbyter vero, qui causam dedit dissi- l restitutionem dotis tenetur uxori,pr»sertim priesentia vestra, in verbo veritatis, quod (tipulationi prsevalet, in ore sacerdotis se itionem iiliuspromiserit redditurum. Si quid sincerius etutiliusa Dominocharitativestrae it» et officio vestro illud explete. Nos enim tnsulendo prascripsimus, sine praejudicio iiosanioris, episcopo Liocolniensi. Presby-

rum, aut honesta caiisa, qualis est miseratio, in affliotis et corpore debilitatis omnem sinistrae opi- nionis maculam demit : et licet plerique canones matrem, sororem, aviam, amitam, materteram, neptes, domestioamque familiam et personas quas conciliant primigradusaffinitatis, ex cohabitatione noluit esse suspectas. Beatus tamen Augustinus nec oum sorore clerioum habitare consensit, eo quod oum sororibusinterdumcohabitent nonsoro- res, ubi, sicut ait ethnicus,

Cognato pottrit nomine eulpa tegi, Kx his ergo qualiter tibi agendum sit, cum Re- niero, quem cumquadam quondam fomicaria sua sub patemi famulitii imagine habitare scripsisti.

em cum latrice prasentium constat matri- q tua discretio poterit, habita ratione personarum

01 contraxisse, quiaadulteriicausam dedit, t relicta, sacerdotium usurpavit, arcendus linisterio quod praesumpsit, cum uxor ejus ^ntiam elegerit. Ulicitum est presbytem re- nupUasquas contempsit. Continentiae siqui- >tum sacris ordioibus aut expressum, aut asertum est, nec prodest presbytero, quod pore continentisesubdiaconum fuissejuravit >r8Bsenteet petentedomino Wigornensi, oum iaquirente episcopo Cicestrensi se dejerasse us sit. Profecto si subdiaconus contraxit lonium, ordine contempto et temerato sacer- idignus est : si aeolythus, ffique contempto >tio indignus est, et prsesumpto ; ceeterum

faciiius moderari, quam nosquibuspersonie ignotoB sunt, et opinio personarum. Neque enim quia cor habitant, eosdem fomicari consequens est, cum possint,Oominopropitiante,non essequod fuerunt, et erratus prflBcedentes deiere pcBnitentia subse- quenti. Verum sipersonffi suspectaB sunt, ad legiti- mam purgationem urgeri possunt :demumque poBna et absoiutio consequetur, cum innocentia eorum in judicio apparuerit, aut reatus. Quod autem de jura- mento, quodsecundumconsuetudinem Lincolnien- sis ecciesiae praestatur ab his qui ordinantur, ad- jecisti, non damnamus, quod a Patribus qui in ea priecessemnt ecolesia meliores nobis, admissum est^ neo approbamus quidem, cum ex eo Uqueat

lidio causam dedit ad restitutionem dotis n n>&zime causam periculi natam esse, et facilem

uxori, prflBsertim cum, in prffisentia Wi- isis episcopise jurameuto obligaverit. Prffi- B itaque, ut ipsum compellatis restituere» 1 ffistimatione dotis promisit in prnsentia

Wigorniensis aut amplius, quantum ratio t, si ad hoc ejus suppetunt facultates. EPISTOLA LXVIIL

AD...

tatis zelus acceoditur in prslatis, quoties indunt in moribus subjectorum, unde eis alutis dispendium imminere. Nos autem ex conceptione lilterarum te deoorem domus desiderareoonfidimusy eiqueoperi diiigeo-

materiam gravius delinquendi. Non itaque quod peccatum sit vovere suhlimia, sed quia humana in- firmitas c nititur in vetitum semper (Ovid. Am. III, IV, 17), » et quod non licet^ etiam cum acerbissime urit, acceptat : sic et lege data subintravlt et culpa, factumque, utait Apostoius^supramodum peccans peccatum, cum illicitomm prohibitioni datffi iegis acoessit prffivaricatio. Viderint auctores et fautotes juramenti, quid fecerint. Utinam cesset prffiyarioa* tiOy castitasque servetur, ut non ex delinquentiom^ prsBsidentiumque consensu, susoipiat vires peooa- tum, et negligentia vei malitia incrementum I De illo antemsaoerdote, quiinfomioarieB abusum EcolesisB

»8

JOANNIS SARESBERIENSIS

bona dilapidans, sanctuarii contemnit curam, cali- A conyellendam pestiferam radicem Simoniac6B ]

oeque inhabili et inepto, redemplionis nostro in- digne et periculose tractayit pretium : hoo prscipi- mu8, ut eum severitate canonica corripias, ut in pcena unius multorum corrigantur errores. Sit ita- que sollicitudinis tuee attentius providere, ut in omnibus ecclesiis tibi commissis, pro facultatibus earum non modoargenteicalicesinstaurentur, sed vestimenta, et omnia utensilia sacri ministerii sic reparentur, ut modo possit honeste Domino mini- strari. Inhac autem parte, non monaohis, non ca- nonicis, non alicui omnino personae parcas, quin Dominode bonis suis honoris primitiae persoWantur, et plane quisque sicut Dominum diligit, et animam suam, sic commissam sibi honorabit ecclesiam,

vitatis, qu(B in episcopatu Cicestrensi de novo citur germinare. Nam vicarii, ut in ecclesiis adi tantur, singuli xu denarios coguntur exsolven hanc redemptaquodammodo Domino sanctifici Ucentia, annuam ministris potius Satan» qi Ecclesi», solvere pensionem. Hoc autem amp fieri subanathemate prohibuimus, tradentes Sat principi suo eos, qui hanc Simoniacam pravita ulterius exercebunt. Praecepimus archidiaconc ministros eorum antiquis consuetudinibusesse < tentos. Sicut autem iterata clericorum de Dor ria lacrymalMlis indicat querimonia, jam di Alanus mandatum nostrum diu fraudulenter t pressit, donec ipse etcomplices suisuam in dii

Lincolniensis vero sacerdos, si in judicio culpae, ^ sitione pauperum potuerint explesse pravitaten

quae in eum impingitur, obnoxius apparuerit, et quod illa quffi ei pepererat, sine confessionis aut communionis partioipatione decesserit, et deinde, ut Ghristianam haberet sepulturam, in Ecclesia fe- cerit purificari, tam diu secundum statuta Patrum ordinis sui administratione privetur donec ipsum condignapoenitentia,quantum ad humanum spectat examen, constet veniam meruisse. Sed et capella- nus ejuseidem pcentt suhjaceat, nisi suam condigne yaleat innocentiam deciarare. Eoque, si purgatio praestanda est, magis videtur hic onerandus, quo minusmeruithaberefidei, dumconfessioni propri» visus est reluctari. Et quidem ejus est mortuum soivere etligare qui soluspotestmortuos susoitare.

quasi eos ad vetitum nostra prohibitio animai imminente solemnitate Paschali, sacerdotes qu: ex necessitate sacramenti sacrum chrisma de non poterat, illud emere compulerunt. Quod qi sit sacris canonibus ad vers um fidelis novit Ecci< nec ipsi poterant ignorare, cum constet sai memoriee Gauterum episcopum vestrum hac ve tionem chrismatis apud vos condemnasse, et anathemate prohibuisse, ne ulterius distrahatu pretium. Unde quidam ad nos venientes detulei se a Joanne Lexoviensi, el complicibus suis gt mina multa perpessos. Quidam etiam queru quod eos per appellationem ad nosfactam ab oi suo suspendere oonatus sit. Inde est quod dii

etqui potestatis hujus arbitriumdiscipulis contulit p tioni vestr» praecipiendo mandamus, quatenu

super terram, lianc speciali privilegio divinee ma jestaUs in ecelis retinuit dignitatem. Gaeterum, di- lecte in Domino fiii, ea cautelae dihgentia versare in taHbus, utvideri nonpossis sitire pecuniam de- linquentium, sed, quod pastorem deoet, quaerere saiutem animarum. Nosti siquidemquod et saeculi leges eos acerbissime puniunt, lege Julia repetun- darum, qui in faciendis ex officio, vel non faciendis, sordidum seotanturlucrum. Sed etcanones praelatis omnibus ordinis el officii sui perioulum inflignnt, quiinterdictum subjectis offlcium pretio accepto aut promisso restituunt. Ergo ut in tua seduiitate glo- rificetur Deus, et tuum ministerium honoretur, ex- outemanustuasasordibuset calumniis, neofficium judicis, quod tibi a Domino oommissum est, nego- tiationis species videatur.

EPISTOLA LXIX.

▲D BPISCOPUII CE8TRBNSBII.

Domino Gestrensi.

Quae pemiciosius laedunt, et Ecclesiam immun- dioribus sordibus poIIuunt« ex offlcio pastorali de- bemus acrius persequi, et a domo Domini validius propuisare. Si quidem et nos ex consensu culpa Bubditorum involvit, et reos convincit ante Domi- num, nisi eorum delicta, cum valemus, studueri- musemendare. Memiuimus autem vos per Aianum de Witnai, archidiaoonis et deoanis, et officialibus Conyentrensis EcoiesiaB scripta nostra misisBe ad

veritatem exactissima diligentia iniquitatis, A. litterasnostrasfraudulenter suppressisse co terit, eum auctoritate nostraab officio suspend donec vobis et Ecclesiae Gantuariensi condignc tisfaciat. Joannem quoque Lexoviensem, et o strosarchidiaconi Dorberiensis compellatis auc tate vestra restituere clericis quod ex prava, q praemisimus, consuetudine, vel saori chrismati secrata venditione ab eis extorserint, postquan hanc neqiiitiam condemnavimus. Si vero vob hoc obtemperare neglexerunt, eos auctoritat stra ab introitu ecclesiee suspendatis^ donec al cleriois restituant, et satisfaciant nobis. Si at aliquos post appellationem ad nos faotam sus dere prffisumpserint, eos relaxetis, et suspena ^ denuntietis a nobis esse suspensos a liminibu clesiae, quandiu aliis in inflicta sibi suspensi sententia perstiterint. Quod si hano nostram tempserintauctoritatem, praecipimusutoum lil nostris adeatis venerabilem fratrem nostrum i fordeusem episcopum, et contemptores sa: Gantuariensis Ecciesiae faoiatis publice excom nicari.

EPISTOLA LXX.

▲D RKGSM.

Regi Angiorum.

Audita undique coliisione regnorum, et emer tibus novis rerum figuris, et inorebresoentib

EPISTOLiB. — AN. 4150-61.

58

ioiquitate malis, procipuamdesalutevestra, A exinde gratiam habituri, non satis exploratum est.

ot populorum salus est, concepimus sollici- m, quffi super flagellum Oomini, quo per n ejus flageliantur in corpore, die nootuque in mente. Unde cogimur statum vestrum per m explorare, qui eum si fieri posset, malle- rmentialiter intueri. Meminimus autem nos supplicasse, ut salutem, cum preesentiam m maiitiatemporis inyideat, archidiaconum m, qui nobis unicus est, et consilii nostri B redire permitteretls. Debueratenim yenisse »catus, fueratqueiaobedientife ante Dominum lines arguendus, nisi eum yestra necessitas uret. Sed quia voiuntatem vestram nostrfls r protulimus, et quatenus licuerit proferre

Languet enim pierumque gratia defunctorum, et cum ipsis meritorum memoria leviter evanescit. Speramus tamen, et utinam spes nostra nuUum confundat, invalescente charitate in cordibus ami- corumnostrorum perSpiritum sanctum ITuverone quid in fraudem hujus indulgentiiB facias, modis omnibus prsBcave, certus, quia justitiaDomini nul- lius hominis errore deluditur. Ad hffic in promo- vendis precibus noslris apud dominum regem super negotio Exoniensis Ecclesin, diiectionemetdiligen- tiam tuam experiendam esse decrevimus, rogantes attentius ut ea sic procures, ut hoc absenti» et domiai regis, et tu» habeamus solatium, et pro- missi iovicem amoris et obsequii certissimum ar-

imus, ipsi quod deliquit pro voluntate vestra b gumentum. In eo autem sumus articulo, ut consi-

emus ; volentes, ut quandiu necessitas ex- insistat obsequio vestro, et ut totam fidem et industriam necessitati vestr» accommodet, >imus ; ita tamen ut quam cito potueritis ca- >, ipsum, si placet, redire permittatis. Nam ipse, quem misericordia Domini afflixit lecto, somtemporaiis vit® dispendio, negotia vestra issime portarem in humeris meis, dum pax laretur terris et populis, quos vestroregimini isit Dominus. Spero autem quod quanto li- 18 acquiesco, et semper acquievi voluutati ve- tanto si piacet benignius condescendetis ne- iti meffi, et preces meas de remittendo can- io, etpromovendo negotio Exoniensis Ecclesiffi

lium nostrum suspectum esse non debeat, et quo non auderemus, prssertim in ecclesiasticis aliquid postulare, quodnon credamusDominoplaciturum» et Ecdesiffi et regno conducere, et modis omnibus expedire. Utique si rem graodem peteremus, con- fidimus esse nos audiendos. De monacho, qui se abbatem Doxel. gerit, rescribe voluntatem domini regis et consilium tuum.

EPISTOLA LXUI.

AO ABBATISSAM DB AMBRESBURU

Quoties persouffi ecclesiasticffi omni jure contem- pto ecclesiasticas impugnantsanctionesy eo quidem gravius puniendffi sunt, quo ad sacrilegii crimen etscelusapostasiffi quodammodo videnturaccedere.

iB audietis, noverilisque pro certo quod id q In eos slquidem merito exercetur acerbitas juris

quisubhabitu reIigioni8,etquodam impiovelamine pietatis impune justitiam subvertere moUuntur. Hoc tui esse propositi sffipe audivimus, et si vera sunt qus dicuntur, jam palam erumpit impietas, et ut audaciamtuam exerceasininnocentumlffisione, Romano schismati, et nostrffi imfirmitati aeque con- gratularis. Sed potens est Dominus, suam serenara Ecole8iam,et nostrumpro beneplacito suo relevare laborem, et tibi pro meritis respondere. Distulera- mus poenam suspensionis ad tempus ; sed, ut dicitur tu diutius pcBuam suspensionis non pateris suspen- di. Niteris enim sedis apostolicffi statuta convellere. Et ad succidendam radicem fundaminis tui, secu- rim provocas festinantem. Constat enim dilectum

modo peteremus, nisi iilud crederemus esse, lo gratum, et vobis utile et honestum. Audite cet quod in isto tam affectuose postuiamus lo, fortasse nihii amplius petituri. EPISTOLA LXXI.

AD R. ABCmDlACONUM.

hidiacono.

M jam revocatus es, qui ad unius patris senis gaentis vocatiouem rediisse debueras. Et qui- rerendum est ne tarditatem tuam puoiat Do- s,8iabinobedientiaobsurdescis,beneficiorum imor, patrisque, quem langueotemin humeris re debueras, contemptor. Eras omnino inex- »ilis et maledictioni nostr» proximns, nisi

abseotiam sub prstextu oecessitatis suffi do- ^ filium oostrum Jordaoum Saresberieosis Ecciesiffi

8rexexcusaret.Gffiterum,quia publlcam utili- i, quffi io oegotiis domini regis vertitur, pri- utilitati prffiferimus, voluotatem ipsius, quam «r, quateous Iicuit,etexpediebat, oostre prn- 08, adhuc sustioemus oostro prffijudicasse iato, subeatameo conditiooeutquamcitogra- ejus potueris obtioere, ad oos redire ooo dif' . Et hoc tam oeccssitati tuffi, quam voiuotati id praMeosioduigemus, veriti periculumtuum, offeoso redieris. Timemus enim oe si pericu- imissffi gralin pro oobis iocurras, eam per oos terare ooo possis. Breves eoim suot dies oo« it quam sumus oos ipsi, aut oostri pro oobis

thesaurarium adomioo papa Adriaop io possessio* nem ecclesiffi de Froila confirmatum : et tu eumy sicut ejus indicat querimonia, in iojuriam sedis apostolicffi et nostram, violenter et manu armata, quod nec feminam, nec monialem, oec religiosum quempiamdecet,destituereprffi8umpsisti.Quiaergo ei injustitiadeesse non possumua, tibi prscipiendo mandamu8,quatenusei autprnfatam ecclesiam cum ablatorum intogritate sine dilatione restituas, aut in Octavis Assumptionis Beatffi Mariffi nostro con- spectui super objectis appareas responsura. Licet enim de juretuampossemuspunireinolMdientiam : malumus tamen per patientiamexBpectaredum oito

JOANNIS SARBSfiERIENSIS

00

errata eorrigas, et sic imminens flagellam evadeFe A fuisse a Romana Ecclesia confirmatami Unde et

merearis. Munitus est Jordanus apostoiico privile- gio, munitus est litteris tuis, munitus est testium sufficientia, sicut nosti, et meminisse debueras, quam fideliter, quam utiiiter ipse et sui pers»pe sudaverint.

EPISTOLA LXXIIl.

AD . . .

Optatos mihi successus fortuna invidet, et pio af- fectui sffipissime impia reluctatur. In partibus ve- stris cordis mei thesaurus pridem locatus est, et quodinmundopretiosissimumduco,apud vos mihi est fidelium copia amicorum. Sin autem deceptus sum, gratus tamen est admodum labefactffi et cre- dulffi opinionis error. De moribus enim amicorum

ipsum post edictum domini regis, in contemptum Ecclesin Roman» violenter et absque ordine jadi- ciarioejecistis, sicut ejusiterata indicatquerimonia« Sed quia adhuc in vestra contumaciaperteveratis, vobispraBcipiendo mandamus, quatenus juxtaman- datumdominasreginffi, quod suscepisti, memorato Jordanopraefatam ecdesiam tenere permittatis, aic- ut in transitu domini regis auctoritate apostoiica possidebat. Alioquin cum in Octavis Beat» MarieB nobis apparueritis, contemptum sanct» Roman» Ecdesin pmterire non poterimus impunitum. Et si domina regina, quodinedictum regis oommisistis, condigna correctione emendaverit, nosillud ratam

_ habebimus^ quoniam ez auctoritate canonum, nisi

sanctum semper essedebet/venerandumqueiudi- BjurataJiter contemnuntur, ad reprimendum maU

cium ; perversi ingenii est de eis facile perperam judicare, recte quoque copiam dizerim, eo quod muiiis amicus me vice versa a multis amari con- fido. Gonfido, inquam, a spe indubitata non am- bigens, et scio quod spes ista non confundit, eo quod charitas nescit finem confusionis. Licet enim interdum errorem habeat ez simplicitate conscien- tin, omnem vitat confusionbm ez merito subvenien- tis gratiffi, virtutisque perfecte. Quid ergo dulcius quam talem thesaurum frequenter invisere, unde anima jucundatur, et alios jucunditatis sun facit esse participes? Ubiestamor, inquit, ibi est oculus, et ubi est thesaurus, ibi est cor tuum. Quid ergo amarius quam ab ejus contemplatione suspendi, quod aut solvit, aut prn cmteris cor appetit, et in quodradiusocuii semper tendit? Hnc quidem ama- ritudo mea jampridem, et amaritudo amarissima, ut neminem apud vos videre licuerit amicorum, unde teste conscientia, ut huic medererangustin, me nuper impelli permisi, ut descenderem ad gen- tem amicam, sed causam invisam. Acoessi quidem ad vos, sed ibidem gravatus, cumulatus, etezulce- ratus est dolor meus. Gum enim desideratam fa- ciem vestram nocturno tempore, et ad modicum, et vix vidissem, eadem mihi solito infortunio cito nimis subtracta est, ut eam nec ad salutandum mihi discedenti, et eo magis cupienti mano Jicuerit vi- dere. Qunsivi diu, diu ezspectavi, rogavi, sollici- tavi multos, sed non fuit qui adjuvaret, hoc in me tunc fortuna potuit ; sed licet temeraria sit amare et salutare absentem, nec audebit, nec quidem po- terit prohibere. Valete et prnsentiam vestram animo meo subtrahi non posse noveritis. EPISTOLA LXXIV.

AD ABBATISSAM DE AMBRBSBURI.

Regianosimpeliitauctoritas, utsanctn Roniann Ecdesin vindicemus injuriam, et, ut de nostro ta- ceamus, contemptum regin majestatis. Nos autem ne istud facere cogeremur, vos paterna mansuetu- dine commonuimus,quatenus dilecto fiUo Jordano thesaurario restitueretis possessionem ecdesin de Froila, quam ei constat prnsidente beato Adriano

tiam manus adhibenda est militaris. Prohibemus etiam auctoritate Ecdesin Romann et nostra, na decimas et bona ecdesin ante judicii ezamen di*^ strahere prnsumatis.

EPISTOLA LXXV.

AD ABBATEM GELLENSEM.

Gellensi abbati.

Quantam operam dederim promovendo negotio, pro quo in Angliam miseraUs^ veritasnovit, et di- soretioni vestrn non sit incognitum. Et licet nun- quam l^ene speraverim de profectu, quia noveram mores hominis,qui semper ad versus Ecdesiam di- micat, et loca venerabilia polius deprimit quam

Q ezaltet, et quatenuspermittitur, destructioniquam SBdificationi magis insistit ; eum tamen primo per nuntium et litteras sollicitavi absentem, itemque prnsentem in faciedomini Gantuariensis, et tandem cum ez aliis causis ad partes illius descenderem, accitis amicis et familiaribus ejus satis institi, utsi non poterat induci ut daretquod promisisse dictus est, dispendium ecdesiae vestrn, et confusionem vestram, transmisso alicujussolatiibeneficiocom- pensaret. Gnterum, quod ab initio prnsagiebam, quanto magis pulsabatur, eo magis et magis inno- tuiL Dimisso ergo comite, illum qui vos deceperat, persecutus sum, obtinuitque ut eum anathematis vinculo Gantuariensis archiepiscopus innodaret, et transmissis, ad episcopos litterisjuberet oompre*

^ hendi. Profusus itaque factus est a facie Domini, ut a fidelibus ejus omnino nequeatinveniri. Lati- tans autem forte ceiias et monasteria drouit, et ae nunc Gluniacensem, nunc Remensem, autcujusli- buerit professionis monachum gerit, et, sicut aooe- pimus ab his, qui eum viderunt, jam abjecitnomen infamin, et se Barathri filium radendum omninode libro justorum etomnifidelium congregatione, Ra- dulfum Baratri diffitetur. Puto etiam quod qui mo- machum pridem abjecit, projedt et nunc habitum ejus.ioquo metuit deprehendi. Sed auctore Domino spero, licet hocmoram habeat, quia comprehende- tur in operibus manuum suarum. Fratri autem qui oum eo venerat, eventus negotii imputari non dA-

EPISTOLiB. — AN. 1459^.

es

uoniam ex contingeatibas nihil omisit, sed A ?igilanter institit, donec ei, accepta corpora- comitis responsione, constaret se frustra isse. Hoc eaim a festo Beati Remigii respon- accepit. Exinde, sicut vobis scripsisse me ni, aliquantulam moram fecit, utamicos, quos im yiderat, Tisitaret : rediit tandem. Si pa- io indiget alieno, et meum quid potest, quasso, im patemo recipiatis affectu, et ea tractetis uetudine,quammoribusejusnovisti8expedire. us orare liceat, aut expediat, plenius nostis. atique quiaquivosfamiiiaribusnoTit,rem im- im aut petere non audet, aut impudenter pe- >6 itaque vobisascriberefideliusaasim,quam » Catoni familiari suo Cicero pridem ascri- t. Mitto vobis munus exiguum eo fiducialius, B ab antiquo didici vosin talibus non tam pen- »retiummunerisquam mitteotis affectum.Mu* amen est acceptione dignum, si tamen cum itis afieotu signilioatio muneris attendatur. tique yas 8aiariuniest]argenteum, aureasha- notas. Recte quidem, eo quod illius salis ha- copiam,quod eo prcecepto legis sacrificiorum inium condimentum. Sed et illud Domino of- examinato eloquii casli argento, et auren um imagines in speculo verbi et operis reni- intuentibus, eosque provocant, ut imitatione .um possint esse speculum aliorum. Sed et rotunditas formaB congruitperfectioni vestrae. I autem quia sacrarum rerum signa venera* sunt et in materia viliori. Ego autem arbitror Q et si munus vilesceret ab asstimatione sui^ iescet tamen gratia ejus, eoquodmeam cha- m et vestram cum sapientia signifioat, san- Bm. Quia fraterThomas soluserat, eiservien- quitem dedi, quem, cum ad vos venerit, prout I placuerit retioebitis aut remittetis, equitem >editem, tarde quoque aut cito. Equum enim QO ThomiB dedi, ita tamen ut eum sibi dis- re in Anglia non liceret. Exinde autem, cum lis exierit, pro animi sui arbitrio utetur vel »tar eo, sicut suo, imorevera suo. Nec ob aliud 1 dixi donationi, nisi ut honestati accipisntis ilerem, et necessitati itinerantis providerem. quod ad sumptus necessarios quidem, et si non omnesvoluntarios, libenti animo mini- D i. Servienti quoquenon teneturin aliquo, nisi ex cultu religioois ad charitatem et ad fami- item, jure convictus et societatis. Ego si qur* ei ex pacto teoeor, el auctore Domino satis- m. Mora ergo ipsius aut reditus a vestro pen- rbitrio, et per eum quod placuerit rescriJbetis. eterea quia expositio magistri Hugonis apud iveniri non potest, iilam, si placet.transmittite. lo enim quod apud vos est. Boetium quoque 'initate, quem apud vos, et libros quos apud nam Simonem priorem Pruvini deposui, quo- eia frater meus indiget, si placet, per eumdem mittatis.

EPISTOLA LXXVI.

AD BUMDRM.

Eidem Cellensi.

Devotionis meae fidem vobis pridem arbitror esse notam, ut de ea non debeatis omai spiritui ore- dere. Hoc dico ne, si frater Thomas sinistrum quidpiam auribus vestris instillare preesumpserit, fidem adhibeatis, quoniam est aliquid inter me et illum, unde vestrum, aut discreti cujuslibet non reformido subirejudicium.Quod ut possitis exami- nare facilius, rem paucis aperiam. Elapsis admo- dum paucis diebus, postquam ad nos appUcuit, palam omnibus factum est, quia ei labor perierat, et vobis opera et impensa. Deinde nobiscum, et in circuitu nostro moratus est per dies aliquot, et se levius quam expediret, in verbo duntaxat et gestu (nihil enim criminosum in eo argui potest) paulisper habere coepit. Confluunt ad nos multi sa- pientes et insipientes, ut error aut prudentia nusquam possit facilius deprehendi. Sicut ergo placebat hominis sobrietas et continentia, sio levi- tas verbi, et gestus, et consiliorum inconstantia displioebat. Movebaturenim facileetintemperanter, sed iram interdum faciie deponebat, et quia con- victuscurialium,populari8que tumuitus simplicio- ribus animis nunquam aut raro proficit ad religio- nem,consulto ipsumcircamonasteria, etoanonioas, quibus familiaris eram, dumapud nos degebat, vo- lui immorari. Interim quoque oonsoli, ut cognatos suos, quos volebat, inviseret ; ita tamen ut eis ne- quaquam daret spem reditus sui. Expertus eaim sum io multis negotiis, quod cum in turba sssculari solum monachum versaripericulosumest,ingente nostra periculosissimum est. Puerum ergo, per quem vobis gratias egi de panibus, potum quoque petens, quoniam nonmagis epulo quam bibo sum, sicut nostis, ad vos destinavi, ut vestrum super, mora vel reditu ejus consilium reportaret.Quo mo- ram faciente, cum hoc expedire cernerem,fratrem Thomam monui, ut rediret. Molestum quidem fuit, nec ob hoc destiti, sed eo magisinstiti^quod deeo retinendo, plures, qui eum ad modicum, et, ut fit, in transitu viderant, videbam sollioitos. Nam et mequidam eorum soUicitabant. Magis itaque mo- tus sum, et ut rediret, majorem operamdedi. Nam deindustriasubtraxisumptus^consiliareprobabam, et quasi caicaribus urgebam utrediret. Hoc antem ei molestissimum fuit, eo quod natahum dierum festa inter cognatos et amicos, et notos, in locis plebeiis, et ab omni reverentia exemptis transigere deoreverat et condixerat. Malui ergo me opponere indignationi ejus, quam aoquiescere consilio peri- culoso. Frater enim mitis est, et bonas voluntatis ut credo, sed simplicior adhuc, quam ut in turbis populorum regimiai suo committi expediat. Nam praeter levitatem aut nihil, minimum in ipso ar- guo, eo tamen excepto quod aut nuUus aat rarus est, ia quo aoa iaveaiatquod carpat,et hoo abin- aat» levitatis fomite arbritror eveaire. Videbam

63

JOANNIS SARESBERIENSIS

64

quidem mihi alteruirum imminere discrimen, ut A auctore Domioo, alienissimum. Non ad iiguriam

aut ego periclitarer in graiia ejus aut vestram me- rerer amittere. Fateor culpam meam, deliberavi quidem, et ampiius, quam per mensem, sed lan- dem collecto spiritu me constanter indignatione ejus opposui, ne fidei, quam vobis debeo, periculum facerem. Gompuli ergo ad reditum, et haec quoque est culpa mea. Gonsilio meo tandem iuTitus ac- quievit, sed gratum habeo quod acquieTii tandem yel invitus. Inde simultatis caus8B,indedetractionis fomes, inde toiius officii mei obsequii denigratio. Misistis ad nos quandoque fratrem Thomam Nor- wicensem, fratrem Wilieimum, et aliquos alios. In eo acquieveruntomnes^ sed neminem eorum piguit meo acquievisse consilio. Solus hic suum meo ali*

alicujus hsBcscribo. Seddepingoorganum Satana, quod sub pallio hujus quandoque videmus latiiare ; latitare, inquam, at insanire et debacchari rectins dixerim. Nomen enim honestum et uiile» et a sanctis Patribus proinde institutum est, sed sub velamine pietatis, rectique officii, vesanit actio impudica, casca ambitio, crudelitas impia, insignis avaritia, impurus et impudens questus. Quid dela- tore sene, sacerdote, impurius, impudentius^ aut nequius? Nunquid iantam faroffi et conscientia jacturam faciet, ui placeat satellitibus curisB? aut quomodo si eis displicuerit, ministrabit ? In 8um« ma, aui illos, aui vos habebit infestos, cum neutrum ei expediai, aut suis. Parcite ergo amico,

quandiu praBtulit, sed tandem acquievit. An deli- b necei multorum^etquodmaxime veremur,Domini

querim, judicate. Etquoniam frater quidemsimplez

esi, et mimine, ut credo, malitiosus, precor ut

eum charum habeatis, et utamini eo, quoniam uti-

lis est, et sicui sibi in locis publicis nequaquam

committendus, iia in obsequio vestro necessarius.

Aliud forte de se ipso testimonium perhibebii, sed

me nihil urget ad mentiendum. Solebatis et mihi

credre. Nec adhuc quidem demerui, conscieniiaB

et verbi mei iesiis in cobIo fidelis esl, ei qui omne

mendacium punit et mercede amicam sibi remu-

nerat veritatem. LAtorem prsBsentium minus dili-

gere consuevit, ex quo eum coegit ad reditum, su-

spicatus quo me induceret, adeo quidem ut Ulum

vix coegerim transfretare, sed ad hoc me coegerat

inimicitias procuretis, Norveritisautem quia do- minus archiepiscopus petitionem vestram omnino reprobat, nec aliquem ex amicis deoanum hu- jusmodi, id est delatorem oonvicaneorum, fieri sustinebit.

EPISTOLA LXXVIII.

AD CANCELLABIUM ANGUiB.

Juxta mandatum dilectionis vesirsB, litteras do- mini mei dominum regem et vos sub ea aucio- ritate conceperam, ut vobis redeundi festinata ne- cessitas indiceretur, nisi crimen inobedienti» malleiis incurrere, ei cum posna anaihematis di- spendium bonorum, qusB a Cantuariensi Ecclesia habetis, sustinere. CeBterum ad preces regias ab

amor vester, cui debeo quidquid sum ei possum, q insperato per Hugonem de Douradominomeopor-

rectascumblanditiisetpromissionibustransmissis, hunc coacius sum, urgente mandato domini mei, temperarerigorem, et necessilati public® aliquid indulgere. Si enim vera sunt quAB dicuntur a re- deuntibus, et utinam vera sint, rex et tota curia adeo pendent de consiiio vestro, ut nec spes pacis immineat, nisi eam vestra prudentia praefiguret. UndedominusmeusquandoquehfiBsitarecoepitquid ait quod dominus rex et vos super reditu vestro maturandoautdifferendointerdumcontrariapostu- lastis et scribiiis, cum in aure et ore vulgi sonet, vobisesse cor unum eianimam unam, velurgenie familiaritatis amicffi stimuio idem velle, el idem nolle necesse sit vobis. Quffisiyit etiam quandoque an aliqua in re ista posset esse coilusio. £t ego, quid veritas habeatmihi videor preBsentire, ei quo- dammodo statumabsentis etlaborantis prceseniia- -literintueri. Cum itaque iitteras conceptasdamnare coujpeilerer, fluctuare coepi, an expediret nuntium magis retinere, quam mittere. Sed quia jam ac« cepta liceniia, quam prsBmachinati eramus, egrea* fturus erat, sedit tandem animo, vestrum animum explorare, iitterasque quam urgentes potui, licet aliquid indulgeat regiaB voiuntati, Yobisetillitrans- mittere procuravi. Porrigil per vos et per litteras suas preces dominus noster regiffi majestati, con- fiditque se fore audiendum, si vos operam dederitis promovendis illia.Nec unquam memini ipsum ali-

imo etquidquid ero ei potero, et si quid iamenam plius poiuero. Valete.

EPISTOLA LXXVII.

AD...

GratiflB vestr» congratulor, quAB dum amicorum meorum, ut creditur, profectum qunrit, meum promeruit famulatum. GBBterum, sicutnon possum non approbare chariiaiis affectum, sic non possum simplicitatis non reprobare consilium.Gradus enim, in quem iilum amicum vestrum vultis intrudere, nec proposito ejus coogruit, neo ntati, sed certe nec saluti. Desiderio quoque vesiro cum multis aliis ratio temporis refragatur, ei loci. Nemo poiest duobus dominis servire, utliquidum sit justum non posse et profectui fratrum invigilare utiliter, et gatelliiibus curin ad gratiam famulari. Nonne iste in patrocinium improbiiaiis, ne dicam flagitiorum, adsinguia regiam opponunt auctoritatem ? Bene ergo agentiettuenti ecclesiasticamlibertatemapud vos obsiai regis, sed male agenti reclamai ubique auctoritas legis Domini. Quis seaem in consulatus angulo positum, commode faciat circuire provin- oiam, et emergentibus novsB diffioultatis articuiis in momento transcurrere?AIienum fuitsemperapro- posito hominis,aUorum ob avariiiam explorare vi- tam, vicinorum insidiari operibus, amicos reos fa- cere, notos pariter ei ignoios, ut placeret alii, Aut questum facerei sibi, spoliare. Sed amodo erii.

EPlStOLifi. — AN. 1159^1.

ffectuosias poatulasse : et qaidem honestae Bt quas justum ezaudiri, et quarum re- Bi non modo confusionem, sed et diffiden- ratiffi.quam semper promereristuduit, super reportabit. Hocautem est ut de promovendo ilesia Ezoniensi magistro B[artho1omso] snsi archidiacouo, viro honesto et litterato, quo lidejubere audet, regium consensum et itatem obtineat ; saspeque familiaribus suis llis tamen duntazat, quibus hoc verbum com- are licet, se non multam habere gratiam do- )gis,si repulsam patiatur,de persona honesta rata, cum Robertum fllium Hardingi de per- llitterata, et inutili pridem audierit, nisi per icos Exonienses, et alios timentes Dominum, isus ille fuerit impeditus. Scripsitenim super ominus rez, ipsumque archiepiscopum in anguoris decumbentem, qutdam sollicitare mt, ideoque donari sibi petit, quod canonice »test, qnod contra canones pecuniosopridem im est. Fama est apud nos quod trium ya- m episcopatuum reditus ad liberationem ve- ▼obis dominus rex concesserit, sed non ideo

de patrocinio vestro in opere isto confidit. quidem sunt quae in bac parte poteritis alle- lec dubito de affectu, si ei operam dare pla-

Nota est industria vestra, et quid Lincol. Sborac. et in aliis multis egeritis, neminem m latet. Dimittite animam patris vestri, ac- t>eneficio petitionis, hilarem, et preces iliius I audiri, qui, sicut ipse litteris suis domino (ribit, nihil ulterius petiturus est : verba sua nuntii posuit, eique dedit in mandatis, ut in as id loquatur et faciat quod ei praBdicta- . Noveritis autem, quia si distuleritis usque rentum domini regis, petitionis effectum, eo utabitquodinmortem ejusdilatio quaBratur.

satis, prsesertim sapienti. De c<netero mihi et tro Wilielmo de Slidis clerico yestro, de mda justitia duo brevia domini regis neces- juxta formam petitionum quas vobis trans- Yalete, et quod placuerit, transcribite. Hoc

sciatis quia vobis modis omnibus expedit, e ezitum domini nostri redeatis, et si vos inenti oportuerit transfretare. Valete iterum iper. Novit Dominus quia ille, pro quo domi- rchiepiscopus soilicitat, totius hujus Yerbi 18 esL

EPISTOLA LXXIX. Forma eligendi, elatione nobilis viri Ricardi comitis DevoniaD ni de Furnellis qui se interfuisse asserunt iis, inctie memorise R. prior vester agens in ex- disposuit, nuper accepimus, quod praefatus B Domini interrogatus a vobis quem fratrum, I forte in fata concederet, sibi duceret subro- m, fratrem Ricardum ez nomine designavit, 18, et pia, qua prsBditus erat, modestia^ sub le eonsilii praecipiens, utomnes ipsius obtem- Pateol. GXGIX.

A peraretisarbitrio. Observandum quidem erat sancti Patris mandatum, prssertim illud quod dictabat Spiritus Deo plenus, cum de carnis ergastulo mi« graret ad Christum. Nunc autem, sicut nos ab in- termeantibus de novo accepisse dolemus, post mor- tem sancti viri ezpetivit yos Satanas, ut per Pe- trum de Tantona et Willelmum fratrem ejus, vos in cribro ventilet levitatis, et ejectis parietibus e regione» eam, quam in vobis sanctus Pater funda- verat, scindat et dissipet unitatem. Plane quicun- que hoc moiiuntur, quantum in ipsis est, Ghristum ezterminant de medio vestri. Siquidem in sancti- tatis et justitiee pace factus est locus ejus, sine qua nemo videbit Dominum. Inde est quod universitati

j^ vestrfld in virtute obedientiae prsecipiendo manda- mus, quatenus fratri memorato, quem vobis Pater decedens praefici voiuit, in omnibusquae ad Domi- num sunt, tideliter obediatis, donecin ecclesia Exo- niensi, cui domasvestreecustodiadupiici jure,spi- ritualium et temporalium, oommissa est, auctore Domino, possimus ordinare pastorem, sine cujus praejudicio interim hoc prsecipimus observari. In eos autem qui praefati prioris dispositioni adversari praesumpserint, jubemus severitatem canonicam ezerceri, ratam habituri sententiam quamcunque in Petrum, et Wiileimum, aut alios complices eo-> rum, si quos habent, saepedictus Ricardus a priore prffinominatus protuierit.

EPISTOLA LXXX.

AD ....

Lator praesentium, Londonia oriundus, ut ait, de geoere suo diligentius perscrutatus, locum natalem citra Gornubiam ulteriorem non potuit invenire. Is amicus noster, si vera sunt quse proponit, a quo* dam decano vestro.spoliatus est, et longe aliter injuriatus, quam civem Londinensem oporteret. Praeceperat dominus rez, ut accito decaoo, et com« plicibusejus, causamhanc dominusarchiepiscopus ezaminaret ; sed quia de prudentia vestra et justitia confidit plurimum, eam committit vobis, ut ad fa- ciem potentioris adversarii, Dominum in paupere, si veritati innititur attendatis. Alioquin ad exhiben- dam concivi nostro justitiam, regio mandato^ non sine vexatione decani, urgetur archiepiscopus. Seria res est, etsi pauperum spoliadecani et archi- diaconi ludum ducant. Quidni ? aliorum tristitia in ^ eorum gaudium cedit, in quorum manibus iniqui- tates sunt, et sinistra eorum aut repleta est mune- ribus, aut eis inhiat. Heec enim hominum monstra deztras non habent. Sicut enim quidam in virtutis ezercitio ambideztri sunt, sic isti ambilaevi convin- cuntur ab avaritia et rapina. Haecadversum archi- diaconorum rabiem, pro paupere concive nostro quem secretus ulterioris Gornubiie sinus juzta tur- rem Londoniensem edidit. Quod autem ad statum domus nostree pertinet, idem est qui fuit, et paulo leetior.Nam metus ille, quem vobis episcopus Rof- tensis et Ranulfus noster incusserant, supervaca- neus ezstitit, eis res seria agebatur, et ad quam

3

67

sIOANNIS SAHESBERiBNStS

prnsertim oupide fuerat properandum. Vocati enim eraat, oeutum marcas et aliquid amplius aocepturt. Alter tamen eorum vigilias, et soUioitudinem suam doluit esse delusam, eo quod sibi nihil acceperat. Alterenim « Omne tulit puoctum, et misouit utile duloi (HoRAT. Ars poeL 343). » Nuno intelligam si vigetin te spiritus prophetiaB, utrespondeas incun- otanteri utrinam eorum resad votum oesserit, quo si fuerisdestitutus» consule adolescentem nostrum, qui quoties aocedit ad me, siout dootior, ita (enuior abeo. Bxpeditenim utquodloquorsit absconditum ab ooulis ejus, ne si forte trium vocalium coilisio" nem deprehenderit, turpis soni et irreguiaris verbi mulotamoogar exsolvere.Nam in patrocinium meum abusiones auotorum frustra prAtendam juveni re- gulare jus opponenti, etqui grammaticfleprnceptis avigilat. Quod siseoretumistud minori, utposnam exigat, frater noster major prodiderit, tu meum procura nogotium, dicasque non aggressum esse, ut oum grammatioo adolescente de grammatioa contendam,sed utquibuscunque verbis poteroamici Londoniis a Gornubia causam agam. Quodsi alter* utrius perioulum imminet, satius duco cum dispen* dio grammatio») causam luorari, quam, ut gram- matice loquari causn subire Jacturam. Cum enim duo quondam patroni causarum, nunc pastores, ut dioitur, animarum) et offloio episcopi, Lezoviensis scilicet, et Cicestrensis, dispari via procedereni, et Lexov. caus8B mallet facere detrimentum, quam verbi, qui nunc Cicestriffi est, ei pictam cedebat iinguam, sed triumphi gloriam diligenti rerum ob- aervantia prnripiebat : neutrum imitari valeo, sed aiterius eredo prnferenda vestigia. Igitur agamus quod agitur, et pauperis concivis nostri causam habeas commendatam. Quod ut diligentius facias, ei orepidas dedi, quas amious noster Jordanus sub* prior Lewensis tibi transmiserat. Paginam verbo* rum implevi foliis, et quia dulceerat loqui in «ure amici, et quia non erat res nova, quam tibi signi- ficari oporteat^ Valete, et ut valeant, fratribus no-^ stris denuntia» fratemi nominis sic appellatione di-^ lataUt, ut non modo ad magistrum extendatur, et peocatorem, sed et iilium Remfredi, et alios (8), qui nobis fratemitate charitatis jungunturf ita etiam utqui intelligatur, etqun. Iterum et semper valeta.

EPiSTOLA LXXXL

AD AiSATtli CeLLERSEH.

ViriuB MAieonifiSomntainvioem commvmoaiuia ene prnfiBit^ «( a sacrario amioitin censtira diecre- UoBiB exoludit, qut sibi prn amicis proprios. vtndi* eani affeeius» Quis enim res ambigit participandas eis, quoram unus OBt animus, si veritas professio- nis ifi amoris fide servatur ? Siquidem is est qui oottpage charitaiis aDimos unit, faeitque, «t ait ChaicidiuS) ut mirabili nexa graiin uttus

A fiat ex pluribus, et sicut Plato Huctor est, eui spiritum multis vere amantium corporibus { dere, qui licet unus sit ad innat® vel cogoaU tutis officia, interdum amplius convalesoit ii gulis, aut pro qualitate corporum retardatur. ergo me vobis amicum esse professus sum, cipium rerum etanimorum libens agnosco, ex affeotu molestie quam de domiui et patris me turna et dubia infirmitate concepi, cujus mi eo cupio omnes esse expertiores, quo in fi* charitate fuerint chariores. Istud quidem int quoniam sio oportet, meum sit, vestrum esse non expedii : cntera omnia, si vobis disp quoad expedierint, ei lioita sunt, quantum ad speciat, nosira sint^ ci prnvia honestate sint o

B nobis communia. Neque enim aspiro ad illaqi societatem non admittunt, aut dirimunt, aut i gnantibus arithmetioiSy phjsiois reclamant imo et ipsa stupente natura, inseoabilem div unitatem. Absit ut ego oausam prnbeam ne i petendis et fugiendis sit idem velle et idem in nobis, mallem utique operam dare, ut noJ Domioo sii cor unum, et anima una I Sio sic ] cipant inferiora superioribus, et sol, quanqua oidissimus sitet purissimus, amnes cognatos : bus, et fnculenta terrn ad recepiionem sui c et vigoris agnoscere non dedignatur. Mutuis liis constant omnia, ei gravia vicissim levibus perantur, ei protecto eo sic universa proce quod iantam dissideniium ooncordiam, et co

C dium dissidentiam, idem unanimitaiis spiriti] ius alit, ei ut sibi invicem vicario quodam n terio consonent mundani corporis pariea membra disponit. Sic sic in humano oorporc invioem meml>ra deserviunt, et singulorum o pubUcis usibus deputantur : absunt quidem magis, illa minus, pro mole corporis, sad j fectu saluiis ejus omnia uniuntur, varios hi affectus : ted si usum saluiis penses, in idea versa concurruni. Non tamen omnia conque sed superioribus inferiora deserviunt. Pes qui versatur in cceno nequaquam aspirat ad c dignitatem, sed et oaput quod in ccelum erij non aspernatur pedem qui versatur en coeni

D et nos, si non displioet, vobis ooutamur, ei T€ Ego autem quod ia promptu habeo profera iamen nugas serietas vestra dignatur admi Yos itaque seria rependite nugis, quoniam el in Apulia expertttBBuia,quia*adsiuppas aurui trahitur.

fidiii libnun de Curialiam nugis ei vestigtis loBophorum, qui mihi a ?estro placebit aui d cebit arbitrio : incultus esi, et ex edicto meo bis amiois desideraiemendark Ad iiiustrem v regis Anglorum oanceliarium properabai, sed nisi proceBBQB expedierii, oohibeie. Garrulus

i8) LocuB eorruptfiB, cui ne oodioeB quldem mw. mederi videntur, Qnod; seBiel moniium> pro ow Buffleiat.

60

fipiSTOLi^. — AN. iiHsg-ei

i6

est, et qui tix amicum habebit in curia. Nollem A antequam abeisgravemiDi,app6ilem.Quantacun<-

tamenquod me curialibus faceretinimicum.Precor uteum incunctantererudiatis, eumqueezspectanti amico remittite castigatum. Non equidem ut fur ille Gantuar. Brito, de cujus manu avelli non po- tuit, antequam totus depingeretur, forte ut facilius possitargui hostiumoculis ingerendus. Hancitaque Grfiecorum consuetudinem esse audieram, sed esse Britonum ignorabam.

EPISTOLA LXXXII.

AD EUMOEM.

Gum hffic sciberem, notario risum movit prss- missa>aIutationis inscriptio, cujus causam inquisi- tus» ridiculum me salutatorem monuit loqui con- sultius, etne amaraetinsipida dulcibus misceam,

que sit concussio, nequaquamexpropositomeo ad aures extranei perferetur. Quod si Walterus adesse nequiverit, ego eum tecum facile abesse consen- tiam, nisi partes sufTragatoris implere maluerit. Saiutem ergo habeas, et me ipsum, et quod to«- lueris rescribas : ita tamen ut aut minus aooeptes oblatum, aut electum, dum tu absis, subeat devotio mea judicium.

EPISTOLA LXXXIII.

AD ALBXANDRUM LINCOLN. EPISCOPUM.

Lincolniensi episcopo AlKxandro.

Totius EcclesiflB periditatur salus, si remigium, cui Petrus prflBsidet, manibuscommittiturimpudi- cis. Navem piscatoris egregii Ecclesiam esse soi-

temperare: ait enim te siout t salutem » acceptare g mus : Romanum pontificem principisapostolorum

oblatam, sic aspernari quod subjungitur, « et se ipsum. 0 Forte quiaamarum, quia insipidum^prae' sertimdomi su0b dulcioribus abundanti.Ego autem quid ad ista? mutare inscriptionem turpe quidem, sed eam sine discussione transmittere temerarium videbatur. Prffiterea cui hsec mandanda discussio, incertum : St enim ipse discutiam clemens, tibi potero esse suspectus^ si calumnianti, recoio quia calumnianlis os non loquitur veritatem. Si tibi» flBmulus non acquiescit, dicens, te sinceram non posse ferre sententiam, qui aut de novo hostis es, aut de antiqna familiaritate amicus. Privata nam- qne affectio sententiam non parit incorruptam.Post muitamitaque deiiberationem tandemsedit, utju-

non ambigimus esse vicarium, qui, sicut reotor clavo navem^ ila sigilli sui moderamine Ecolesiam regil, corrigit, et dirigit universam. Hujus ergo si« gilii corruptio universalis EcclesiaB periculum est, cum adunius signacuii notam solvi etciaudi pos- sintquorumlibet ora pontiflcum, et culpa qusBlibet impunita pertianseat, et innocentia condemnettur, Unde in eos qui hoc attentare prsBsumunt, ani- madvertendum est, sieutinhostespublicoset totiue EcciesiBB, quantum in ipsis est, subversores. lio- rum unus apud vos latitat, A. s. de Grimelinche quicrimen falsi, quod in apostolicis commisit api- cibus,perjurio cumuians, anathematisvinculo me- ruit innodari. Prfficipimus itaque ut ipsum publice

dicem eligam domus tu8B,ubi, te absente,pr<esente r excommunicatum denuntietis^ et si eomprehendi

Waltero de Galna, qui tamen et ipse doli argui po- test, causa famiiiarius agitetur : partis advers», non timeo adjutores, et licet Mandrogerus grunniat, Trimalchio intabescat, rideat Bromius, et Mercu- rialinm clientumcoetus mihi patronum subtrahat, vei Corjdone patrocinante adjutus, non subterfu- gio venerabilis tribunalis examen. Tuum quando- que judicium non declinarem, qui me quandoque amabilem credidisti, et revera : Eram (ut dicebatur; tunc dignus amari

(ViRo., Ecl. V, 89). Quod autem nunc declino, tibi imputandum, qui faciem personsB attendens, amorem novum amici- titt veteri prcetulisti. Nam quod ad me, idem sum qui fueram, poisideo plus quam nos duo Pruvini

potest, sicuti manifeste perjurum et falsarium ad nos faciatis adduci. Ne vero crimen falsi ipsum commisisse dubitetis, exscriptum litterarum do- mini papffi vobis transmitti prfficepimus, quas pe- nes se bullatas esse ipse et Jordanus presbjter juraverunt.

EPISTOLA LXXXIV. Eeclesia Sanctffi Trinitatis Londoniensis, adver- sus Martinum de Waltham agens,decima8 quasdam pertinentes ad ecclesiam de Welcumeston, et quat in die consecrationis jam dictn ecclesiffi Radulftis Rotundu8obtuIerat,episcopo Londoniensi pr<esent6 et approbante, aibi restitui postulavit, dioens sa ei8demab8quejudieiospoliatam,tantoqueju88uum dicebat esse liquidius, quanto pluribus in vieinla

liabaerimns. Canto quidem non deterius solito, et constabal quod has decimationes ab antecessore

dissiaiiiiter Saresberiensibus multis, etsi optimi cantores sint :

Nec surn adeo informis : pridem me m littore vidi

(Pisano), Cum placidum ventis staret mare.

(Vmo. EcL n, 25.) C»lera famillarius In aure et ore }udicis,cui cadam aot ■talM), revolvam plenius et evolvam, et ut ipsios dietante sententiaamicelieenterseripserim, et 86 ipsumqnalemcunque sententiam sentiam,ap- pellationem meam andietnullas, sed modisomni- bns operam dabo ut parCem gravem opposltam,

Mariini et ecdesia de Waltham canonioi Sanot» Trinitatis evlcerant. Cum vero oausa hsBO diutiua inforo Londoniensis EcclesisB pertractata esset, a(f audientiam vestram per appellationem translata est : tamdemque Martinus, qui delationes plures ex variis causis obtinuerat, post juramentum de oa- lumnia hincindeprsBstitum, et hoc de consensu et • petitione partium, dies peremptorius, lieet hoc Martinus infictaretur, preBfixus est,quo cumsuam canonici velient fundare intentionem, jam dictus M. oratorias exceptiones eis opposuit, dicens sibi aliquld per canonieos abesse, eo quod datis fide-

^i

JOANNIS SARESBERIENSIS

72

jussoribusobligatttserat adconservandaspraefatas A nis congessit species ? habet eDim satietatem sine

deciroas, usque ad litis decisionem, el quia eas dis- trahere non licebat, sibi praejudicium factum as- seruit. Ad heec canonici se nullam obligationem a Martino eztorsisse^vel aliquem nomine eorum con- stanter asserebat. Ille quoque qui fidejussores a Martino susceperat, se neque nomine, neque man- dato canonicorum eos sicut jurare paratus erat, accepisse dicebat ; sedquiadecimationesiitigiosas esse videbat, sibique nolebat in hac parte prospi- cere, ne forte ab eo repeti possenl, si eas impru- denter injusto ezactori soiyisset. Idem etiam fide« jussionis obligationem Martino remisit, et fidejus- Boribus suis : undecum interloquendo pronuntiare- tur, hanc ezceptionem nequaquam sufGcere ad

fastidio, et dulcem sine defectu et inanitione esu- riem conferunt ; et miro condimenti gratire, quos terrena deprimit inhabitatio, felici superiorum evectionesuspendunt.Undemanumcorrectioniseis apponere non praesumo, quia nihil invenio in eis corrigendum,qui eos tanta aviditate vorasse volue- rim, utnec de substantia sensuum autspecie ver- borum elabatur mihi mica, vel tenuis. Micas entm et cruslula, Domino auctore, deglutiam : cffiterum novit ezperientia vestra, quia non in solo paoe vivit homo, et quod potationis ai^siduitas apud exteras nationes fecerit Anglos insignes. Unde justum ar- bitror ut egregie cibato propinetis, et cui apposui- stis et panem, porrigatis et poculum. Jam enim

causas diiationem, et ut Martinus in causa proce- 3 sitio, poteroque vorator panum in siccitate stran-

deret ezigeretur, ad vestram audientiam appella- vit ad Quasimodo geniii.

EPISTOLA LXXXV.

AD PETRUM CELLENSEM ABBATEM

Domino CellcDsi abbati.

Non est novum quod mihi vestra benignitas ali- mentorum subsidia procuravit, quae sic meam in terra aliena paupertatem ezcepit, ut nec patris munus, nec maternus mihi deesse videretur affe- ctus. Magnum quidem erat sic ezsuli providere, ut apud ezteras nationes civium commoditatibus fruerer, sedmulto majus est quod mihi diligentia vestra prospezit, ne a natalis soli dulcedine, qua totius humani generis universitas capitur, perpetuo ezsularem. Yestrum namque munus est quod re-

gulari, nisi clementia vestramihi vinum provideat. Hoc itaque vobis paratius est quam coelia, qun a nostratibus usu vulgari oervisia nuncupatur. Ego tamen utriusque bibazsum, etnon abhorreoquid- quid inebriare potest.Sed quoniam vobis est copia, teste illo veteri amico meo, qui nunquam« nisi po- tus ad artes prosiluit > versusque faciebat, qui numero syJlabarum et pedum Yirgilianos versus excederent. Prse cfleteris inebriantibus unum peto, ut sit, quodpane conlirmatum ezhilaret. Porro in- ter cseteras, vinea domini Soreth vobis notior est, et quae ad usum ejus faciunt inslrumenta omnia penes vos csse non ambigo* Ezstruzistis ibidem et vostorcular,cujusintervenienteofficiovobisvinum frequenter exprimitur,in usum conversionis pec-

versus sum in terram nativitatis meae : vestrum C cantium, autjucunditatem devotionis, et salutem

munus estquod priocipum virorum assecutus sum notitiam, familiaritatem, gratiamque multorum : vestrum munus est quod florere in patria videor, et auctore Domino, multis praeferri concivibus, et coaetaneis meis. Sed quid est qaod liberalitatis et munificenticB vestrae titulos membratim ezsequor, cumillorum numerus et immensitas sic totum ani- mum impleantut ef&uant, ettolius mentis capaci- tatem ezsuperent ? adeo quidem, ut vel illa sola, quae non sufBcio recordari,debeant meruissequid- quidsumetpossum.Obligatusitaque sum, ut nuIJa gratiarum actione valeam liberari, cum merita ve- stra omnes conatus meos absorbeant, praesertim cum devotio vestra me sibi continuisobligetbene-

fratrum, et utilitatem omnium auditorom : et nunc quidem rubet in caJice passionis, nunc albet in sanctitate et munditia castitatis : nunc fervet cha- ritate, nunc redolet hilaritate conversationis ho- nestae : subtiliatur interdum, ut conferat delicatis, nunc solidus est, ut rudioribusproficiatelignaris. Sunt et illae differentiae, quas enumerare longum est, quarum quamlibet Falerno prffitulerim aut Pa- normitano, aut Graeco, quo me Siculus cancellarius ad perniciem salustisque dispendium potare con- sueverat. Peto itaque, ut inde mihi faciatis copiam, autmisericordiamJtatamenquodAnglico et potori sufficere debeat. Alioquin potero vos nota prodi- tionis inurere, et convenire doli, qui me panibua

ficiis. Nam et mihi panem quotidianum procurat ]) ingurgitastis, et quo in usum digeri possintsubtra-

ve8tradignatio,etqu8epauperempascereconsueve- rattemporalibusalimentis,nuncaliasabundantem, ttternse vitae quodammododeliciis reficis. Profeclo cuicunque cibus hic non dulcescit, infatuatus est insipienti languore palati, et nescio quo pane eget

.... Jam melliiis poiiore placentis Uique sacerdoiis fugiiivus liba recusai,

(HonAT. Ep, 1, 10, iO). Quis enim in tanta panum abundantia non reficia- tur, cum nemo regum delicatiores in mensa sua conspezerit ? quis plures unquam delicatissimi pa-

hitis potum, utique Gallorum consuetudine, ut quos invitant ad mensam dimittant sflepe sobrios, nunquam siccos. Heec hactenus qualiter ille vilis apostata RaduJfus vobiscum,et cum fratre Thoma egerit, me aJia vice vobis scripsisse memini, sed postmodum idem Raldulfus ob hoc publice ezcom- municatus est, jussusque comprehendi si inveniri posset.Litteras vesti*as,mepr8esente etinterpretante, tradidit frater Thomas comili Hugoni, sed non profe- cit quidquam, eo quod se totius negotii comes ignarum esse dicebat. Moratus est hucusque no- biscum frater Thomas, et circa nos, cum praecepe-

73

EPISTOL.€. — AN. 1159-64.

74

ritis reTersurus. Sed quia Deminem cogoatorum A tiooemetliberationemipsiusHearici, dislricte vice

▼idit adhuc, eos si placet vestra liceotia visitabit antequam redeat. Ego autem famulum ioveoi, et facieada pnescribo. Ad haec precor ut Thomam nostrum, qui diu vobiscum et pro vobis laboravit, sicut ego conscius sum, commendatum hal)eatis^ ut tam ipse quam alii Anglici,dumhooestaspermise- ritj preces meas sibi seotiaot profuisse. Jacobum quoque aliqao, si lleri potest, relevetis solatio. Pro ipso enim spondeo confidenter, quia claustrum servat invitus, et sicut ipse mihi scripsit, sic cre- dit (9) : his qui se obedientias contemnere gloriaQ< tur, siout lupus acquiescit.

EPISTOLA LXXXVI.

AD . • •

Ratio humanitatis exigit ut veritatis amator testimonium perhibeat veritati, preBserlim ubi ve- ritas periclitatur. lade est quod causam latoris prse- sentium, quatenus in auditorio nostro ventilata estt prout series ejus in scriniis nostris diligentius in- quisitapotuitinveniri, transferre curavimusad no- titjam veslram, qui eam ex maodato apostolico d<;beti8 terminare. Constat itaquequod nos, urgente mandatofelicismemorifBEugeoii papee, jam dictum H. de Hameledonaab omniobligatione, quse ab eo extorta fuerat, et ex qua venerabiii fratri vestro Wintoniensi episcopo teneri videbatur,absolvimus. Ut ergo absolutionis hujus ratio discretioni vestrae iucidius ioootescat, litteras apostolicas vobis ex-

nostra coostriogas.

Nos ergo maodato aposlolico, ut oportuit, prom- pta devotione parentes, procuravimus ut saepedi- ctus Heoricus, et ab extorlaobligatiooe absolutus, et custodia qua tentus fuerat, liber esset, et prae- fatofratri oostro Wintooieosi secuodum formam apostolica praeceptioois injuoximus, ut ei ablata omoia cum iotegrilate restituere ooo dififerrot. Haec apudoosgestasuot. Vosquimaodatum susce- pistis, auotore Uomioo, reiiqua salubriter dispo- netis.

EPISTOLA LXXXVII.

AD AL£XANDRUM PAPAM.

Gausam quse ioter Rogerum presbyterum de